Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
2
Puan Ver

İnsanlara köpeklere yapay seçilim yapıyor, diğer canlılar da birbirine yapıyor mu? Eğer yapıyorsa bunlar hangileri?

İnsanlar köpekleri yapay seçilim yolu ile bazı özelliklerini belirleye biliyor asıl sorum şu doğada yapay seçilim yapan başka canılar var mı?

1
Teşekkür (2)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Atta colombica, yaprakkesici karıncaların 41 türünden

biridir ve Guatemala’dan Kolombiya’ya kadar geniş bir

alanda bulunur. Bu tür, Attini oymağına ait bir türdür ve

bu oymakta yer alan 230’dan fazla tür gibi, bu tür de

mantar çiftlikleri kurmaktadır. Evet, yanlış duymadınız!

Karıncalara ait tam 230 tür, yuvaları içerisinde bazı

mantarlar yetiştirmektedir, tıpkı bizim inekler yetiştirip

süt almamız ya da mısır yetiştirip yememiz gibi…

Karıncaların yuvalarında sayısız mantar türüne ve

grubuna rastlamak mümkündür, çünkü nemli, karanlık

ve bol leşli bir ortam, mantarların sevdiği ve sporlarının

yayılabileceği bir ortamdır. Ancak karıncalar, evrimsel

süreçte bu mantarlarla karşılıklı bir evrim geçirerek bazı

mantarlarla mutualist (çift taraflı, iki tarafın da fayda

gördüğü) bir ilişki geliştirmişlerdir. Bu karıncalar,

sadece basidiyomiket şubesine ait mantarları hayatta

bırakırken, diğer türlere ait bütün mantarları söküp

yuvanın dışarısına atarak ölüme terk etmektedirler veya

doğrudan parçalayarak öldürmektedirler. Yuvada

bıraktıkları mantarların ise sadece yaşamasına izin

vermekle kalmazlar, aynı zamanda besleyerek ve

koruyarak gelişmelerini sağlamaya çalışırlar. Bunun

sebebi, basidiyomiket şubesine ait mantarların ürettikleri

kimyasalların, karıncaların avcısı olan hayvanların

bazılarını yuvalarından uzak tutmakta olduğu gerçeğidir.

Salgılanan bu koku, karınca avcısı bazı türlerin hoşuna

gitmemekte ve bu kokunun yayıldığı yuvalardan uzak

durmaktadırlar. Yani mantar, karınca yuvasından

kolaylıkla besin bulup, karıncalar tarafından kollanırken,

ürettiği kimyasal sayesinde karıncaların yuvasını

koruyarak yuvaya fayda sağlar. Böylece karıncalar,

Yapay Seçilim’i kullanarak kendilerine fayda sağlayan

canlıların hayatta kalmasını kolaylaştırır ve evrimlerine

destek olur, diğerlerini ise elerler.

Karıncalar bunu yapmayı nereden bilir? Elbette

oturup, hesap kitap yapıp da bu sonuca ulaşmazlar. Bu

davranışın kökenlerinin 40 milyon yıl kadar önceye

gittiği düşünülmektedir. Muhtemelen bu davranışın ilk

evrimleştiği dönemde, karıncalar sadece basidiyomiket

şubesini değil, başka mantarları da korudular. Aynı

zamanda birçok karınca türü kendi eğilimlerinden ötürü

hiçbir mantarı korumadı. Ancak bunlar arasında, sadece

basidiyomiket grubundan olan mantarları koruyanlar,

kendi bölgelerindeki avcıların koku ve tat eğilimlerine

de bağlı olarak, avantajlı konuma geçtiler. Çünkü sadece

bu mantarın salgıları, o dönemdeki (ve bu döneme kadar

evrimleşerek gelen) karınca avcılarını uzak

tutabiliyordu. Hatta bazı mantarlar, belli tip bazı diğer

mantarları koruyarak, o dönemin şartlarından ötürü

geçici olarak avantaj sağlamış olabilir; sonrasında

çevresel koşulların değişmesiyle dezavantajlı konuma

geçerek yok olmuş olabilirler veya bu koruyucu

niteliklerinden uzaklaşmış olabilirler.

Sonuç olarak, her karıncanın eğilimleri birbirlerinden

farklıdır ve bu sebeple farklı mantarlarla etkileşime

girmeye meyilli olabilirler. Karıncaların o dönemdeki

atalarından bir grup, belki şans eseri, belki de o bölgede

basidiyomiketlerin daha fazla bulunmasından ötürü

onları korudu ve gerçekten bu şubenin mantarlarının

ürettikleri salgı, onları korumaya yetti. Böylece nesiller

içerisinde, bu şubeye ait mantarları koruyan karıncalar

avantajlı konuma geçtiler ve bu davranışa sebep olan

genler, nesiller içerisinde seçilerek geldi. Burada yapay

seçilim, sadece karıncaların mantar türlerinin bazılarını

seçip bazılarını elemesi şeklinde değil, aynı zamanda

basidiyomiket şubesi içerisindeki mantarlardan sadece

avcıları uzak tutan kimyasalı en yoğun olarak

salgılayanları hayatta bırakmaları şeklinde olmaktadır.

Buna ihtiyaç duyarlar ve bundan fayda sağlarlar. Tıpkı

insanların ineklerin daha fazla süt verenlerine ihtiyaç

duyması ve onlardan fayda sağlaması gibi… Arada

hiçbir fark yoktur.

Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. Evrim Kuramı ve Mekanizmaları "Evrim Kuramı ve Mekanizmaları" kitabından alıntıdır.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Düşünmek, kimsenin vergilendiremeyeceği tek şeydir.”
Charles F. Kettering