Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Emre Evrim
Emre Evrim
45K UP
Üye
0

İlk insanlar demir bakır tunç kalay gibi cevherlere nasıl erişti?

758 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Egemen Sak
Egemen Sak
37K UP
Sosyal Bilgiler öğretmeniyim. ayrıca tarih bölümünü bitirdim

Öncelikle söylemeliyim bu bilgiyi alanım gereği öğrendiğim arkeoloji dersinden öğrendim. Ve bu yüzden sizleri tatmin edicek de kaynaklara sahip değilim. Eğer bu bilgiyi akdemik bir yazı için istiyorsanız, öncelikle https://twitter.com/yenalorman?s=09 bir şekilde ulaşmanızı tavsiye ederim. Kendisi Trt belgesel ile bir çok program yapmış bir arkeolog. Ayrıca izlemediyseniz de kendisinin sunduğu TRT belgesele ücretsiz üye olup, Zaman Makinesi programını kesinlikle izlemenizi tavsiye ederim.

Bu soruyu cevaplama nedemin kişsel gelişim amaçlı sorduğunuzu varsayaraktır. Aksi halde , akademik bilgi istiyorsanız muhtemelen sizlere çok fazla bir şey kazandıracağımı sanmıyorum.

Tüm Reklamları Kapat

Aslında insanlık ilk başta madenle değil taşla tanışıyor. İçlerinden en özeli obsidiyen. Bu taş dış püskürük kayacı. Aniden soğumasından kaynaklı kırılgan bir yapıya sahip. Ve neşterden yaklaşık 8 kat daha keskin. Nedeni ise içinde metalden daha düzgün ve boşluksuz bir yapıya sahip olması. O kadar önemli ki, günümüzden 14 bin yıl önce anadoluda çıkarılan taşın Verimli Hilal'in güneyine kadar inmesine sebep oluyor.

İnsanlık, ilk madenciliğe aslında çok iyi tanıdığımız bir coğrafyada başlıyor. Anadoluda. Nedeni tabiki de tesadüf değil. Volkanizma. İnsanlık seriveninin yaşadığı coğrafyaya bakılırsa (özellikle 10 bin yıl öncesine) en genç arazi anadolu. Haliyle en çok kırılmanın yaşandığı yer burası. Herkesin bilindiği üzere madenler bize volkanizma ile kazandırılıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Nasıl eriştiğinin ise cevabı aslında belli. Akarsular.

Aslında bunu eski filmlerde veya hala bazı videolarda elekle derelerde altın arayan insanları görürsünüz. İşte iş burada başlıyor. Hatta uzunca da bir süre bazı madenleri aramak (özellikle altın) bu şekilde devam etti.

Akarsular sadece, toprağı taşımıyor. Taşı ve madenleri de aşındırarak taşıyor. İnsanlığın akarsular civarında yaşadığı gerçeği ile bu durumu bağdaştırırsak, aslında sorunuza cevap da burda ortaya çıkıyor. O zamanki insanların diğer taşlardan farklı gördüğü taşları (muhtemelen renkleri nedeniyle) (özellikle bakır) toplamaları da işte bizleri madenlerle tanıştırmaya götürüyor.

Bu tanışmadan önce muhtemelen tesadüfen keşfettiğimi mangal kömürünün ateşi ile bu madenleri şekillendirdiğimizde aslında en büyük 2. Devrimi yapmıştık. Maden çağını başlattık.

Aslında bakarsanız, bu devrimin Anadoluda başlaması tabiki de bir tesadüf değil.

Türkiye coğrafyasında volkanik dağlar haricinde, Güney ve Kuzey Anadolu Dağları (Alp-Himalaya dağ kuşağı/Anadolu dağları) ile maden çıkan yerlerin paralel gittiğini ve o bölgelerde yoğunlaşma görüyoruz. Özellikle bu bölgeler ve büyük akarsuların kesiştiği noktalarda insanlar, muhtemelen dünyanın hemen her yerinde olan bir madenle tanıştı. Bakır.

Hemen her yerde olmasına karşın, mezapotamya gibi insanlık merkezlerinin en çok çıkan yeri anadolu. En çok olduğu için de muhtemelen onunla daha önce tanıştık, ki buna erime sıcaklıkları da eklenince bu da tesadüf olmayacaktır.

Burda da en önemli noktalar, Diyarbakır Çayönü ve Aksaray'daki Aşıklıhöyük. En eski bakırı işlediğimiz noktalar.

Tüm Reklamları Kapat

Ama bu cevherlere ulaştık, peki madenlere nasıl girdik ?

(Bunun cevabını size kaynak olarak paylaşacağım linkte daha iyi anlayacaksınız. )

Onun içinde Çorum a gidiyoruz.

Orda bulduğumuz, (m.ö 3 binler) ve muhtemelen barınma yeri veya bir mağra ararken, neredeyse saf bakırın olduğu bir madene giriyoruz. Ordan aldıkları ve yine muhtemelen tesadüfen veya yanlışlıkla ateşe attıkları o madenleri eritip daha sonra donduktan sonra sertleşmesi insanlığı orda kalmalarını ve onu bir süre sonra işletmelerini sağlamıştı. Tabi bu madende derinlerden çıkan bakırın daha çabuk eridiğini fark etmeleri uzun sürmüyor. Bu sefer madende yatay değil dikey hareketliliği sürdürüyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Tabi hala m.ö 4. bin yılındayız...

Ama bu zenginlik ve farklılık her zaman olduğu gibi savaşlara neden oldu. Bakırdan yapılan eşyalar ve takılarda sorun olmazken, yapılan silahlat kırılmaya, esnemeye ve yamulmaya başladı. Bu da onu daha da güçlendirme ihtiyacını ortaya çıkardı.

Ancak bu bölgeye yakın bir yerde bir maden daha var. Arsenik. Ve rengi de dikkat çekici. Neredeyse altın sarısı. Bu iki madde karıştığında ise daha güçlü silahlar ortaya çıkıyor. Ancak bu da sorunları çözmüyor. Çünkü Arsenik zehirli bir madde. Dokunulması ve bulunduğu ortamda solunulması öldürücü. Ve erimiyor. Buharlaşıyor. Bu da başka bir dezavantaj.

Yazımın en başında erezyon ile altın ve maden aramaları demiştim. Diğer madenlerden daha ağır olması ve derenin hafif aktığı yerlerde toplanması ile bir maden daha keşfediliyor. Kalay.

Ve bu iki maden karıştığında biz bakırdan bronz çağına geçiyoruz...

171 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yanal Orman. Zaman Makinesi 7. Bölüm. (28 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 28 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Trt belgesel | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
  • Paylaş
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Gizemli
Gizemli "Benford Yasası", Seçim Hilelerini İspatlamakta Nasıl Kullanılır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close