Sorulara Dön
0
Tarih & Coğrafya

İlk insanlar demir bakır tunç kalay gibi cevherlere nasıl erişti?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Öncelikle söylemeliyim bu bilgiyi alanım gereği öğrendiğim arkeoloji dersinden öğrendim. Ve bu yüzden sizleri tatmin edicek de kaynaklara sahip değilim. Eğer bu bilgiyi akdemik bir yazı için istiyorsanız, öncelikle https://twitter.com/yenalorman?s=09 bir şekilde ulaşmanızı tavsiye ederim. Kendisi Trt belgesel ile bir çok program yapmış bir arkeolog. Ayrıca izlemediyseniz de kendisinin sunduğu TRT belgesele ücretsiz üye olup, Zaman Makinesi programını kesinlikle izlemenizi tavsiye ederim.

Bu soruyu cevaplama nedemin kişsel gelişim amaçlı sorduğunuzu varsayaraktır. Aksi halde , akademik bilgi istiyorsanız muhtemelen sizlere çok fazla bir şey kazandıracağımı sanmıyorum.

Aslında insanlık ilk başta madenle değil taşla tanışıyor. İçlerinden en özeli obsidiyen. Bu taş dış püskürük kayacı. Aniden soğumasından kaynaklı kırılgan bir yapıya sahip. Ve neşterden yaklaşık 8 kat daha keskin. Nedeni ise içinde metalden daha düzgün ve boşluksuz bir yapıya sahip olması. O kadar önemli ki, günümüzden 14 bin yıl önce anadoluda çıkarılan taşın Verimli Hilal'in güneyine kadar inmesine sebep oluyor.

İnsanlık, ilk madenciliğe aslında çok iyi tanıdığımız bir coğrafyada başlıyor. Anadoluda. Nedeni tabiki de tesadüf değil. Volkanizma. İnsanlık seriveninin yaşadığı coğrafyaya bakılırsa (özellikle 10 bin yıl öncesine) en genç arazi anadolu. Haliyle en çok kırılmanın yaşandığı yer burası. Herkesin bilindiği üzere madenler bize volkanizma ile kazandırılıyor.

Nasıl eriştiğinin ise cevabı aslında belli. Akarsular.

Aslında bunu eski filmlerde veya hala bazı videolarda elekle derelerde altın arayan insanları görürsünüz. İşte iş burada başlıyor. Hatta uzunca da bir süre bazı madenleri aramak (özellikle altın) bu şekilde devam etti.

Akarsular sadece, toprağı taşımıyor. Taşı ve madenleri de aşındırarak taşıyor. İnsanlığın akarsular civarında yaşadığı gerçeği ile bu durumu bağdaştırırsak, aslında sorunuza cevap da burda ortaya çıkıyor. O zamanki insanların diğer taşlardan farklı gördüğü taşları (muhtemelen renkleri nedeniyle) (özellikle bakır) toplamaları da işte bizleri madenlerle tanıştırmaya götürüyor.

Bu tanışmadan önce muhtemelen tesadüfen keşfettiğimi mangal kömürünün ateşi ile bu madenleri şekillendirdiğimizde aslında en büyük 2. Devrimi yapmıştık. Maden çağını başlattık.

Aslında bakarsanız, bu devrimin Anadoluda başlaması tabiki de bir tesadüf değil.

Türkiye coğrafyasında volkanik dağlar haricinde, Güney ve Kuzey Anadolu Dağları (Alp-Himalaya dağ kuşağı/Anadolu dağları) ile maden çıkan yerlerin paralel gittiğini ve o bölgelerde yoğunlaşma görüyoruz. Özellikle bu bölgeler ve büyük akarsuların kesiştiği noktalarda insanlar, muhtemelen dünyanın hemen her yerinde olan bir madenle tanıştı. Bakır.

Hemen her yerde olmasına karşın, mezapotamya gibi insanlık merkezlerinin en çok çıkan yeri anadolu. En çok olduğu için de muhtemelen onunla daha önce tanıştık, ki buna erime sıcaklıkları da eklenince bu da tesadüf olmayacaktır.

Burda da en önemli noktalar, Diyarbakır Çayönü ve Aksaray'daki Aşıklıhöyük. En eski bakırı işlediğimiz noktalar.

Ama bu cevherlere ulaştık, peki madenlere nasıl girdik ?

(Bunun cevabını size kaynak olarak paylaşacağım linkte daha iyi anlayacaksınız. )

Onun içinde Çorum a gidiyoruz.

Orda bulduğumuz, (m.ö 3 binler) ve muhtemelen barınma yeri veya bir mağra ararken, neredeyse saf bakırın olduğu bir madene giriyoruz. Ordan aldıkları ve yine muhtemelen tesadüfen veya yanlışlıkla ateşe attıkları o madenleri eritip daha sonra donduktan sonra sertleşmesi insanlığı orda kalmalarını ve onu bir süre sonra işletmelerini sağlamıştı. Tabi bu madende derinlerden çıkan bakırın daha çabuk eridiğini fark etmeleri uzun sürmüyor. Bu sefer madende yatay değil dikey hareketliliği sürdürüyorlar.

Tabi hala m.ö 4. bin yılındayız...

Ama bu zenginlik ve farklılık her zaman olduğu gibi savaşlara neden oldu. Bakırdan yapılan eşyalar ve takılarda sorun olmazken, yapılan silahlat kırılmaya, esnemeye ve yamulmaya başladı. Bu da onu daha da güçlendirme ihtiyacını ortaya çıkardı.

Ancak bu bölgeye yakın bir yerde bir maden daha var. Arsenik. Ve rengi de dikkat çekici. Neredeyse altın sarısı. Bu iki madde karıştığında ise daha güçlü silahlar ortaya çıkıyor. Ancak bu da sorunları çözmüyor. Çünkü Arsenik zehirli bir madde. Dokunulması ve bulunduğu ortamda solunulması öldürücü. Ve erimiyor. Buharlaşıyor. Bu da başka bir dezavantaj.

Yazımın en başında erezyon ile altın ve maden aramaları demiştim. Diğer madenlerden daha ağır olması ve derenin hafif aktığı yerlerde toplanması ile bir maden daha keşfediliyor. Kalay.

Ve bu iki maden karıştığında biz bakırdan bronz çağına geçiyoruz...

2
Teşekkür (2)
Paylaş
2

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın