Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
-1
Puan Ver

Cinsiyetlerin karakteristik özellikleri evrimsel süreçte nasıl belirlendi?

Cinsiyetlerin evrimi değil,cinsiyetlerin özellikleri nasıl belirlendi?

1
5K
Efe Gerenli
-1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Kadın veya erkek, günlük dildeki yaygın kullanımıyla hem biyolojik anlamda dişi veya er oluşunu hem de toplumun bireye sunduğu roller sistemi dâhilinde anlam kazanan 'kadın veya erkek' oluşu ifade eden iki terimdir. Fakat ne var ki, bu terimlerde anlam kazanan biyolojik boyut ile biyolojik yapıda temellenen toplumsal boyut birbirlerinden çok farklı şeylerdir. Biyolojik olarak her birimiz er ya da dişi olarak doğar ve bu verili özelliğimizi değiştir(e)meden [tıp biliminin gelişimine paralel gerçekleşen istisna durumlar bir yana] tüm yaşamımız boyunca sürdürürüz. İkinci durum, cinsiyetimizin toplumsal boyutu, verili bir özelliği değil, gündelik eylemlerimizle inşa edilen bir süreci ifade eder. Sizin sorduğunuz soru yani "cinsiyet özelliklerinin belirlenmesi" noktası da kültürle, toplumla şekillenen bir noktadır. Günümüzde de sık sık duyduğumuz "Toplumsal Cinsiyet" ifadesine de dayandırabiliriz bu durumu. Toplumsal cinsiyet, 60’lı ve 70’li yıllarda feminist hareketin de etkisiyle gelişmeye başlayan bir kavramdır. Toplumsal cinsiyet kavramı erkeğe ve kadına verilen toplumsal rolleri, kültürel beklentileri ve cinsiyete bağlı olarak belirlenen iş bölümünü kapsayacak şekilde geniştir. Bu anlamda toplumsal cinsiyet, ”Bireylerin psikososyal ve toplumsal uyumu için kabul edilen, toplum açısından bireyler için ön görülen sosyal ilişki tarzlarıdır”. Kültür ve sosyal çevre cinsiyete bağlı olarak her bireyin rolünü tanımlamaktadır.

Anne karnında bebeğin cinsiyetini belirleyen biyolojik faktörlerin dışında doğum hadisesinden sonra gelenekler, adetler gibi çeşitli toplumsal normlara göre şekillenen toplumsal cinsiyette kadının ve erkeğin rolleri birbirinden farklıdır. ‘Kadın’ ve ‘erkek’ cinsiyet kategorileri iken, ‘maskülen’ (erkeksilik) ve ‘feminen’ (kadınsılık) toplumsal cinsiyet kategorileridir. Örneğin giyim kuşamdan davranış biçimlerine kadar pek çok farklılık toplumsal cinsiyete uyumlu hâle gelme/getirilme çabalarıyla doğrudan ilişkilidir. Ancak toplumsal cinsiyetin kadın ve erkek ayrımı her kültürün değerlendirme biçimine göre değişmektedir. Toplum, bireylere doğdukları andan itibaren rolleri, davranışları ve kültürü bir paket halinde yüklemektedir. Bu durum bireyin toplumsal cinsiyeti öğrenmesi ve benimsemesidir. Toplumsal cinsiyet kavramı genellikle erkeklerin egemenliğine hizmet etmektedir. Son yıllarda tüm standartlara ve toplumsal normlara karşı çıkan post modern felsefenin etkisiyle kadınlar pantolon giyebilir erkekler ise saçlarını uzatıp küpe takacak duruma gelirler.

Toplumsal cinsiyet kavramının bu değişken yapısı, kadın ve erkeğin iş bölümünü, toplum içerisindeki konumunu, sosyo-ekonomik statüsünü belirleyen bir özellik arz etmektedir. Örneğin, geçmiş yıllarda Türkiye’de genellikle kızlar okula gönderilmeyerek 14, 15 yaşlarında evlendirilmekteydiler. Ancak günümüzde bu algı büyük ölçüde değişmiştir. Yani toplumsal cinsiyetin değişkenliği farklı toplumlarda, topluluklarda hatta aynı aile içinde bile farklılık gösteren bir olgudur. Dolayısıyla toplumsal cinsiyet, kadın ve erkek arasındaki farklılıkların toplumsal ortamda belirlenen yönlerine dikkat çeker. Kavram, cinsiyete yönelik sosyo-kültürel değer yargılarına, toplumsal iş bölümünün cinsiyet üzerinden nasıl şekillendiğine, cinsiyete ait toplumsal rollerin, davranış kalıplarının neler olduğuna yönelik cinsiyet kodlarını içermektedir.

Kadın ve erkek geçmişte çok farklı rollerde bulunmuşlardır. Örneğin eski Türk Türk toplulukları anaerkil bir düzene sahipken günümüzde ataerkil bir düzene sahibiz. Ekonomi, din, töre, üretim araçları ve aile düzeni gibi toplumsal cinsiyetçiliği dayatan kavramların Ataerkil düzenin gelişmesi ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Çünkü toplumsal dayanışma noktasında yapılması gereken işlerde fiziksel üstünlük gereği doğduğunda erkek ön plana çıkmaya başlamıştır. Zaman içinde toplumlarda erkek egemenliği öyle bir noktaya gelmiştir ki bugün birçoğumuz toplumlarımızın bir zamanlar kadınlar tarafından yönetildiğinden bihaberiz.

Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
3

Kaynaklar

  • Yazar Yok. Toplumsal Cinsiyet Ve Cinsiyet Rollerinin Algılanışı. (27 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 27 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. Anaerkil Toplumdan Ataerkil Topluma Geçiş. (27 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 27 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  • Yazar Yok. Cinsiyet Ve Toplumsal Cinsiyet Kavramlari Çerçevesinde Ortaya Çikan Toplumsal Cinsiyet Ayrimciliği. (27 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 27 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sağlam bir kabullenişe giden yol, kalın bir şüphecilik ormanından geçer.”
George Jean Nathan
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol