Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
1

Uykusuzluğun insan vücuduna etkileri nelerdir?

  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Öne Çıkarılan Cevap
Mert Karagözoğlu
Çevirmen

Eğer bireysel uyku ihtiyacınızı karşılayamıyorsanız uykusuz kalmışsınız demektir. Bu birçok yetişkin için gecelik 7.5-9 saat, lise ve üniversite öğrencileri için 9.25 saate tekabül eder. "Uykusuz" terimi uykuya dalmakta veya sürdürmekte sorun yaşayan, çok erken kalkan ve/veya düşük uyku kalitesi sahibi her insan için geçerlidir. Amerikalıların birçoğu en azından orta düzeyde uykusuzluk çekmektedir. İnsanlar ortalama olarak 7.1 saat uyuduklarını ifade etseler de Chicago ve Cornell Üniversitesinde yapılan çalışmalar her gece 7-8 saat uyuduğunu iddia eden kimselerin yaklaşık 6 saat uyuduklarını bulgulamıştır. Öyle görünüyor ki uykusuzluk başımıza vuruyor; ne kadar uyuduğumuzu bile fark edemiyoruz.

Uykusuzluğun Belirtileri Nelerdir?

Tahmin edilebileceği gibi en yaygın belirti yorgunluktur. Ancak bu her ne kadar bariz görünse de, birçok insan kronik olarak yorgun hissetmeye o kadar alışır ki yorgunluğunu normal kabul eder. Aynı tutum genellikle ruh hali değişimleri, sinirlilik, anksiyete ve konsantre olma, hatırlama, öğrenme ve sosyal etkileşimde bulunma güçlüğü gibi diğer semptomlara da uygulanır. Yorgunluğunuz gerçek kişiliğinizin ve yeteneklerinizin etrafında bir duvar örer ve kendinizi yalnız, yavaş öğrenen ya da canlı veya hırslı olmayan biri olarak hissedebilirsiniz. İnsanlar uykusuzluğun "normal" olmadığını ve döngüyü kırmak için bir şeyler yapılması gerektiğini kabul etmezler. Kronik uyku yoksunluğunun belirtileri arasında sık enfeksiyonlar/hastalıklar, bulanık görme, iştah değişiklikleri ve depresyon da yer alabilir. Bu belirtiler ilk başta nispeten önemsiz ve alakasız görünse de, yaşamı kısaltan rahatsızlıkların habercisi de olabilir. Uygun şekilde tedavi edilmezse sağlığınızı ve yaşam kalitenizi etkileyecek seviyelere ulaşabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Uykusuzluğun En Yaygın Nedenleri Nelerdir?

En büyük ve en yaygın olan neden, toplumumuzun uykunun bir gereklilikten ziyade bir lüks olduğuna dair ısrarlı inancıdır. Gün içinde yapmamız gereken işleri yetiştiremediğimizde feda ettiğimiz ilk şey uyku oluyor. Buna karşın, ironik bir şekilde daha fazla uyumak daha verimli ve üretken olmamızı sağlıyor. İnternetin ortaya çıkışı, Blackberry'lerin vızıltısı ve 7/24 eğlence bu durumu daha da kötüleştirdi. Uykuyu bu parıltılı aygıtlarla bozmak artık küresel toplumumuzun derinliklerine işlemiş durumda.

Bu genel kavramın ötesinde uyku yoksunluğuna katkıda bulunan birçok spesifik faktör de vardır. Örneğin geçici uyku kaybı genellikle baş ağrısı, diş ağrısı, hazımsızlık, sırt problemleri, soğuk algınlığı, grip veya jetlag gibi geçici stres faktörleri tarafından tetiklenir. Bu nedenler kesinlikle gerçek ve sinir bozucu olsa da tedavi edilmeleri nispeten kolaydır. Anksiyete, kısa süreli uyku kaybının en yaygın nedenidir ve haftalarca sürebilir. Para, evlilik ya da ilişki, iş kaybetme ya da bulma, kilo ya da diğer sağlık sorunları ve hatta can sıkıntısı gibi konularla ilgili kaygılar da uykunuzu kaçırabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Uzun süreli uyku kaybı ise bazen gece vardiyasında çalışıyorsanız işiniz, gürültülü bir yerde yaşıyorsanız eviniz gibi çevresel faktörler çerçevesinde yaşanmaktadır, ancak daha yaygın olarak artrit, diyabet, epilepsi, ülser ve kalp hastalıkları dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere tıbbi durumların yanı sıra sürekli uyuşturucu (kafein de dahil) veya alkol kullanımından kaynaklanır. Ayrıca dinlenmeyi ciddi şekilde etkileyebilen ve bozabilen uykuya özgü bir dizi tıbbi durum da vardır. Bunlar arasında uyku apnesi, narkolepsi, huzursuz bacak sendromu ve 86'dan fazla başkaca ayırt edilebilir bozukluk yer almaktadır.

Kronik uykusuzluk çeken kişilerin üçte birinden fazlasında depresyon ve şizofreni gibi psikiyatrik rahatsızlıkların yanı sıra obsesif-kompulsif bozukluk, anksiyete veya fobiler de bulunmaktadır. Uyku ve psikiyatrik sorunlar bir arada baş gösterme eğilimindedir; yani iyi uyuyamadığınızda hayat daha acımasız görünür; hayat acımasız göründüğünde ise dinlenmek daha zordur. Uyku sorunu psikiyatrik sorunların erken bir habercisi de olabilir. Bu nedenle belirtiler ortaya çıktığı anda veya belirtilerin devamı halinde bir doktorla konuşmak önemlidir. Çoğu hastanın altta yatan ruhsal sorunları tedavi edildiğinde uyku alışkanlıkları iyileşir.

Uyumamanın Fiziksel Etkileri Nelerdir?

  • Gündüz uyuklama hali kötüleşir: Uykudan mahrum kalındığında performans düşer ve bilişsel kapasite azalır.
  • Mikro uykulara yatkınlık: Bunlar, farkında olmadığınız ve uyanık olduğunuz saatlerde meydana gelen kısa uyku anlarıdır. Sadece birkaç saniye süren mikro uykular dikkatsizliğe yol açarak kazalara ve yaralanmalara neden olabilir.
  • Soğuk algınlığı ve grip artar: Almanya'daki Luebeck Üniversitesi'nden Dr. Jan Born, gecede 6 saatten az uyuyan kişilerin viral enfeksiyonlara karşı direncinin 8 saat uyuyanlara göre %50 daha az olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca Carnegie Mellon Üniversitesi'nden Dr. Sheldon Cohen, gecede 7 saatten az uyuyanların soğuk algınlığına yakalanma olasılığının daha uzun uyuyanlara göre üç kat daha fazla olduğunu tespit etmiştir.
  • Kilo alımı: Yatakta daha fazla zaman geçirmenin sizi tembelleştirdiğini düşünebilirsiniz, ancak yatakta yeterince zaman geçirmemek de sizi şişmanlatabilir. Uyku eksikliği, beyindeki leptin seviyelerini düşürür ve midedeki girelin seviyelerini yükseltir. Bu hormonlar iştahın düzenlenmesinden sorumludur. Dolayısıyla uykusuz kaldığınızda canınızın karbonhidrat, şeker ve abur cubur çekmesi ve aşırı yeme olasılığınız artar. Columbia Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi'nden araştırmacılar, gecelik 5 saat uyuyan kişilerin obez olma ihtimalinin %50, 6 saat uyuyanların ise %23 daha fazla olduğunu tespit etmiştir. Warwick Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Profesör Francesco Cappuccio, daha az uykunun obezitede neredeyse iki kat artışla ilişkili olduğunu ve bu eğilimin beş yaşından küçük çocuklarda bile tespit edilebildiğini belirtmektedir. Aynı araştırma kısa uykuyu daha yüksek vücut-kitle indeksi (BMI) ve bel çevresi ile ilişkilendirmektedir.
  • Diyabet: Chicago Üniversitesi'nde yürütülen, diyabet için herhangi bir risk faktörü bulunmayan sağlıklı genç erkekleri kapsayan bir çalışmada deneklerin sadece bir haftalık yetersiz uykunun ardından diyabet öncesi duruma geldikleri tespit edilmiştir. Araştırmacılar bu sonucu merkezi sinir sisteminin uykusuzluktan etkilenerek aşırı çalışmasına, böylelikle pankreasın glikoz düzeyini yeterli şekilde düzenleyecek insülini üretme kabiliyetini etkilemesine bağlamaktadır. Mevcut erken başlangıçlı çocuk diyabeti salgını, uykusuzluk salgınıyla; obezlikle ve yeterince uyumamayla bağlantılı olabilir.
  • Kalp hastalığı: Sık uyumamak vücudun daha fazla stres hormonu üretmesine neden olur. Böyle bir dengesizlik hipertansiyon, kas kaybı, artan yağ depolanması, kemik kütlesi kaybı ve daha düşük büyüme hormonu ve testosteron üretimine ek olarak kalp krizi ve felce neden olabilen arterioskleroza yol açabilir. Bunun da yanında kısa süreyle uyuyanlar, kalbin kaslara daha fazla kan pompaladığı, kan basıncını düşürerek kasların gevşemesini sağlayan ve gecenin 7. ve 8. saatleri arasında baskın olan REM uykusunu kaçırırlar. Yani uykumuzdan kısarak doğuştan gelen bu düzenleyici sistemin işini yapmasını engelliyoruz.

Kanser: Düzenli egzersiz yapan ve genel olarak sağlıklı olan kadınlarda, 7 saatten az uyudukları takdirde kanser riskinin %47 daha yüksek olduğu bulgulanmıştır. Stanford Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma da iyi uyku alışkanlıklarının kanserle mücadelede değerli bir silah olabileceğini ortaya koymuş, uyku sırasında salgılanan melatonin ve bağışıklık sistemi aktivitesinin düzenlenmesinde rol oynayan kortizolun hastaların iyileşmesinde hayati rol oynadığını belirtmiştir. Gece vardiyasında çalışanların (hem erkek hem de kadın) kolorektal kanser riski %35 daha yüksektir. Neden mi? Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'na göre, vardiyalı çalışma "olası" değil, "muhtemel" bir kanserojendir, zira gece çalışıyorsanız çok fazla ışığa maruz kalırsınız ve uyumadığınız için beyninizde melatonin salgılanmaz.

Uykusuzluğun Davranış Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

  • Depresyon ve sinirlilik de dahil olmak üzere ruh hali değişimleri
  • Stres, kaygı ve başa çıkma becerilerinin kaybı
  • Daha az sosyalleşme
  • Alt düzey zihinsel işlevsellik/algı
  • Konsantrasyon sorunları
  • Mantıklı ve eleştirel düşünememe
  • Yeni bilgileri analiz edememe ve özümseyememe
  • İletişim kurma becerisinde azalma
  • Daha düşük yaratıcılık
  • Bozulmuş motor beceriler ve koordinasyon

Uykusuzluk Problemimizi Nasıl Aşabiliriz?

Cevap basittir: Daha iyi uyumayı öğrenin ve daha fazla uyuyun. Birçok insanın gün boyunca dikkatinin yerinde olması için her gece ekstra bir saat uyuması yeterlidir. Bunu programınıza uydurmak birkaç haftanızı alabilir ancak bu birkaç haftanın sonunda çalar saat olmaksızın uyanabilir hale gelebilirsiniz. Programınız dahilinde uyku stratejinizi düzenleyip birkaç gün uyku hedefinize ulaştıktan sonra da fark edilir bir etki deneyimlersiniz.[1][2]

Kaynaklar

  1. J. B. Maas. What Are The Effects Of Sleep Deprivation On The Human Body?. Alındığı Tarih: 14 Kasım 2022. Alındığı Yer: Cornell Center for Materials Research | Arşiv Bağlantısı
  2. J. B. Maas. (2010). Sleep For Success: Everything You Must Know About Sleep But Are Too Tired To Ask. ISBN: 9781452037769. Yayınevi: AuthorHouse.
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.