Gece Modu

Bu yazı, From Quarks to Quasars isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 5 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

2013’te, bilim insanları ilk kez 4 kuarktan oluştuğu doğrulanan Zc(3900) parçacığının keşfini duyurdu. Kuarklar, evrendeki çoğu maddenin yapı taşını oluşturan son derece küçük yapı taşlarıdır. Önceden bu tür bir parçacığı tanımlayabilecek bir modelimiz bulunmadığı için yeni keşif aslında çok önemli olaylardan biri.

2013’teki ilk duyurudan beri keşfi yapan takım BESIII Birliği, dört kuarklı parçacıklar üzerine bir “benzer keşifler dizisi” yayınladı. Aslında, fizikçiler, bu tür yeni egzotik parçacıkları denkleme oturtabilmek için yeni bir sınıflandırma sistemi oluşturmak üzere gibi görünüyor. Özellikle de şimdi yeni bulgular doğrulanmış iken...

Florida State University

Bu muhtemelen bol miktarda iş yükü getiriyor. Kuarklar çok uzun zamandır ikili veya üçlü gruplar halinde eşleştiği biliniyor. Eğer elimizde iki kuark parçacığı var ise, bunlar “mezonlar” olarak ve üçlü parçacıklarda “baryonlar” olarak biliniyor. Muhtemelen (fark etmediyseniz bile), baryonlardan sonra gelen protonlara ve nötronlara, yani vücudunuzdaki her atom ve çevrenizde geri kalan her şeyi oluşturan yapıtaşlarına daha aşinasınız, işte bütün bunlar keşfin bu kadar önem taşımasının nedenleri arasında bulunuyor.

Esas olarak, bu parçacık Büyük Patlama zamanlarında evren daha sıcak ve düzensiz olduğu ilk anlarından beri var olmuş olabilir. Ancak, keşfin anahtar detaylarını yorumlamak bize evrenin tarihinin ilk anları hakkında paha biçilemez şeyler anlatabilir. Ek olarak, şu anda, yeni keşfedilmiş parçacık ailesini doğru bir şekilde tanımlayabilecek kesin bir teorik model yok. Yani teorik resmin sonuçlandırılmasının gerekmesinin yanı sıra, maddenin yeni formlarına şahit olduğumuza dair daha fazla kanıt ortaya çıkmakta. Ve bunun anlamı, sınıflandırma sistemimizi yeni keşifleri kapsayacak şekilde değiştirmeliyiz.

Peki, bütün bunların sadece rastlantı veya büyük bir hata olma olasılığı nedir? Eh, doğrulanmış 160 tane Zc(3900) parçacık ile birlikte, bilim insanları sonuçların istatistiksel rastlantı olma olasılığının 3.5 milyonda bir olduğunu söylüyor.

Bu konuda bir altyapı önerisi olarak; nükleonlar (proton ve nötron gibi, atomun çekirdeğini oluşturan parçacıklar) birbiriyle etkileşen parçacıkların oluşturduğu çalkantılı bir denizden meydana gelir. Protonda iki yukarı, bir aşağı kuarkımız var (nötronda tam tersi); ancak iki nükleonda da ek olarak bol miktarda kuark/antikuark çiftleri, tonlarca gluon hatta biraz garip kuarklar vardır. Ama şu ana kadar bu dört kuark parçacıklarına (veya “tetrakuark”lara) dair bir kanıt bulamadık. Yani elimizde kuark parçacıklarının mükemmel olmayan bir modeli var ve maddeyi oluşturduklarından (başlarda bahsedildiği üzere), doğru bir modelin evreni anlayışımız üzerine geniş bir etkisi var.

Son olarak, bu keşif evren hakkında bildiğimiz her şeyi değiştirecek; ancak standart modeli yıkmayacak. Bununla birlikte, birilerini durdurup ufukta bizleri diğer hangi keşiflerin beklediğini düşündürtecektir. Araştırmacılar doğasını daha fazla hassaslıkta belirleme üzerine bu yıl içinde daha fazla deney yapmayı planlamaktadırlar. Özet olarak, BESIII deneyinin sözcüsü Frederick Harris şöyle söylüyor:

Y(4260)’ın bozunmasının kullanılması ile dörtlü kuark aileleri ortaya çıkmaya başladı. Halen teorik resmin tamamlanması gerekse de gittikçe artan kanıtlar bizim yeni bir madde formu ile karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Gizemli parçacıklardan oluşan yeni bir 'hayvanat bahçesi' ortaya çıkarken yeni bir sınıflandırma sisteminin de bu parçacıkları anlayabilmek için yakında elimizde olacağını söyleyebiliriz.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/02/2020 17:15:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2266

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mantık sizi A'dan B'ye götürür; hayal gücü ise her yere...”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder