Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
2
Puan Ver

Ay dolunay olunca insan da dahil canlılar daha öfkeli oluyormuş sultan tarlacı yeni bir programda söyledi. Peki ama bu doğru mudur?

Eğer doğruysa o zaman burçlar da doğru olmaz mı? (asla inanmıyorum burçlara)

3
238 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap

Tümüyle bir uydurma. Palavradan ve zırvalıktan ibaret. Azda olsa psikoloji ile ilgilenen herkeste hak verecektir. Tüm o ihtişamlı gök cisimleri ve onların bizim hayal güçlerimiz ile mistik anlamlara sahip olmaları. Bir zamanlar Tanrı olarak addedilen (Zeus-Jüpiter, Poseidon-Neptün, Hades-Plüton vs.), şimdilerde ise burçlar ve davranışlar ile olan tuhaf ve komik bağlantıları... Ne zaman tam manasıyla içimizi rahatlatan masalları terk edip salt gerçeklikle ilgileneceğiz merak ediyorum doğrusu.

Konuya dönecek olursak, dediğim gibi, zırvalıktan ibaret. Bir şehir efsanesi. Doğruluğuna dair bilim camiasında kabul görmüş tek bir çalışma dahi yok. Örneğin; 25 Temmuz 2013 tarihinde yayınlanan bir makalede o yaz bir uyku laboratuvarında geceyi geçirenlerin dolunay varken uyku kalitelerinin    daha düşük olduğunu gösteren bir araştırma yapıldı. Ancak deney gerek 33 kişiyle gerçekleştiriliyor ve genel insan popülasyonunu temsil etmemesi açısından gerekse de bu durumu neden olan etmenler çok daha geniş olabileceğinden yazarları dahi konuya çekimser baktılar. Ay döngülerinin intihar olayları ile ilgili etkilerini inceleyen diğer pek çok araştırmada da benzer bir durum yaşanmış, araştırmacılar intihar olaylarının gerçekleştiği haftalar, günler, tatiller, hava durumu ve mevsimler gibi diğer pek çok önemli etmenleri görmezden gelmişlerdir. Sorunun insanlar ile ilgili olan kısmını tamamladığımız ve bir efsane olduğu sonucuna ulaştığımıza göre şimdi hayvanlar ile ilgili kısmını inceleyebiliriz. Aslında doğruluk payı yok değil. Gerçekten de İngiltere’nin kuzeyindeki Bradford Royal Infirmary’deki doktorlar iki yıllık tıbbi kayıtları incelediklerinde, eskiye nazaran köpek, sıçan, kedi ve at gibi hayvanların ısırıklarında neredeyse iki katlık bir artış tespit ettiler. Nedenini ise bilmiyoruz. Fakat tüm bu vakalar gece mi oldu bunu dahi bilmezken Avustralya'da 12 ay boyunca gerçekleştirilen bir deneyde, hastaneye köpek ısırığı şikayeti ile gelen hastalar incelenmiş ve dolunayın her hangi bir pozitif yada negatif etkisi olmadığı gözlemlenmiş.

Peki tüm bu zayıf ihtimallere rağmen insanlar niçin bu fenomene inanmayı sürdürüyor? İnsanlar ön yargılarını destekler gibi  görünen olayları kör bir şekilde  takip etmeye yatkındır. Bir polis memuru yada hemşire her gece göremediği  dolun ayı bir kez gördü mü onu o gecenin tüm yorgunluğu ve stresi ile bağdaştırırlar. Bundan sonra o kişi için her bir dolunay yorgunluk ve stresi hatırlatıcaktır. Yada daha spesifik örneklerde intihar, ölüm ve saldırganlık vakalarrını... Sevgilerime Evrim Ağacı'nı takip eden güzel insan. Bilimin ve hakikatin ışığı yolunu aydınlatsın.

196 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
4

Kaynaklar

  1. Evidence that the Lunar Cycle Influences Human Sleep Ay ışığının uyku kalitesine etkisileleri
  2. Suicide and lunar cycles: a critical review over 28 years. Ay döngülerinin intihar olayları ile ilgili olan etlileri
  3. Barking mad? Another lunatic hypothesis bites the dust Köpek ısırıklarının dolunay ile daha fazla olup olmadığı

Sorunuzla alakalı yapılan bilimsel çalışmaların neredeyse hepsi boş çıkmıştır.

Böyle bir algının oluşmasının nedeni de şudur:

Duygusal Bozukluklar Dergisi'nin 1999 sayısında yayınlanan bir hipotez, Dolunay'ın parlaklığından kaynaklanan uyku yoksunluğunun mevcut zihinsel bozuklukları kötüleştirdiğini öne sürdü. Elektrikli ışıklar icat edildikten sonra araştırmacılar, etkinin ihmal edildiğini, bu nedenle modern çalışmaların hiçbir korelasyon bulamadıklarını söyledi.

Diğer bilim insanları ise bu inancın güçlü kalmasının nedenini de insanların dolunay görünce delireceğine inanamamalarıdır.(plasebo etkisi gibi)

Burçlara gelirsek burçlarda bilimsel olarak kanıtlanmadığından dolayı gerçek kabul edilmez.

Özetle vampir ya da kurt adam değilseniz dolunayın sizin üstünüzde pek bir etkisi yoktur diyebiliriz.

121 görüntülenme
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
4

Kişi hakkında bir fikrim yok fakat istersen bu cümle neden bilimsel hiç bir doğruluk içeremez onu açıklayabilirim. Öfke dediğimiz şeyin bir duygu veya bir his olduğunu kabul edelim bu duygu halinin ortaya çıkmasında milyonlarca faktör vardır. Bu milyonlarca faktörden biri bireyin geceleri aldığı ışık miktarı olabilir. Velev ki fazla ışık bizi uykusuz bırakıp daha asabi hale getirebilir fakat bu durumdan yola çıkarak dolunay bizi öfkeli yapıyor demek doğru değildir. Ay'ın Dünya'ya ve üstünde yaşayan bir çok canlıya bir çok etkisi bulunabilir. Bu durumun burç saçmalığı ile hiç bir alakası yok.  Bana öyle geliyor ki televizyona çıkıp böyle şeyler söyleyen insanların farklı amaçları var halkı bilgilendirmek dışında. 

Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

  1. DO CRIME RATES REALLY RISE WITH A FULL MOON? Burada adamın verdiği istatistiksel bilginin neden yanlış olduğunu açıklıyor.
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Cesaret her zaman kükremez. Kimi zaman cesaret, günün sonunda sessizce 'Yarın tekrar deneyeceğim.' diye fısıldayan sestir.”
Mary Anne Radmacher