Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
14
Puan Ver

Mars'ta bile yaşayabilecek bitkiler var mıdır?

Bir yerden okuduğuma göre yosun ya da kaya mantarları marsta yaşayabilirmiş. Bu bilgi ne kadar doğru?

1
224 görüntülenme
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba,

Mars'taki toprak aslında, bitkilerin Mars'ta hayatta kalmak için ihtiyaç duyacağı temel besin maddelerine sahip. Kızıl Gezegen'deki astronotların indiği yere bağlı olarak, doğru miktarda besin olmayabilir; bu nedenle gübrelerin toprağa dahil edilmesi gerekebilir. Böylelikle topraktaki perkloratlar suyla ayrışabilirler. Peki nedir bitkilerin ihtiyaç duyduğu bu temel bileşenler bir bakalım:

  1. Makro Besinler
  2. Mikro Besinler

Mars toprağında da bulunan Makro Besinler şunlardır:

  • Oksijen (O)
  • Karbon (C)
  • Hidrojen (H)
  • Nitrojen (N)
  • Potasyum (K)
  • Fosfor (P)
  • Kalsiyum (Ca)
  • Magnezyum (Mg)
  • Sülfür (S)

Mikro Besinler ise:

  • Demir (Fe)
  • Manganez (Mn)
  • Çinko (Zn)
  • Bakır (Cu)
  • Molibden (Mo)
  • Bor (B)
  • Klor (Cl)

NASA, Mars toprağı benzeri bir ortam simüle ederek, bitki gelişimini daha iyi anlamayı hedefliyor. Bu konuyla ilgili çalışmalar Uluslararası Uzay İstayonu'nda da yapılmaya devam ediyor. Kullanılan bitkileri ve gelişmeleri takip etmek için şu adres güncel bir şekilde makale yazmaya devam ediyor:

https://www.nasa.gov/mission_pages/station/research/news/meals_ready_to_eat

Göreceğin üzere yetiştirilen bu bitkiler mürettebatın besin kaynakları arasında.

Tabi Mars koşullarının Dünya'dan farklı olması sebebiyle; Dünya'ya düşün Güneş ışığı miktarının yarısından azı düşer ve atmosferdeki toz miktarı gelen ışık seviyesini etkiler, ozon tabakasının bulunmaması zeminin daha fazla ultraviyole radyasyona maruz kalması anlamına gelir ve mars yüzeyi her ne kadar temel bileşenleri içerse de toprak "kirliliği" (teknik olarak "regolith"), demir zengini olmakla beraber demir oksit bakımından zengindir. Bu durum bitki yetiştirmeyi güçleştiriyor; bu yüzden pek çok mars benzeri ortamlarda bitki yetiştirme deneyleri yapılıyor. Şu ana kadar ekilen besleyici bitkiler başlıca; marul, lahana, sarımsak, patates, soğan, karahindiba ile şerbetçi otu. Bu gıda maddelerinin bir çoğunun mars simüle toprağında büyüdüğü gözlemlendi. Marul ve lahana gibi karışık yeşilliklerin büyüdüğü gözlemlenirken, patates pek de iyi bir iş çıkartamamış bulunuyor. Kili andıran sümüle toprak patatesin genişleyebilmesi için fazla kalın olduğundan yeterli alanı sağlamıyor. Marul ise değişen zorlu koşullarda en iyi sonucu veren oluyor.

Öte yandan, kahve çekirdeği gibi destek maddeler eklendiği zaman büyümeye katkı sağladığı gözlemleniyor. Bu destek maddeler toprağın yeterince kabarmasını sağlayarak(perklorat etkisi) suyun köklere ulaşması için yeterli seviyeye ulaşmasına yardımcı oluyor.

Perkloratlar Mars yüzeyinin en üst tabakasında bol miktarda bulunuyor ve suyun donma noktasını belli bir oranda düşürmeye yeten bir maddedir; fakat insanlar için toksik etkiye sahip olmakla beraber, tiroit sorunlarına hatta ölüme neden olabilir. Bu durum bitki yetiştirmeyi daha tehlikeli bir hale sokuyor. Bu sebeple, perklorat sorunu çözülmesi gereken bir diğer unsur; suda çözünen bir madde olması "durulama" tekniğini kullanma konusunda avantajlı kılıyor.

Bir başka ve daha cazip yol ise metabolik bir yan ürün olarak oksijen üreten, perklorat tüketen bakterileri kullanmaktır. Bu yol, nefes alınabilir bir ortam yataratmaya elverişli olarak ciddi sağlık sorunlarının da önüne geçilebilir.

Bir başka örnek ise, bazı liken biçimlerinin deney amaçlı oluşturulan mars benzeri ortamlarda hayatta kalma yeteneği göstermiş olduğudur. Her ne kadar testlerde bazı başarılı sonuçlar alınsa da likenin büyüme hızının yavaşlığı hayatta kalma ihtimalinin olup olmayacağına yönelik sorular da doğuruyor. Likenler ve bakteriler ile ilgili yapılan çalışmaya dair teknik bir içerik okumak için:

https://www.astrobio.net/extreme-life/lichen-on-mars/

Sonuç olarak, bu sorunun net bir cavabı henüz bulunmamakla beraber umut yeşerten çalışmaların devam ediyor olduğudur.

192 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
8
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
8

Kaynaklar

  1. Earth&Space Science News Konuyla ilgili detaylı içerik.
  2. American Chemical Society Teknik detay içeren makale.
  3. Astrobiology Magazine Likenler ve bakteriler üzerine yapılan çalışmalar hakkında.
  4. NASA Temel bileşenler üzerine ilgili yazı.
  5. NASA Mürettebatın uzay istasyonunda yetiştirip tükettiği besinler hakkında ilgili makale.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Çocuklarımızın eğitim hayatlarının ilk yıllarını konuşmayı ve yürümeyi öğretmekle geçiriyoruz. Geri kalanını ise çenelerini kapatmak ve oturmalarını sağlamakla… Bu işte bir terslik var.”
Neil deGrasse Tyson