Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Şah kartal (Aquila heliaca)

Şah kartal (Aquila heliaca) H. Tuğrul Atasoy
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Bolu sınırında gözlemlediğimiz bir genç.
Bolu sınırında gözlemlediğimiz bir genç.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bu efsanevi yırtıcı kuşu, deniz seviyesinden yüksekliği 1300 metre olan Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemledik. Kendisini bir grup kara akbaba (Aegypius monachus) ile birlikte uçarken, akbabaların arasından fark ettik. Köy, yüksekliği ve habitatı sayesinde birçok büyük yırtıcı kuşa ev sahipliği yapıyor. Unutmamak gerekir ki büyük yırtıcı kuşları (raptor) gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Biz gittiğimizde öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.

Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü.
Aynı gün gözlemlediğimiz üç büyük yırtıcı kuş (raptor) türü.
Pedram Türkoğlu

Tanım ve Genel Bilgiler

Şah kartal ismi, erişkin çağında omuzlarında pelerini andıran beyaz lekeden gelir. Şah kartal, Altın kartaldan (Aquila chrysaetos) biraz daha küçük ve tıknazdır. Kanat açıklığı 2 metreyi, ağırlığı ise 3-4 kilogramı geçebilen bu türler tek eşlidir. Kılıç gibi pençeleri yanında orta ayak parmağındaki tırnak 6 cm uzunluğundadır. Gençken renk tonları açık olduğundan kızıl şahine (Buteo rufinus) benzer. Ancak erişkinliğe doğru tüyler koyulaşır ve omzunda bir çift beyaz leke kalır.

Yükselen termal akımları kullanarak daireler çizen uçma davranışı, Bolu/Dörtdivan.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Eskiden İspanyol şah kartal (Aquila adalberti) ve Doğu şah kartal (Aquila heliaca) tek tür olarak sınıflandırılırken, moleküler ve ekolojik çalışmalar ışığında iki farklı türe alındı. Diğer bütün avian dinozorlar (kuşlar) gibi Theropoda alt takımından köken almışlardır. Evrimsel olarak K/T yok oluşundan sonra boşalan ekolojik nişleri doldurarak günümüze kadar gelmişlerdir.

Koyu kanat arkası ve omzundaki bir çift beyaz lekesi yetişkin olduğunu gösteriyor.
Koyu kanat arkası ve omzundaki bir çift beyaz lekesi yetişkin olduğunu gösteriyor.
H. Tuğrul Atasoy

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Yuvalarını genelde etrafı iyi görebildikleri yüksek ağaçların tepesine yaparlar. Orman ile bozkırın kesiştiği bölgelerde yuva yapmayı severler.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Avrupa'da nesilleri tehlike altındadır. IUCN Kırmızı Liste içerisinde Vulnerable (VU) yani Duyarlı kategorisindedir. Hatta Hırvatistan ve Avusturya gibi ülkelerde artık kaydı bulunmamaktadır. Bu yüzden ülkemizdeki değeri bilinmelidir.

Av arayışındaki bir ergen birey.
Av arayışındaki bir ergen birey.
H. Tuğrul Atasoy

Davranış ve Etoloji

Yuva oluştururken, tüyler ve çimenler yanında taze çam sürgünleri bile yerleştirdikleri görülmüştür. Bu yüzden ağırlığı 1 tonu geçip, yıkılan ağaçlar bildirilmiştir. Fakat ne yazık ki ormanlık alanların yok edilmesi ve avcılığın artması nedeni ile daha yüksek bölgelere itilmişlerdir.

Diyet ve Metabolizma

Avları arasında küçük kemirgenler, kuşlar, hatta tilkiler bile bulunabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Naim Yahşi. Şah Kartal. (2018, Haziran 28). Alındığı Tarih: 28 Haziran 2018. Alındığı Yer: TRAKUS | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 10:01:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7218

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Kalp
Mutasyon
Yaşamın Başlangıcı
Cinsel Seçilim
Işık
Obstetrik
Sıcaklık
İstatistik
Coronavirus
Samanyolu Galaksisi
Önlem
Sinek
Beslenme Biçimi
Evrim Teorisi
Farmakoloji
Doğa Yasaları
Ses Kaydı
Su
Doğal
Hastalık Dağılımı
Koaservat
Kültür
Kadın Doğum
Anne
Göz
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Timsahlar kolaydır. Seni öldürmeye ve yemeye çalışırlar. Asıl zor olan insanlardır. Bazıları önce arkadaşınmış gibi davranırlar...”
Steve Irwin
Geri Bildirim Gönder