Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Can Akbulut
Can Akbulut
12K UP
Üye
4

Yaptığımız yanlışın yanlış olduğunu algılayamıyor olabilir miyiz?

Her ne kadar mistik gibi görünsede metodolojinin dokusunun daha iyi sorgulanması gerektiğini ifade eden bir soru olduğunu düşünüyorum.
418 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Şahin Tutuş
Şahin Tutuş
60K UP
Bilimsever

Öncelikle çok güzel bir soru. Evet, elbette yaptığımız şeyin yanlış olduğunu bilemiyor olabiliriz. Hatta kesinlikle bilmediğimiz durumlar var. Bilsek yapmayız zaten.

Bunu anlamak için "doğru nedir, yanlış nedir?" Sorusunu sormak bence iyi bir başlangıç. Örneğin birisini öldürmek neden yanlış, buna kim karar verdi? Hayvanlarda yanlış ya da doğru diye bir kavram yok mesela, insana has bir şey doğru ya da yanlış. Bir canlıyı öldürmeyi doğru bulmuyoruz ama kırmızı et tüketmekten geri kalmıyoruz. O zaman diyebiliriz ki yanlış ya da doğru kavramlarını kültürel kodlar oluşturuyor. Çünkü bir avcı zevk için bir canlıyı öldürmeyi yanlış bulmuyor. Onun doğrusu da o. "Doğru" kesin gibi dursa da aslında bir yandan öznelbir kavram.

Tüm Reklamları Kapat

İkinci bir konu ise zaman. Geçmişte kölelik doğruydu. Bugün ise yanlış. Demek ki doğru, öznel olduğu kadar zamansal dair kavram. Bugün doğru dediğimiz şey yarın yanlış gelebilir bize.

Konuya biyolojik açıdan bakalım bir de. Şizofreni hastalarının yüksek çoğunluğuna duyduklarının, gördüklerinin gerçek olmadığını anlatamazsın. Onun gerçekliğinde vardır o. Bipolar hastaları da mani döneminde paranoyadan halusinasyona birçok yanlış düşünceyi inanır. Ve ilaçla tedaviden başka bir yol yoktur. Doktorlar mani döneminde paranoya yaşayan hastayı onu kimsenin öldürmeyeceğine ikna etmek için uğraşmaz bile. Tam da soruda belirttiğiniz gibi bu düşüncelerinin o an için yanlış olduğunun asla farkında olamazlar. Çünkü algılayamazlar. O an için vücutlarında bir takım gormonlar ya aşırı ya da çok az salgılanıyordur. Aşırı B12 vitamin eksikliği bile paranoya yapabiliyor.

Tüm Reklamları Kapat

O zaman diyebiliriz ki yanlış ya da doğru zihinsel algılarımızdan dolayı özneldir, zamana bağlıdır, biyolojimizden dolayı her zaman gerçek değildir, kültüreldir. Bunlara ek olarak ise belki hukukta çok kullanılan "mücbir sebepler" eklenebilir. O an kişi kendi vücut bütünlüğüne gelecek bir zararı bertaraf edebilmek için karşısındakine zarar verebilir. O zaman diyebiliriz ki yanlış bir şey mevcut durumun koşullarına göre doğru sayılabilir.

Bilimde ise bilim insanları doğru olarak umdukları şeyleri savunmazlar. Aksine yanlışlamaya, çürütmeye çalışırlar. Yanlışsa zaten ortaya çıkar. Sonra makale yayınlanır, diğer bilim insanları da çürütmeye uğraşır. Eğer çürürse deney sahibinin deneyinde farkedemediği bir yanlış vardır. Çürümezse mevzubahis konu daha da güçlenerek çıkar. İşte bu yüzden bilim insanları bir şeyi ispatlamak için savunmak yerine onu yanlışlamaya, çürütmeye çalışır. Savunmak için uğraşmak bilim insanını daha çok yanlışa sürükler. Yanlışlamaya uğraşmak ise teorinin doğru ise daha da güçlenmesini sağlar.

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
By Xlarge
By Xlarge
1,865 UP
Sadece öğrenci.

Aslında bu konuda kesin bir cevap vermem olası değil ancak şöyle bir örneklendirmeyle anlamana yardımcı olabilirim.Geçtiğimiz senelerde deepmind alphazero adında bir satranç yapay zekası(yapay sinir ağı) oluşturdu, yapay sinir ağları ve doğallarıda böyle , ödüllendirilme ve cezalandırmayla eğitilir.Örneğin alphazero yaptığı rastgele hamilelerden dersler çıkarır (ilk hamle e4 oynayınca kaybediyoruz) gibi.Bunun bizler için örneği ise illaki sıcak birşeye örneğin çay bardağına dokunmuşsunuzdur.Siz nekadar bunun farkında olmasanızda beyninizdeki sinir ağı çay bardağına dokununca elin acı duyduğunu anlar ve birdaha çay bardağı'na dokunurken onun sıcak olduğunu anlar.Yani özetle siz nekadar farketmesenizde beyniniz neyin yanlış olduğunu anlıyor.

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close