Sorulara Dön
4
Biyoloji & Genetik

Hayvanlar çocukluğunu hatırlar mı?

Bu soru neden insanlar çocukluğunu hatırlamaz sorusundan öne sürülerek aklıma gelen bir soru oldu. İnsanlar çocukluğunu hatta bebekliğini hatırlamakta güçlük çektiğini hepimiz kendimizden biliriz. Hayvanlarda da durum aynımıdır?

1
139 görüntülenme
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba,

Bu tür konularda daha ziyade spekülasyon yapılabilir. İnsan dışı hayvanlara geçmiş anılarını, hatta o anki hissiyatlarını sorma şansımız yok. Zihinlerinin bizimki gibi çalıştığından bile emin değiliz. Pek çok hayvan, çevreyi bizden çok farklı şekilde algılar. Biz görmeye odaklanırken, onlar koku ve seslere ağırlık verirler örneğin. Anlık stresli durumlarda (örn. yırtıcı saldırısı, düşme vb.) da bize göre daha çabuk sakinleşirler. Bir anlamda "anı yaşama" eğilimindedirler. Hiyerarşilerle, kategorilerle, sembollerle çok fazla işleri olmaz.

İnsanlarla ilgili bilinenden yola çıkarsak, dil öğrenmeyle beraber hafızanın da daha berrak hale geldiği. Yani algılarımızla zihnimizdeki sembolleri eşleştirdiğimiz oranda, bazı şeyleri anlamlandırarak, duruma göre basitleştirerek hatırlamamız kolaylaşır. Öte yandan eğitimli şempanzelerin, rakam sıralama türü egzersizlerde insanlardan daha iyi performans gösterdikleri de biliniyor. Yani belki dil öğrenmemizin bedeli, beynimizin kısa süreli hafıza bölgesini kısmen feda etmek olabilir. Sonuçta öyle ya da böyle, yetişkin canlılar, yavru hallerine göre anıları tasnif etmek konusunda daha başarılıdırlar, çünkü zamanla etraflarını ve bireyleri tanımak, tanıdık/yabancı, tehlikeli/zararsız gibi kriterleri kullanmak zorundalar. Beyin, farklı algılara ve duygulara maruz kaldıkça, fiziksel olarak da değişen bir organdır.

Köpek, balina, fare gibi bazı memelilerin, kargaların veya ahtapot gibi canlıların bellekleri oldukça güçlüdür (kargaların kin tuttukları bile biliniyor). Uzamsal ve kısa süreli bellekleri var. İnsanlara özgü olduğu zannedilen "epizodik belleğe yakınsayan" (çünkü tam olarak test edemiyoruz) bellek becerileri sergileyen türler de biliniyor. Yüzleri, mekanları hatırlayabiliyorlar, bazı sembollerle nesneleri ilişkilendirebiliyorlar. Yapılan araştırmalar, köpeklerin geçmişlerini yeniden kurgulayabildiklerini gösteriyor. Ancak bunun ne kadar geriye gittiğini anlamak zor. Hayatlarını "çocukluk", "yetişkinlik" gibi dönemlere böldükleri zaten çok şüpheli. Köpekler uzun süredir insanlarla yaşadıkları için, şempanzelerde bile bulunmayan bazı yetenekler edinmiş durumdalar. Doğuştan yüz ifadesinden duygu anlayabiliyorlar mesela. Benzer şekilde bir yere kadar sembolik hafızaları var. Ancak biz nasıl daha ziyade duygusal yanı yoğun anıları hatırlıyorsak, onlar da geçmişlerinden travmatik anıları ya da çok sevdikleri eski sahiplerini hatırlıyorlar. Vahşi hayvanlarda bunu test etmek daha zor. Avlanma teknikleri, alet kullanarak kabuk kırma gibi beceriler, özellikle sosyal canlılarda ebeveynden yavruya geçiyor. Sürü bireyleri birbirlerini tanıyorlar. Tecrübeli bireyler, uzun göç rotalarını hatırlayabiliyor. Ancak tekrara dayanan bu tür beceriler edinmeleri, "ben küçükken buralar hep fok kolonisiydi" türü anılar kafalarında canlandırabildikleri anlamına gelmez.

Özetlersek, çoğu canlının hayatta kalmak için evrimleşmiş bir veya daha fazla hafıza türü var, ki buna erken dönemde öğrendikleri beceriler dahil. Ancak evrimsel getirisi çok tartışmalı "çocukluk anısı" diyebileceğimiz bilgilerin, travmaları saymazsak, hayvanlar için getirileri sınırlıdır. O nedenle istisnai durumlar haricinde yavru oldukları dönemleri bizim anladığımız şekilde hatırlamaları çok olası değil.

327 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
6
Paylaş
6
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Kaynaklar

  • Allie Wall. Can Dogs Remember Their Past?. (06 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 06 Haziran 2021. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Rowan Hooper. Chimps Outperform Humans At Memory Task. (06 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 06 Haziran 2021. Alındığı Yer: Newscientist | Arşiv Bağlantısı
  • Felicity Muth. It's About Time: Animals Remember Past Events In Their Lives. (06 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 06 Haziran 2021. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et