Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Merve Özcan
Merve Özcan
2,115 UP
Üye
20

Başımıza darbe almak gerçekten nöronlarımızı öldürüp bizi daha az zeki yapar mı?

Her zaman nöronların kendilerini yenileyemeyen hücreler olduğu söylendi. Öyleyse başımıza sert ve çok sayıda darbe alırsak bu zekamızı etkiler mi?
10,043 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
6 Cevap
Enes Karakaşlı
Enes Karakaşlı
1,730 UP
Tıp Öğrencisi

Öncelikle periferik (beyin ve omurilik dışındaki) nöronlar yenilenebilir. Yenilenmeleri için belirli koşullar vardır: Hücre gövdelerinin sağlam olması gibi.

Santral (beyin ve omurilikteki) nöronların ise içinde bulundukları ortamdaki bazı maddeler yenilenmelerini çok kısıtlar.

Nöronlar bölünemez bilgisi yenilenemez olarak algılanır. Nöronların bölünememesinin de istisnası vardır. Mesela koku nöronları.

Tüm Reklamları Kapat

Sorunuza gelirsek zekaya ne olarak baktığınız önemli. Ben yorumlama, öğrenme, okuduğunu veya gördüğünü veya duyduğunu anlama, hafıza olarak bakıyorum. Bunların hepsi beynin farklı farklı bölgelerinden kontrol edilir. Bu bölgelerde nöronların yaptığı sinapslar (bağlantılar) ve sinaptik aralığa (sinaps yapan 2 nöron arasındaki boşluk) saldıkları nörotransmitterler (sinirlerin birbiriyle bilgi alışverişi yapmasını sağlayan maddeler) saydığım olayların gerçekleşmesini sağlar. Bu bölgelere alınan ciddi darbeler eğer nöronları etkilerse saydığım olaylar da etkilenir. Dolayısıyla zeka da etkilenir.

898 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Https://Www.ncbi.nlm.nih.gov/. (8 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
8
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Toprak Ateş
Bir lise öğrencisiyim ve tam bir biyoloji hastasıyım

Beynimiz, kafatasının içinde oldukça korunaklı bir yapıda yer alır. Kafatası, beynimizi dış darbelerden korumak için oldukça sağlamdır, ama yine de şiddetli bir darbe alındığında bu koruma yeterli olmayabilir. Beyne alınan darbeler, kısa ve uzun vadede ciddi sonuçlara yol açabilir.

Öncelikle, beynimize darbe aldığımızda neler olur bir göz atalım. Şiddetli bir darbe aldığımızda, beyin kafatasının iç yüzeyine çarpar ve bu çarpma sonucu beyin dokusu zarar görebilir. Bu durum, beyin hücrelerinin (nöronların) hasar görmesine ve hatta ölmesine neden olabilir. Beyin dokusunda meydana gelen bu tür hasarlar, travmatik beyin yaralanması (TBY) olarak adlandırılır. TBY, beyin sarsıntısından ciddi beyin zedelenmelerine kadar geniş bir yelpazede yer alabilir.

Beyin hasarı, beynin çeşitli bölgelerini etkileyebilir ve bu bölgeler, farklı bilişsel işlevlerden sorumludur. Örneğin, frontal lob zarar gördüğünde, problem çözme, planlama ve dikkat gibi işlevlerde zorluklar yaşanabilir. Temporal lob hasar gördüğünde, hafıza ve dil yeteneklerinde düşüşler görülebilir. Dolayısıyla, beynin hangi bölgesinin zarar gördüğüne bağlı olarak, zeka ve bilişsel yeteneklerde azalmalar olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Nöron kaybı, doğrudan zeka düşüşüne yol açabilir mi? Nöronlar, beyin fonksiyonlarının temel yapı taşlarıdır ve birbirleriyle karmaşık ağlar kurarak bilgi iletimini sağlarlar. Nöronlar arasındaki bu iletişim ağının bozulması, bilişsel işlevlerin aksamasına neden olabilir. Ancak, beynimiz oldukça esnek ve dayanıklıdır; bu, "nöroplastisite" olarak bilinir. Nöroplastisite, beyin hasar gördüğünde bile yeni nöron bağlantıları kurarak fonksiyonlarını geri kazanma yeteneğidir. Bu yüzden, bazı beyin hasarları, rehabilitasyon ve terapi ile büyük ölçüde telafi edilebilir.

Ancak, bu iyileşme süreci her zaman tam anlamıyla eski haline dönmeyebilir. Özellikle tekrarlayan beyin darbeleri, uzun vadede ciddi bilişsel bozulmalara yol açabilir. Örneğin, boksörler veya futbolcular gibi sürekli başa darbe alan sporcularda, kronik travmatik ensefalopati (CTE) adı verilen bir durum gelişebilir. CTE, ilerleyici bir beyin hastalığıdır ve hafıza kaybı, kişilik değişiklikleri, depresyon ve demans gibi ciddi belirtilerle kendini gösterir.

Beyne darbe almanın zeka üzerindeki etkilerini özetlemek gerekirse, evet, ciddi beyin hasarları nöron kaybına neden olabilir ve bu da bilişsel yeteneklerde azalmaya yol açabilir. Ancak, beyin çok esnek bir yapıya sahiptir ve kendini onarma kapasitesi oldukça yüksektir. Tekrarlayan darbeler ve ciddi travmalar dışında, çoğu beyin yaralanması uygun tedavi ve rehabilitasyon ile büyük ölçüde iyileştirilebilir.

Sonuç olarak, başımıza darbe almanın potansiyel risklerini bilmek ve gerekli önlemleri almak önemlidir. Kask takmak gibi koruyucu önlemler, bu tür yaralanma risklerini önemli ölçüde azaltabilir. Ayrıca, beyin sağlığını korumak için sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek ve gerektiğinde profesyonel yardım almak da uzun vadede zeka ve bilişsel fonksiyonların korunmasına yardımcı olacaktır.[1]

121 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Savaş Karpuz. (2024). Travmatik Beyin Hasarı Rehabilitasyonu. Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Kliniği, Karapınar Devlet Hastanesi, Karapınar, Konya/türkiye. | Arşiv Bağlantısı
14
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Sabri Küsüroğlu
Araştırmacı
Orijinal Soru: Kafamızı her çarptığımızda zekamızın bir kısmını kaybeder miyiz, eğer kaybedersek onarılma şansı var mı?

Kafamızı her çarptığımızda zekamızın bir kısmını kaybetmek genellikle doğru değildir, ancak kafa travmaları ciddi olabilir ve bazı durumlarda beyin hasarına yol açabilir. Beyin, kafatası, beyin zarı (meninksler), beyin omurilik sıvısı (BOS) ve nöroglia hücreleri tarafından korunur. Bu yapılar, beyni darbelerden korumak için birlikte çalışır. Ancak, ciddi travmalar bu korumaları aşabilir ve beyin hasarına neden olabilir.

Beyin Hasarı ve Zeka

Minör Travmalar: Küçük darbeler genellikle kalıcı beyin hasarına veya zekada kayba yol açmaz. Kısa süreli baş ağrısı, baş dönmesi veya hafıza problemleri gibi belirtiler ortaya çıkabilir.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Majör Travmalar: Ciddi kafa travmaları, beyin sarsıntısı, beyin kanaması veya kafatası kırıkları gibi durumlara yol açabilir. Bu tür travmalar, beyin hücrelerinde hasar yaratabilir ve bu da bilişsel yeteneklerde kalıcı veya geçici kayıplara neden olabilir.[2]

Beyin Hasarının Onarılması

Nöroplastisite: Beyin, hasar gördüğünde kendini onarma yeteneğine sahip olabilir. Bu, beyin hücrelerinin yeni bağlantılar oluşturması ve bazı durumlarda kaybedilen işlevlerin başka beyin bölgeleri tarafından üstlenilmesi anlamına gelir.[3]

Rehabilitasyon: Beyin hasarından sonra, fiziksel, konuşma ve iş terapisi gibi rehabilitasyon yöntemleri, beyin fonksiyonlarının yeniden kazanılmasına yardımcı olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Tıbbi Müdahale: Bazı durumlarda, cerrahi müdahale veya ilaç tedavisi gerekli olabilir. Örneğin, beyin kanaması durumunda kanın boşaltılması veya şişmenin azaltılması için cerrahi girişim gerekebilir.

Koruyucu Yapılar

Kafatası: Beyni fiziksel darbelerden koruyan sert bir yapıdır.

Beyin Zarları (Meninksler): Beyni saran ve koruyan üç katmandan oluşur: dura mater, arachnoid mater ve pia mater.

Beyin Omurilik Sıvısı (BOS): Beyni darbelere karşı yastıklayan ve aynı zamanda atık ürünlerin temizlenmesine yardımcı olan sıvıdır.

Nöroglia Hücreleri: Beyin hücrelerini destekleyen, koruyan ve besleyen hücrelerdir.

Sonuç olarak, kafamızı çarptığımızda her seferinde zekamızın bir kısmını kaybetmeyiz, ancak ciddi kafa travmaları beyin fonksiyonlarını etkileyebilir. Beynin kendini onarma kapasitesi ve uygun tıbbi müdahale, beyin hasarının etkilerini azaltmada önemli rol oynar.

Kaynaklar

  1. R. Cantu. By Cantu, Robert ( Author ) [{ Concussions And Our Kids: America's Leading Expert On How To Protect Young Athletes And Keep Sports Safe By Cantu, Robert ( Author ) Sep - 24- 2013 ( Paperback ) } ].
  2. U. Author. (2009). Head Cases: Stories Of Brain Injury And Its Aftermath By Michael Paul Mason.
  3. N. Doidge. (2007). The Brain That Changes Itself. ISBN: 9781101147115. Yayınevi: Penguin.
7
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mehmetcan Yaman
Araştırmacı

Travmatik beyin hasarı hücresel hasara yol açar ve bu da yerleşik hücrelerin sitokinleri ve kemokinleri serbest bırakmasını sağlayan hasarla ilişkili moleküler modellerin (DAMP'ler) hızla salınmasına neden olur. Bunlar da hızla nötrofilleri toplar ve bu da yaralanmanın yayılmasını sınırlamaya ve hücresel kalıntıları gidermeye yardımcı olur. Microglia sürekli olarak CNS (merkezi sinir sistemi) bölümünü araştırır ve tepkiye katkıda bulunan nöronlardaki yapısal anormallikleri tanımlar. Birkaç gün sonra, nötrofil sayıları azalmaya başladığında, aktive olmuş mikroglialar ve astrositler yaralanma bölgesinde bir araya gelerek yaralı dokuyu sağlıklı dokudan ayırır ve onarıcı süreçleri kolaylaştırır. Monositler, iyileşme aşamasında süreçlerini monositlere doğru art arda genişleten astrositleri toplayan kemokinler üretmek için yaralanma bölgesine sızar. Bu şekilde monosit infiltrasyonu yaralı beynin onarılmasına yardımcı olur. Nöronlar ve astrositler ayrıca sitotoksik inflamasyonun aşağı regülasyonu yoluyla beyin inflamasyonunu hafifletir. Beyin hasarının ciddiyetine bağlı olarak, T ve B hücreleri daha sonraki zaman noktalarında beyin patolojisi bölgelerine de toplanabilir.[1]

Bilinci yerine gelen ciddi TBH 'li (Travmatik beyin hasarı) hastaların çoğu, birçok üst düzey zihinsel becerinin kaybı da dahil olmak üzere bilişsel engeller yaşar. TBH'yi takip edebilen bilişsel eksiklikler arasında dikkat bozukluğu; içgörü, yargılama ve düşüncede bozulma; işlem hızında azalma; dikkat dağınıklığı ve soyut muhakeme, planlama, problem çözme ve çoklu görev gibi yürütme işlevlerinde eksiklikler yer alır.[2] beyin hasarı, kalıcı zeka bozukluklarına neden olabilir.[3]

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. A. Alam, et al. (2020). Cellular Infiltration In Traumatic Brain Injury. Journal of Neuroinflammation. doi: 10.1186/s12974-020-02005-x. | Arşiv Bağlantısı
  2. Google Books. Textbook Of Traumatic Brain Injury. Alındığı Tarih: 23 Haziran 2024. Alındığı Yer: Google Books | Arşiv Bağlantısı
  3. M. Königs, et al. (2016). Intelligence After Traumatic Brain Injury: Meta-Analysis Of Outcomes And Prognosis. European journal of neurology, sf: 21-29. doi: 10.1111/ene.12719. | Arşiv Bağlantısı
4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mustafa İğraç
Lise öğrencisiyim

Bu sorunun cevabını uzatmadan ve temel istenileni vermek üzere olduğumu önceden belirtmek istedim ve kesinlikle benim burada 200 harf sınırına ulaşmak gibi bir amacım yoktur. Demem o dur ki sorunuzun kısaca cevabı,

EVET.

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. U. Author. 11. Sinif Biyoloji Konu Anlatimli. ISBN: 9786052820636.
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close