Sorulara Dön
0
Etoloji & Zooloji

Balıklarda, özellikle akvaryum balıklarında işitme sistemi nasıldır? Hava motoru balıklara zarar verir mi?

Çok merak ediyorum bu konuyu. Konuyla alakalı birçok varsayım okudum ancak net bir cevap bulamadım. Varsayımlardan arınmış gerçek bilgilere sahipseniz lütfen beni aydınlatın! :) akvaryum motorları biz insanları bile rahatsız edebiliyorken o suyun içindeki balıklarımın durumu nedir gerçekten merak ediyorum.

1
245 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Öncelikle balıkların kulakları varmı?

Öncelikle balıkların anatomisi açıklamak gerekli.

Balıkların görünen bir kulakları yoktur. Orta kulaklara da sahip değillerdir. Ancak iç kulakları vardır. Bu organ tüm omurgalı balık türlerinde ve kıkırdaklılarda, ve sucul memelilerde kesinlikle bu şekildedir. Familyaya ve türe göre istisnalar mevcut olup bazı balıklarda weber cisimciği denilen duyma mekanizması da bulunur. Ayrıca yan çizgi (Linea literalis) denilen basınç ve ses algılayan ve daha başka görevleri de olan ekstra bir organları daha bulunur. Yani balıklar duyarlar.

Biz insanlara göre daha basit yapılı bir duyma sitemi geliştirmeleri onların canlı kalmalarına yetmektedir. Basit bir duyma sistemlerinin olmasının ana nedeni suyun, havaya göre yoğunluğundan dolayı sesin su içerisinde daha hızlı yayılıyor olmasıdır. Bundan dolayı ses su içerisinde daha kolay algılanır olmasıdır. Evrimsel olarak bizim kulaklarımız daha üstün olsa dahi, suyun içinde bir ses kaynağını yerini uzaklığını balıklar daha basit bir sistemle kolayca bizden daha net algılaya bilmektedirler. Ancak biz insanlar kadar geniş frekans aralığına sahip değillerdir. Ayrıca bazı çalışmalar göstermiştir ki bazı ses frekanslarına ve genliklere duyarsız davrandıkları, bazı ses frekanslarına ve genliklerine duyarlı davrandıkları tespit edilmiştir.

1950'li ve 1970'li yıllarda balıkların duydukları ses frekanslarının hemen hemen insanlar kadar geniş olduğuna inanılıyordu. Bugün biraz daha dar bir aralıkta duyduklarına inanılıyor. Balıklar sesleri bizim duyduğumuz titreşim frekansına göre duyarlar ama balık türleri arasında sese duyarlılık farklılık gösterir. Balıkların işitmesi titreşimin duyulmasının balığın bir cevap hareketi ile desteklenmesine bağlıdır.

Özetle akvaryumundaki balıklar sesleri duyarlar

Ancak bu sese ne çeşit tepki verirler? Stres yaratırlar mı?

Ekteki birinci şekilde bazı balıkların işitme frekans aralıkları verilmiştir. Tüm balıkların işitme aralığının ölçülmüş, belirlenmiş değildir. Eldeki kaynaklara göre balıklar geniş bir aralıkta sesleri duyabilirler. Bu 40 Hz ile 4000 Hz arasındadır. Ancak bir çok yayında 100 Hz ile 1000 hz arası ses frekanslarına duyarlı oldukları bildirilmiştir.

Peki balıklar için ses bir stres kaynağı mıdır?

Evet balıklar ve diğer bir çok canlı için duyabildikleri düzensiz sesler genellikle bir stres kaynağıdır. Balık yetiştiricilik sistemlerinde stresi azaltmaya yönelik çalışmalardan birisi de müzikle yetiştiriciliktir.

Yalnız sesin birçok farklı özelliği bulunur. Örneğin sesin frekansı, genliği, dalga boyu, şiddeti gibi. Ayrıca ses kaynağı kendi içerisinde düzenli ve düzensiz olabilir. Düzenli olanlar müzik, konuşma olarak bilinir ve burada daha da başka özellikler ortaya çıkmaktadır. Ani gelişen bas sesler, bozuk motor sesleri düzensiz ses kaynağıdır ve gürültü olarak tanımlanır. Ancak sağlam, iyi çalışan bir filtre, su motoru düzenli bir ses çıkarır.

Balıkları da düzenli ses kaynaklarından üretilen sese maruz kalan balıklar için bazı çalışmalar yapılmıştır. Papoutsoglou ve ark., 2007 ve 2009'da yaptıkları bir çalışmada, Vasantha ve ark., ise 2003'de yayınladıkları çalışmalarda, müziğin balıklarda stresi azalttığı ve olumlu etkiler yaptığına dair bilimsel araştırmalar mevcuttur. Öte yandan, koi sazanı (Cyprinus carpio) türü balıklar ile yaptıkları bir çalışmada, günde 3 saat müzik dinletilen grubun, kontrol grubuna kıyasla %18’lik bir büyüme artışı kaydettiğini bildirmişlerdir. Ayrıca, bu çalışmada yaptıkları gözlemlerde, aktif olarak farklı yönlere yüzen balıkların yön değiştirerek ses kaynağına yöneldiğine dair kayıt düşmüştür. İlginç bir şekilde araştırıcı müzik çalındığında balıkların ses kaynağına yaklaşıp bir süre sonra hep birlikte ve dikey konumda yavaş yavaş hareket ettiklerini bildirmişlerdir. Farklı müzik şiddetlerinde kalkan (Psetta maeotica) yetiştiriciliği yaptığı çalışmasında, düşük şiddette dinletilen müziğin kalkan balığının büyüme performansına olumlu etki ettiğini saptamıştır.

Su ürünleri işletmelerinin kuluçkahanelerinde bulunan havalandırma sistemleri, su sağlama sistemleri veya kapalı dolaşım (resirküle) sistemleri, yüksek oranda gürültü kaynağı olan motorlar içerir. Tüm bu ekipmanların mekanik ve elektronik aksamlarından gelen ses; bunun yanında denizlerde kıyılardan uzak olarak yapılan yetiştiricilik biçiminde her gün yemleme için tekne ile ulaşılması sırasında su içinde oluşan gürültü, yem makinelerinin yemi pompalaması esnasında oluşan sesler, yetiştiricilik ortamları için önemli gürültü kaynakları sayılabilirler. Sürekli buna maruz kalan balıklar olumsuz yönde etkilendiklerine stres olduğuna dair çalışmalarda mevcuttur. Bu durumun olası etkileri, işitme algısında aksaklıklar, balıklarda geçici ya da kalıcı duyma kayıpları, yüksek stres ve büyüme oranlarında azalmadır. Fakat bu nedenler için yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Balıklar Nasıl duyar?

Balıklar seslerden başka su içerisindeki sesin yarattığı basıncın oluşturduğu parçacık hareketine de duyarlıdır. Bunun haricinde her balık türü, aynı seviyede sese ve basınca duyarlılıkları da farklıdır. Öyle ki bazı balıklar her ikisine de çok duyalı iken bazı balıklar duymaya bazıları ise etrafında olan hareketin yarattığı basınca daha çok duyarlıdır.

Balıkların sesleri duyup duymadıklarına dair yapılan çalışmalarda bilim insanları bir çok çekince sunmuştur. Bunun haricinde, uzun süre gürültüye maruz kalan balıkların refleks olarak yaptıkları sesten kaçınma hali körelebilmektedir. Bu konuyla ilgili Popper ve ark.'nın 2019'da yayınladıkları bir çalışma ilgi çekicidir. Denizlerdeki gemilerin yarattığı gürültüyü dert edinen araştırıcı, son yıllarda önemli ölçüde artan motorlu gemiler kaynaklı su altı gürültü kirliliğinin balıklar üzerinde bir stres yaratıp yaratmadığı konusunu irdeleyen güzel bir çalışma yapmıştır. Bir mercan balığı türü olan Heterostichus rostratus balığını akvaryumlarda besiye almış ve her akvaryuma balıkların kendilerini rahat hissettikleri yapay deniz çayırı ile döşemiştir. Farklı seviyelerde de gürültüye maruz bıraktığı balıkların davranışlarını ve stres seviyesinin bir göstergesi olan kan kotizol seviyelerini ölçmüştür. Rastgele aralıklı gürültüye maruz kalan genç dev yosun balığı (Heterostichus rostratus), sürekli gürültü ve kontrol tedavilerine maruz kalanlara göre önemli ölçüde daha yüksek kortizol konsantrasyonları sergilemiştir. Ve Balıkların rastgele aralıklı gürültüye karşı verdikleri kortizol seviyeleri, düzenli aralıklı gürültüye maruz kalan balıklar arasında fark olmadığını görmüştür. Böylece aralıklı gürültüye maruz kalmanın kıyı balıklarında strese neden olduğunu, ancak aynı gürültüye sürekli maruz kalmanın strese neden olmadığını göstermektedir.

Stres, büyümeyi olumsuz etkileyebileceğinden dolayı balıklar yeterli besin alamaz, yeterli büyüyemezse, başka balıklara yem olabilir. Ancak konu üzerinde daha çok çalışma yapılması gerekliliği vardır.

En sonunda özetle akvaryumdaki balıklar için ani gelişen gürültü onların korkmasına sebep olur. Ancak devamlı oluşan bir gürültüye karşı balıklar da biz insanlar gibi duymamazlıktan gelebilirler. Fakat balıklar için gürültüden uzaklaşmama onları insanların ve başka balıkların daha kolay avlamasına yol açabilir. Tabi bu genelleme için daha çok bilimsel araştırma ile desteklenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, Balıklar duyarlar. Akvaryum motoru düzenli bir ses çıkarıyorsa ve tiz bir sesse balıklar bunu ilk başta duyar, ancak büyük ihtimalle zaman içerisinde önemsemez.

Ancak düzensiz tıkırtılar oluşturuyorsa balıklar bu sesi duyabilirler ve bu ses bir gürültü kaynağı olduğu için, strese girebilirler. Balıklar strese girerse, ortamda yaşamaları için zorlaşırsa balıklar kolayca hastalık etkenleri sebebiyle hasta olabilirler. Genelde akvaryumdaki balıklar motor sesini umursamaz.

249 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın