Süperbilgisayarlar, Az Bilinen Dillerin Konuşulduğu Ülkelerde Afet Ekiplerine Yardım Edebilir!

Süperbilgisayarlar, Az Bilinen Dillerin Konuşulduğu Ülkelerde Afet Ekiplerine Yardım Edebilir! Hacker Noon
Yazar Ross Bishoff Şule Ölez Editör Şule Ölez
3 dakika
979 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Şöyle bir düşündüğünüzde aklınızdan kaç tane dili sayabilirsiniz? On? Yirmi? Belki de otuz?

Ethnologue sitesine göre günümüzde dünya çapında konuşulan 7.099 dil bulunmakta ve bu dillerin sayısı gün geçtikçe değişmekte. Afet yardım çalışmalarında görev alan ekipler için bu sayının büyüklüğü özellikle de düşük kaynak ulaşılabilirliği olan yerlerde çalıştıklarında ezici olabiliyor.

Ohio Eyalet Üniversitesindeki bir dilbilim profesörü olan William Schuler, DARPA’nın (Defense Advanced Research Projects Agency – Savunma Bakanlığı İleri Araştırma Projeleri Dairesi) başlattığı LORELEI (Low Resource Language for Emergent Incidents – Ani Afetler için Düşük Kaynaklı Diller) adında bir projenin parçası. LORELEI programının amacı ise dilbilimciler ve tercümanların haklarında hiçbir şey bilmediği diller için bir teknoloji geliştirmek.

Reklamı Kapat

LORELEI projesinin bir parçası olan Schuler ve ekibi, afet yardım ekiplerinin hızlı yanıt vermelerini sağlamak için, Ohio Süperbilgisayar Merkezi’nde (OSC) bulunan Owens adlı süperbilgisayarı kullanarak az bilinen dillerin gramer yapısını ve kurallarını gözetim olmadan, Bayesyen istatistik metodları kullanarak öğrenebilecek bir gramer edinim algoritması tasarlamaya çalışıyor. Schuler konu hakkında şunları söylüyor:

Afet yardım çalışmalarını yönetmek için kaynaklara ulaşmamız gerek; bu kaynakların bir parçası da haber çevirileri, şehir isimlerinin bilinmesi ve oralarda neler olup bittiğini öğrenmeyi içeriyor. Yaşananları hızlıca anlamak, afet bölgesinde kullanılan dilin otomatik olarak işlenmesinden geçiyor.

Bu çözümleme modelinin bir dilin yapısını öğrenip onu sözdizimsel açıdan kullanışlı hâle getirebileceği öngörülüyor. Schuler’in söylediğine göre istatistiksel metoda dayalı gramer öğrenimi oldukça büyük miktarda hesaplama işlemi gerektiriyor. Bu yüzden de ekip, süperbilgisayarların yardımına ihtiyaç duymakta. 

Projenin bilişim kısmını yöneten doktora öğrencisi Lifeng Jin’e göre Schuler’ın ekibi tek bir güçlü sunucuyu kullanarak 10 ila 15 gramer kategorisini inceleyebiliyorlar. Bununla beraber Jin, Owens sisteminin grafik işlemcilerini kullanarak bu sayıyı büyük miktarda yükseltebiliyor. 

Grafik işlemciler, merkezi işlemcilere göre çok daha güçlü ve düşük maliyetlidir. Bilgisayarların beyni olarak kabul edilen merkezi işlemciler birkaç çekirdek ve bol miktarda önbelleğe sahip iken merkezi işlemcilerin tamamlayıcı işlem ünitesi olan grafik işlemciler yüzlerce çekirdek içeriyor. Bu da grafik işlemcilerinin aynı anda binlerce işlem yapmasına olanak sağlıyor. Böylece grafik işlemciler, mühendislik analizleri ve simülasyonları için gereken hesaplamaları oldukça hızlı bir şekilde yapabiliyorlar. Jin konu hakkında şunları söylüyor:

Modelin karmaşıklığını katbekat arttırabilir, 45 ila 50 kategori arasına çıkabilir ve sonuçları çok daha kısa sürede elde edebiliriz. Bu vakit tasarrufu, insanların böyle bir durumda ne yapacaklarını gerçekçi bir şekilde simüle etmemizi ve saptamamızı sağlayabilir. Kullanılan modeller gerçekten devasa, bu yüzden de eldeki hafıza miktarı kilit rol oynuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İstatistiksel model de oldukça karmaşık. Modeli geliştirmek için bilgisayarda birçok hesaplama yapmamız gerekiyor. Diyelim ki elimizde bir dilden 20.000 cümle olsun, bu sayıyı grameri geliştirmek için kullanıyoruz. İşte bu noktada da OSC devreye giriyor. İlk aşamalarda grameri geliştirmek için merkezi işlemcileri kullanmaya çalıştık ama bu iş için çok yavaş oldukları ortaya çıktı. Daha sonra kodlarımızı grafik işlemcilerimizi kullanacak şekilde yeniden düzenledik ve bu, süreci ciddi anlamda hızlandırdı.

LORELEI’in amacı afet yardım operasyonlarına kısa sürede yanıt vermek olduğundan hız, proje için büyük önem taşıyor. Bu da yüksek performanslı işlemlerin kritik önem taşıdığı anlamına geliyor. Ağustos 2017’de DARPA, Afrika’daki iki gerçek felaketi simüle etmek için bir deneme çalışması yaptı. Schuler ve ekibi Owens Kümesi’nin 60 grafik işlemcisi sayesinde yedi gün içerisinde iki dilin dört gramerini inceleyerek OSC kaynaklarının proje için oluşturduğu önemi gösterdiler.

Jin’in söylediklerine göre gramerler için daha gerçekçi yapılandırmalar kullandıkça gramerlerin boyutu ve onları keşfetmek için gerekli olan işlem sayısı da artacak. Bundan dolayı da OSC’ye projenin gelecekteki evrimsel sürecinde çok daha büyük bir iş düşüyor. Schuler ise konu hakkında verdiği bilgileri şu sözleriyle bitiriyor:

Geçen her dakikanın önemli olduğu durumlarda, hızlı gramer edinimi için bütün kaynaklara çok kısa bir süre içerisinde ulaşmanız gerekiyor.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2021 10:37:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5290

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Hematoloji
Elementler
Bilimkurgu
Beslenme Davranışı
Üreme
İnsan
Analiz
Çocuklar İçin Bilim
Atom
Komplo
Coronavirus
İnternet
Değişim
Yapay
Dinozorlar
Gıda
Yavru
Tüy
Doktor
Görme
Hastalıkların Tedavisi
İklim Değişimi
Kök Hücre
Karar
Köpek
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın