Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Soru Kimya
Alim Karaçay
Alim Karaçay
1,406 UP
Üye
1

Bir şeyi ısıttığımızda onu oluşturan parçacıklara kuvvet mi uyguluyoruz?

mutlak sifir olan (pratik olarak mumkun degil ama olsun hayal edebiliriz) bir madde olsun. Biz bunu isittikca bu maddeyi olusturan molekuller haraket etmeye baslayacak.hareketsiz bir cisim kuvvet olmadadan hep hareketsiz kalacagindan bu maddeyi olusturan parcaciklara bir kuvvet uygulanmasi lazim bu kuvvet nereden geldi.
272 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Cevap
Şahin Tutuş
Şahin Tutuş
49K UP
Bilimsever

Sıcaklık yaktığın her ne ise ondan geliyor ısıttığın o maddeye. Yani enerji de o yaktığın şeyden geliyor. Burada kuvveti taşıyan şey ısı dalgaları yoluyla enerjisini aktarıyor.

Önce kuvvet nedir onu tanımlayalım. Kuvvet maddelerin birbirleriyle yaptığı etkileşimdir. Evrende 4 tane kuvvet var. Yani biz yapılan her işi bu 4 kuvvetle tanımlarız. Bunlar kütleçekim kuvveti, elektromanyetik kuvvet, zayıf nükleer kuvvet ve güçlü nükleer kuvvet.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Kütleçekim kuvvetinin etkisini büyük büyük gezegenlerde, yıldızlarda, ve kara deliklerde algılayabiliyoruz ancak. Özetle kütlesi olan her şey birbirini çekme eğilimindedir. Bu bizim konumuz değil şu an için. Kütleçekim kuvveti de ısı oluşturabilir ama dolaylı yoldan. Örneğin Dünya'ya düşen bir meteor hava sürtünmesinden dolayı ısınıp yanabilir, parçalara ayrılabilir.

Zayıf nükleer kuvvet ve güçlü nükleer kuvvet ise atomik seviyede kuvvetlerdir. Atomun parçacıklarının bir arada durmasını sağlar. Bu yüzden bu maddeleri de konu dışı bırakacağım. Bunlar da dolaylı yoldan ısı aktarımı yapabilir ama bunu unutmayalım.

Tüm Reklamları Kapat

Elektromanyetik kuvvet konusuna gelelim. Elektromanyetik kuvvet derki ışık enerjidir, enerji ışıktır.[2] Ayrıca ışığın da bir sıcaklığı vardır. Günlük hayatta gördüğümüz çoğu ısı kaynağının sebebi bu kuvvettir. Bunu anlamak için elektromanyetik spektrumu ve radyasyon çeşitlerini inceleyelim. [3]

Elektromanyetik spektrum
Elektromanyetik spektrum
afad

Üstteki resimde bir ışığın olduğu olabileceği bütün dalga çeşitlerini görüyorsun. Işık dalgalarının enerjisi yükseldikçe, yani gamma ışını tarafına kaymaya başladıkça, ısıları da önce bir insanın hissedebileceği seviyeye gelir sonra bize de zararlı hale gelir.

Termal olmayan, termal ve iyonlaştırıcı dalgalar
Termal olmayan, termal ve iyonlaştırıcı dalgalar
Afad

Yukarıda ise bu dalgaların etkilerini görmektesin. Alçak frekans ve radyo dalgaları o kadar enerjisizdir ki termal ısı üretmezler dişe dokunur. Mikrodalga, kızılötesi, görebildiğimiz ışıklar ve morötesi ışıkların bir kısmının ürettiği ışık termal radyasyondur aynı zamanda. Elektromanyetik spektrumda bundan sonraki gammaya giden morötesinin çoğunluğu, x ışını ve gamma ışınları iyonize radyasyon üretir.

Buraya kadar anladıysan termal radyasyon ne, iyonize radyasyon ne ona gelelim. Termal radyasyonda enerjilenen şeyin atomunun elektronları bir üst orbitale (yörüngeye) çıkar. Ama hemen aldığı bu enerjiyi atıp kendi yörüngesine dönmeye meyillidir. İşte kendi yörüngesine dönerken bozunur ve foton üretir. Biz de bunu ışık olarak algılarız. Hareketlendirilen elektrona enerji yine dışardan gelir yani. Eğer bu elektronlardan dışarı atılan enerji yeteri kadar çoksa mikrodalga ve morötesinde olur ve ısı yayar. Buna termal radyasyon diyoruz.

Peki iyonize radyasyon ne? Elektronumuza yeterli enerjiyi verirsek ne olur demiştik? Bir üst yörüngeye çıkar. Peki bir atomun 3 yörüngesi olsun. Ben o kadar çok enerji aktarıyorum ki elektrona bu en dıştaki yörüngenin de dışına fırlıyor elektron. Yani artık etrafa saçılan parçacık foton değil elektron. İşte buna iyonize radyasyon diyoruz ve insana tehlikeli dediğimiz şey bu.

Bu kadar tanımdan sonra asıl konumuza dönelim. Peki nasıl enerji aktarıyoruz biz elektrona? Bu çok çeşitli olabilir. Bir lambadan elektrik geçirdiğimizde flamentinden ışık yayılıyor. Örneğin LED'ler elektromanyetik spektrumda öyle bir yerde konumlanmıştır ki görünür ışık yani bizim görebileceğimiz ışığı üretir ama mor ötesine kaymadığı için termal radyasyon yani ısı üretmez. Peki o zaman devremizden LED'i çıkarıp sarı ampül dediğimiz ampülden takalım. Flementli edison ampül dediğimiz ampüllerin verimsiz olmasının sebebi bizim göremediğimiz ama sıcaklığını hissettiğimiz morötesi ışık da üretmeleridir. Bu hissettiğimiz ısı termal radyasyondur. Peki şimdi ampülümüze gereğinden fazla voltaj verelim. Önce bembeyaz yanacaktır. Sonra mavimsi yanacaktır. Daha sonra kopacaktır flement ve sönecektir. Bir ampülün gücü iyonize radyasyon yaymaya muhtemelen yetmez. Bunun için çok daha büyük enerjilendirmelere ihtiyaç vardır.

Sonuç olarak ben size elektromanyetik kuvvet dönüşümünü anlattım. Elektrikten termal radyasyon ürettim. Burada kuvvet elektrikten geldi. Termal radyasyon yoluyla atıyorum benim cildime temas etti. Cildimde ısı oluşturan bu şey aynı zamanda yine elektromanyetik bir kuvvet. Cildimi oluşturan atomları daha çok titreştirdi yani hareketlenderdi.

Daha kafa karıştırıcı bir örnek soralım. Bir kömürü tutuşturduğumda onun yanmasını sağlayan kuvvet nerden geliyor? Bu aslında hatalı sorulmuş mantıksız bir soru. Çünkü ben bir kömürü tutuşturmak için yine dışardan bir alev kaynağı ile yani termal radyasyon kaynağı ile dışardan kuvvet uyguladım. Ama kömürü oluşturan muhtemel karbon atomları o kadar çok enerji taşırlar ki kabaca, benim tutuşturduğum karbon atomunun hemen yanındaki karbon atomu da içindeki enerjiyi atmaya can attığından azcık hareketlenmeyle o da tutuşur. Yanlış bir anoloji olsada kabaca böyle. Bu arada unutmadan belirteyim ki yanma sırasında karbon atomu parçalanmıyor. Olsa olsa farklı izotoplara dönüşüyor. Karbonu ya da herhangi bir atomu parçalamak demek onun içindeki çekirdeği parçalamak demek. Bu güçlü nükleer kuvveti açığa çıkarmak demek. O da öyle kolay bir iş değil.

