Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
1

Üzerinde yaşadığımız karasal alan neden bitip tükenmiyor?

Rüzgarların çok etkisi olmasa da akarsular yoluyla dünya çapında her an (total olarak bakıldığında) yüzlerce ton toprak parçası geri dönmeksizin denizlere karışıyor. Bu süreç suyun var olduğu dönemlerden itibaren devam ediyorsa eğer, nasıl oluyor da karasal alanın tümünü kaybetmiyoruz? Zamanı mı var
180 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Ahmet Özkaya
Coğrafya Öğretmeni - Yazar

Her bir morfojenetik bölgede, çeşitli aşındırma faaliyetleri etkindir. Nemli bir iklimde akarsu hakimken, kurak sahalarda rüzgar faaliyeti daha ön plandadır. Ancak dış etmen ve süreçleri içerisinde kuşkusuz en önemli aşındırma ve biriktirme faaliyetini akarsular üstlenirler.

Ancak akarsular, tüm alüvyonu deniz veya okyanus tabanlarında biriktirecek gibi bir yanılgı oluşmasın. Akarsular taşıdığı alüvyonu eğer kıta sahanlığı genişse (şelf) verimli delta ovaları meydana getirir. Nil deltası, Kızılırmak deltası vb. gibi.

Akarsuların bazı biriktirme şekilleri

Tüm Reklamları Kapat

-Birikinti konisi

-Ova

-Taban seviyesi ovası

-Delta ovası

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin: Bir maden sahasındaki ekskavatörü akarsu düşünelim. Ekskavatör kazdıkça çıkan hafriyatı denize bıraksın. Bu süreyi milyonlarca yıla göre değerlendirdiğimizde, ekskavatör ne kadar kazarsa kazsın saha yükseldikçe malzeme tekrar oluşacaktır. Elbette her saha yükselecek diye bir kavram yanılgısı oluşmasın. Epirojenik hareketler sonucu bir taraf magmaya batarken diğer taraf yükselmektedir. Bir teknenin suya bir kısmı batarken diğer kısmının yükselmesi gibi.

Volkanlar, yeryüzündeki malzemenin oluşmasında çok büyük etkiye sahiptir. Çarpışma sahalarında (konverjans) dalma batma zonunda eriyen malzeme, tekrar onu konveksiyonel akıntı etkisiyle püskürterek, volkanların patlamasına ve lav yığınlarının yayılmasına sebep olur. Kısacası bir taraf erirken diğer taraf tekrar malzeme tedarik etmektedir.

Özetlemem gerekirse eğer: İç etmen ve süreçlerin yapıcı (dağ, volkan, vb.) yapıcı rol üstlenirken akarsular ve diğer dış etmen ve süreçleri (akarsu, rüzgar, fiziksel ve kimyasal parçalanmalar vb.) aşındırıcı rol üstlendikleri için bu döngü milyonlarca yıldır devam etmektedir. Ayrıca transgresyon (deniz ilerlemesi) ve regresyon (deniz gerilemesi) olayları geçmiş jeolojik dönemlerde yaşanmıştır. Bunun en önemli sebebi buzullaşma döneminde regresyon ve buzul erimesi dönemlerinde ise transgresyon yaşanmıştır. Bu sebeple geçmiş dönemlerde iklim değişikliği sebebiyle karaların alanlarında farklılıklar olmuştur. Son olarak belirteyim: Türkiye'nin kuzeyinde bulunan Kuzey Anadolu Dağları, Tetis denizinin içerisinde yükselmiştir. Orojenez sonucu sıkışan bölgeler, tıpkı bir plastiğin yanlardan sıkışıp yükselmesi gibi yükselirler.

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Evrim Ağacı. (9 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 9 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close