Sarı Humma Sivrisinekleri, Aynı Pestisit ile Farklı Şekillerde Mücadele Edebilecek Şekilde Evrimleşiyorlar!

Sarı humma sivrisineği (bilimsel adıyla Aedes aegypti) henüz tedavi edilemeyen birden fazla virüsü insanlar arasında yayar ve öncelikle permetrin adı verilen bir pestisit (böcek ilacı) kullanılarak kontrol edilir. Ancak birçok sivrisinek, pestisitlere karşı direnç geliştirecek şekilde evrimleşmektedir. Colorado Eyalet Üniversitesi'nden Karla Saavedra-Rodriguez ve meslektaşları tarafından PLOS Genetics dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, hastalık salgınlarını kontrol etme yeteneğimizi tehdit eden farklı permetrin direnç stratejileriyle bağlantılı mutasyonları tanımlıyor.^[1]

İlaçlanan sivrisinekler, vahşi doğada permetrin ile karşılaştıklarında şu 3 şeyden birini yaparlar: hemen ölebilirler, bayılabilirler ancak sonradan iyileşebilirler veya hiç etkilenmezler. Saavedra-Rodriguez ve meslektaşları, pestisitlere verilen bu üç tepkiye yol açan genetik varyasyonları araştırmaya karar verdiler. Ekip, Meksika'nın Tapachula bölgesindeki permetrine dirençli bir koloniden sivrisinekleri topladı, onları laboratuvarda pestisite maruz bıraktı ve ardından her grubun genomlarını diziledi.

PLOS Genetics

Üç sivrisinek türünün genomlarını karşılaştırdıklarında, etkilenmemiş sivrisineklerin, pestisit direnciyle ilişkili olduğu bilinen hücre-içi sodyum kanalı proteinini kodlayan bir gen olan VGSC'de mutasyonlara sahip olduğunu buldular. Bu sivrisineklerde ek olarak (daha az sıklıkta olsa da) detoksifikasyon genlerinde ve kütikül protein genlerinde de mutasyonlar gördüler. Kütikül, böceklerin sert dış kabuğunu oluşturur ve pestisitin vücuda girmesini yavaşlatabilir.

Öte yandan, ilk başta etkilenip sonra bundan kurtulan böceklerde, kütikül protein genlerinde ve ilk gruptan farklı bir detoksifikasyon gen grubunda mutasyonlar tespit ettiler. Yani sonuçlar, bu iki tip permetrin direncinin arkasında belirgin genetik değişiklikler olduğunu göstermektedir.

Yeni çalışmanın sonuçları, bilim insanlarının Güneydoğu Meksika'dan Sarıhumma sivrisinek popülasyonlarındaki dirençle bağlantılı mutasyonları izlemelerine yardımcı olacak. Bu bilgi, bilim insanlarının sivrisineklerin nasıl direnç geliştirdiğini ve bir popülasyonun artık neden permetrin ile kontrol edilemediğini anlamalarına yardımcı olabilir. Bu anlayış, gelecekteki insektisit yönetim stratejilerini destekleyecek araçlar geliştirmek için gerekli olacaktır.