Sorulara Dön
0
Teoloji & Din Felsefesi

Din felsefecisi enis doko beyefendinin aksiyolojik argümanı ile ilgili düşünceleriniz nelerdir?

Teistik, ateistk vs her türlü bakış açısından cevaplar duymak beni mutlu edecektir.

1
212 görüntülenme
Teşekkür (2)
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

ahlak için önce "insan" oluşumu ve bilişsel gelişimi sürecini ele alalım.

1 - bir kaç atom yada parçacıktan başlayıp çeşitli etkileşim süreçlerinden sonra "organik" etiketli parçacık grupları oluşsun (yada yaratılsın).

ahlak burada yok(?)

2 - bu "organik" parçaçıklar ile bir hücre oluşsun (yada yaratılsın)

ahlak burada yok(?)

3 - bunlardan bir grubu "bitki" etiketine sahip olan bir üst seviyeye erişsin (yada yaratılsın). bu "bitki" grubundakilerden bir grup mevcut çevre şartları yada gelişim süreçlerinden ötürü devamlılığını sürdürememiş olsun, bir diğer grup sürdürebilmiş olsun.

ahlak burada yok(?)

N1 - örnekler sıralanabilir...

N2 - şimdi daha üst gruplardan olan bir kediyi ele alalım, normal şartlarda kendisine ait bir ahlak durumu yok(?) (mevcut insanlarınkine kıyas ile)

deneyimler yolu ile elde edilen (öğrenilen) "bilgi" ve bu bilginin (bilgilerin) işlenme süreci/süreçleri varlık gruplarına göre farklılık gösterebilir yada benzer olabilir...

şimdi bilginin sonucunda ortaya çıkan diğer bilgiler ile ulaşmaya çalıştığımız "ahlak" etiketi yine bu varlık gruplarından bir/birkaç grubun edindiği biligilerin ve süreçlerinin bir sonucu,

nasıl ki bir kedinin (kendi aile üyesi olduğunu biliyor yada bilmiyor) başka bir kediyi ilişkiye girmeye zorlaması, kediler için bir "ahlak" etiketine sahip olmalarını gerektirmiyorsa, yine diğer bir çokları için bu söylenebilir.

peki "ahlak" kimin içindir!

şimdi burada "insan" ele alınmış oluyor. insan diğer bir çoğuna göre bilişsel gelişimi daha üst grupta yer alan bir varlık.

aynı doğadaki süreçlerde olduğu gibi insan bilişsel seviyesi de değişime uğrar (gelişim yada tersi istikamette).

yani insan ve çevresinin değişimi ile yeni "ahlak" kuralları eklenebilir, çıkartılabilir.

örnek olarak, "biyolojik/organik" olmayan süreçler ile insan benzeri bir bilinçli varlık için insanlar ile aynı ahlak kurallarına sahip olacağı düşünülmesi hatalı olacaktır.

sonuç olarak ahlak temel bir yasa olmak yerine biliş seviyesine göre değişebilir.

peki bu bir birinden farklı "ahlak"lardan hangisi daha üstündür? ve bu karşılaştırma kime/neye göre yapılabilir?

kediler ve insanlar. pekala "bir insanı öldürmek kötüdür" ifadesi doğru kabul edilebilir.

aynı şekilde "karıncalar" da bir birleri için benzerine sahip olabilir! sonuç olarak insanlar onların(karıncaların) ahlak kurallarına uyar mı?

yani ahlak öyle yada böyle mevcut çıkarımlarımızın bir sonucudur! mutlak doğru yada mutlak gerçek değildir.

"nesnel" doğru, ... nesnel doğru olduğuna "inanç". inanç kelime olarak zaten önkabul-öntavır anlamındadır.

yani, bir konu hakkındaki, inanmak/inanmamak, size sonradan yanlışlığı/doğruluğu izah edilse ve kanıtlansa dahi bu kanıtı kabul/red etmenizi engelleyebilecek seviyede bir algı değişimine sahip olmanıza sebep olur.

öznel algınız ile elde ettiğiniz öznel çıkarımların kabul/red olarak değerlendirilmesi ve tüm algınızı bu temelde yönlendirmesi sonucunu üretir.

dolayısı ile diğer her şey gibi "insan" da değişir. algılarını etkileyen bilgileri değişir.

tüm bu doğru/yanlış çıkarımlarından gerçek bir kanıt çıkarmak mümkün mü?

çıktığına inanabilirsiniz/inanmayabilirsiniz!

peki çıktığını gerçekten bilebilir misiniz?

bilmek için hangi "ön tavırlara/ön kabullere" sahip olmak gerekiyor?

"ön tavırlar/ön kabuller" değişir ve bir sonraki adımda, "gerçek" (bilmek) için elinizde diğerine kıyasla daha doğru yada daha yanlış bir "ön tavır/ön kabul" olur.

sahip olduğunuz bu "ön tavırlar/ön kabuller" mevcut algınızı ne düzeyde değiştirir/değiştirmeli, bu da diğer "ön tavırlarlarınızın/ön kabullerinizin" belirleyeceği bir sonuç olacaktır.

sonuç olarak günümüz insanları için "ahlak" aslında "ön tavırlar/ön kabuller" süreclerinin sonucudur.

ve bunlar "değişir"!

peki tanrı için vardır/yoktur diyebilmemiz ne kadar mümkün?

örneğin, emre diye bir kişi henüz doğmamış olsun, "emre vardır" yanlış olur. doğduğunu "bilmiyorsak" eğer, "emre yoktur/vardır" dememiz yine yanlış olur.

peki doğduğunu bilmediğimiz emre, bize kalkıp "ben emre, buradayım" diyene kadar yada kendisini mevcut "algı"mız ile algılayana kadar, "emrenin vardır" bilgisine sahip olamayız!

ve algılamadığımız bir emre için "emre yoktur" bilgisine de aynı şekilde sahip olamayız.

peki "emre" gerçekte var mı yada yok mu?

uzun lafın kısası, tanrının varlığı/yokluğu "ahlak" etiketine yada diğer hiçbir etikete ihtiyaç duyan bir durum değil.

eğer varsa mevcut algımızı "gerçek" ile etkileyecek süreçler ile bize bildirmediği(yada algılamadığımız) sürece gerçekten varlığı/yokluğu bilgisine ulaşmanın, enis beyin izahı ile mümkün olmadığı görüşündeyim.

vardır yada yoktur bilgisine, tarihteki "teolojik kaynaklar" ile sahip olunabileceğini düşünmüyorum.

422 görüntülenme
0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • tdk. Ahlak Ve Inanç Kelimesi, Bilim Ve Sanat Terimleri Sözlüğü. (01 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 13 Nisan 2021. Alındığı Yer: sözlük | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın