Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Süperbilgisayarlar, Az Bilinen Dillerin Konuşulduğu Ülkelerde Afet Ekiplerine Yardım Edebilir!

Süperbilgisayarlar, Az Bilinen Dillerin Konuşulduğu Ülkelerde Afet Ekiplerine Yardım Edebilir! Hacker Noon
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Phys.org isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Şöyle bir düşündüğünüzde aklınızdan kaç tane dili sayabilirsiniz? On? Yirmi? Belki de otuz?

Ethnologue sitesine göre günümüzde dünya çapında konuşulan 7.099 dil bulunmakta ve bu dillerin sayısı gün geçtikçe değişmekte. Afet yardım çalışmalarında görev alan ekipler için bu sayının büyüklüğü özellikle de düşük kaynak ulaşılabilirliği olan yerlerde çalıştıklarında ezici olabiliyor.

Ohio Eyalet Üniversitesindeki bir dilbilim profesörü olan William Schuler, DARPA’nın (Defense Advanced Research Projects Agency – Savunma Bakanlığı İleri Araştırma Projeleri Dairesi) başlattığı LORELEI (Low Resource Language for Emergent Incidents – Ani Afetler için Düşük Kaynaklı Diller) adında bir projenin parçası. LORELEI programının amacı ise dilbilimciler ve tercümanların haklarında hiçbir şey bilmediği diller için bir teknoloji geliştirmek.

LORELEI projesinin bir parçası olan Schuler ve ekibi, afet yardım ekiplerinin hızlı yanıt vermelerini sağlamak için, Ohio Süperbilgisayar Merkezi’nde (OSC) bulunan Owens adlı süperbilgisayarı kullanarak az bilinen dillerin gramer yapısını ve kurallarını gözetim olmadan, Bayesyen istatistik metodları kullanarak öğrenebilecek bir gramer edinim algoritması tasarlamaya çalışıyor. Schuler konu hakkında şunları söylüyor:

Afet yardım çalışmalarını yönetmek için kaynaklara ulaşmamız gerek; bu kaynakların bir parçası da haber çevirileri, şehir isimlerinin bilinmesi ve oralarda neler olup bittiğini öğrenmeyi içeriyor. Yaşananları hızlıca anlamak, afet bölgesinde kullanılan dilin otomatik olarak işlenmesinden geçiyor.

Bu çözümleme modelinin bir dilin yapısını öğrenip onu sözdizimsel açıdan kullanışlı hâle getirebileceği öngörülüyor. Schuler’in söylediğine göre istatistiksel metoda dayalı gramer öğrenimi oldukça büyük miktarda hesaplama işlemi gerektiriyor. Bu yüzden de ekip, süperbilgisayarların yardımına ihtiyaç duymakta. 

Projenin bilişim kısmını yöneten doktora öğrencisi Lifeng Jin’e göre Schuler’ın ekibi tek bir güçlü sunucuyu kullanarak 10 ila 15 gramer kategorisini inceleyebiliyorlar. Bununla beraber Jin, Owens sisteminin grafik işlemcilerini kullanarak bu sayıyı büyük miktarda yükseltebiliyor. 

Grafik işlemciler, merkezi işlemcilere göre çok daha güçlü ve düşük maliyetlidir. Bilgisayarların beyni olarak kabul edilen merkezi işlemciler birkaç çekirdek ve bol miktarda önbelleğe sahip iken merkezi işlemcilerin tamamlayıcı işlem ünitesi olan grafik işlemciler yüzlerce çekirdek içeriyor. Bu da grafik işlemcilerinin aynı anda binlerce işlem yapmasına olanak sağlıyor. Böylece grafik işlemciler, mühendislik analizleri ve simülasyonları için gereken hesaplamaları oldukça hızlı bir şekilde yapabiliyorlar. Jin konu hakkında şunları söylüyor:

Modelin karmaşıklığını katbekat arttırabilir, 45 ila 50 kategori arasına çıkabilir ve sonuçları çok daha kısa sürede elde edebiliriz. Bu vakit tasarrufu, insanların böyle bir durumda ne yapacaklarını gerçekçi bir şekilde simüle etmemizi ve saptamamızı sağlayabilir. Kullanılan modeller gerçekten devasa, bu yüzden de eldeki hafıza miktarı kilit rol oynuyor.

İstatistiksel model de oldukça karmaşık. Modeli geliştirmek için bilgisayarda birçok hesaplama yapmamız gerekiyor. Diyelim ki elimizde bir dilden 20.000 cümle olsun, bu sayıyı grameri geliştirmek için kullanıyoruz. İşte bu noktada da OSC devreye giriyor. İlk aşamalarda grameri geliştirmek için merkezi işlemcileri kullanmaya çalıştık ama bu iş için çok yavaş oldukları ortaya çıktı. Daha sonra kodlarımızı grafik işlemcilerimizi kullanacak şekilde yeniden düzenledik ve bu, süreci ciddi anlamda hızlandırdı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

LORELEI’in amacı afet yardım operasyonlarına kısa sürede yanıt vermek olduğundan hız, proje için büyük önem taşıyor. Bu da yüksek performanslı işlemlerin kritik önem taşıdığı anlamına geliyor. Ağustos 2017’de DARPA, Afrika’daki iki gerçek felaketi simüle etmek için bir deneme çalışması yaptı. Schuler ve ekibi Owens Kümesi’nin 60 grafik işlemcisi sayesinde yedi gün içerisinde iki dilin dört gramerini inceleyerek OSC kaynaklarının proje için oluşturduğu önemi gösterdiler.

Jin’in söylediklerine göre gramerler için daha gerçekçi yapılandırmalar kullandıkça gramerlerin boyutu ve onları keşfetmek için gerekli olan işlem sayısı da artacak. Bundan dolayı da OSC’ye projenin gelecekteki evrimsel sürecinde çok daha büyük bir iş düşüyor. Schuler ise konu hakkında verdiği bilgileri şu sözleriyle bitiriyor:

Geçen her dakikanın önemli olduğu durumlarda, hızlı gramer edinimi için bütün kaynaklara çok kısa bir süre içerisinde ulaşmanız gerekiyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/07/2020 08:47:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5290

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Uçuş
Biliş
Salgın
İnsan Türü
Mutasyon
Gen
Uçma
Öğrenme
Mikoloji
Böcekler
Kan
Yumurta
Gazetecilik
Doğa Yasası
Genel Halk
Türleşme
Sahtebilim
Mitler
Parazit
Küresel Salgın
Abd
Kemik
Avrupa
Film
Radyasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Milyonlarcası elmanın düştüğünü gördü; ancak sadece Newton 'Neden?' diye sordu.”
Bernard M. Baruch
Geri Bildirim Gönder