Tüm Reklamları Kapat

Tamam ama neden böyle? Karbon kömürünün içine bu enerji, bu kuvvet nereden geldi o zaman? Cevap kütle =enerji. Kütlesi olan her şeyin enerjisi var. Albert Einstein'ın muhteşem formülü; e=m.c². yani enerji =kütle x ışık hızının karesi. Kömürün içinde benim dışardan verdiğim termal radyasyon (alev) ile temas eden atomun elektronları o kadar enerjilendi ki dışarı bol miktarda termal radyasyon yayan parçacıklar yani fotonlar attı. Muhtemelen de bir miktar iyonize radyasyon yani elektron attı. Kendi o kadar enerjilenip de etrafa yaydığı termal radyasyondan yine kömürün kendindeki atomların elektronları etkilendi ve kendi kendine kuvvet uyguladı. Ne demiştik? Kütle = enerji. İyonize olup yandaki atoma sıçrayan elektron, ordaki elektronları da üst yörüngelere çıkarttı.

Soruyu biraz daha zorlaştıralım. Neden 1 kilo uranyum bir şehri yok etmeye yetiyor? Bu kuvvet nereden geliyor? Bunu anlamak için periyodik cetveli inceleyelim.[4]

Periyodik cetvel
Periyodik cetvel
bilimgenç

Elementlerin üzerinde gördüğümüz rakamlar o elementte bulunan proton adedidir. H simgeli element hidrojen ve atom numarası 1. Yani 1 protonlu. Uranyum'un simgesi ise U ve 92. Yani 92 protonlu. Bir hidrojen atomunu parçaladığında mı daha çok enerji açığa çıkar yoksa Uranyum atomunu parçaladığında mı? Cevap uranyum atomunu parçaladığında. Çünkü kütle = enerji. Fakat burada şunu karıştırmamak lazım. Günümüzde üretilen hidrojen bombaları, uranyum ile üretilenlerden kat be kat güçlüdür. Çünkü hidrojen bombalarında hidrojen atomu parçalanmıyor. Aksine hidrojen atomlarının protonları birleştiriliyor. Bu olaya fizyon diyoruz. Güneş de fizyon ile enerji açığa çıkarıyor ve onun dinamikleri farklı.[5] Bizim konumuz atomu parçaladığımızda açığa çıkan enerjinin nereden geldiği. Kaynak 5'ten atom bombası ile hidrojen bombası farkını inceleyebilirsiniz.

Peki tamam uranyum parçalanınca daha çok enerji açığa çıkıyor anladık ama bu hangi kuvvet ile oluyor? Cevap; Güçlü nükleer kuvvet. Atomun çekirdeğini oluşturan nötron ve protonların dağılmadan bir arada durabilmelerinin sebebi güçlü nükleer kuvvettir. Evrendeki en büyük kuvvettir. Fakat etki alanı en küçük kuvvettir.

Ç. M. Bakırcı. Güçlü Nükleer Kuvvet Nedir? Protonlar Atom Çekirdeğinde Nasıl Bir Arada Bulunurlar?. (6 Haziran 2012). Alındığı Tarih: 26 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/854

Kaynaklar

  1. bilgioloji. Doğada Bulunan Dört Temel Kuvvet Nedir?. Alındığı Tarih: 25 Kasım 2022. Alındığı Yer: bilgioloji | Arşiv Bağlantısı
  2. admin, et al. Elektromanyetik Kuvvet Nedir? Elektromanyetik Kuvvet |. (31 Aralık 2015). Alındığı Tarih: 25 Kasım 2022. Alındığı Yer: ELEKTRİK REHBERİNİZ | ELEKTRİK HAKKINDA ARADIĞINIZ HER ŞEY... | Arşiv Bağlantısı
  3. T. C. İ. B. A. V. A. D. Y. Başkanlığı. Radyasyon Nedir?. Alındığı Tarih: 25 Kasım 2022. Alındığı Yer: afad | Arşiv Bağlantısı
  4. ptable. Periyodik Tablo - Ptable. Alındığı Tarih: 26 Kasım 2022. Alındığı Yer: ptable | Arşiv Bağlantısı
  5. Bilimoloji. Atom Bombası Ve Hidrojen Bombası Farkı - Bilimoloji. (4 Eylül 2017). Alındığı Tarih: 26 Kasım 2022. Alındığı Yer: Bilimoloji | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.