Rotasizm: R Harfini Söyleyememe Durumu

İroniktir, "R" harfini söyleyememe durumunu belirten terimin içerisinde "R" harfi bulunur: Rotasizm (ya da konuşma uzmanlarının daha ziyade kullandığı tabirle, "derotasizasyon durumu").

Yunancada "R" harfi olarak geçen "rho"dan türetilen bu duruma sahip insanlar, kelimeler içerisindeki R harfini ya hiç söyleyemezler ya da fazlasıyla yuvarlayarak söyleyebilirler. Aşağıdaki karikatürde esprili bir şekilde gösterilen, budur. Ülkemizdeki en meşhur örneklerden birisi, kuşkusuz Beyazıt Öztürk'tür; ancak popülasyonun %6 civarında rotasizm bulunmaktadır:

Yiğit Özgür

İşin ilginç tarafı, rotasizm durumuna her dilde aynı şekilde ve miktarda rastlanmaz, çünkü İngilizce gibi bazı dillerde "Fransız R'si" (ya da "Rus R'si") olarak da bilinen sert R harfleri bulunmamaktadır. Ancak İsveççe, Türkçe, İtalyanca, Fince, Romanca, Rusça ve İspanyolca gibi dilleri konuşanlarda bu durum görülebilir.

Rotasizm durumu konuşma uzmanları ve terapistlerin yardımıyla büyük oranda veya tamamen düzeltilebilmektedir. Ancak bunun için erken teşhis önemlidir; dolayısıyla çocuğunuzda aşağıdaki semptomlara dikkat edebilirsiniz:

• Eğer içinde "R harfi" bulunan sözcüklerden özenle kaçınılıyorsa,
• R seslerini çıkarmakta güçlük çekiliyorsa,
• R'ler normalden fazla yuvarlanıyor veya es geçiliyorsa.

Ne yazık ki rotasizmin tam olarak neden yaşandığı henüz bilinmiyor; ancak en güçlü tahmin, bu çocukların etraflarındaki insanların R harflerini düzgün telaffuz etmemeleri sonucunda normal gelişimleri sırasında bu harfi doğru öğrenemedikleri yönünde... Dil ve ağız, bu harfi nasıl üretmesi gerektiğini öğrenemediği için, çocuklar da bu harfi telaffuz edememektedir. Özellikle de ebeveynler "şirin veya tatlı olduğu için" R harflerini düzgün telaffuz etmezlerse, çocuklar da bu harfi doğru öğrenememektedir. Dolayısıyla çocuğunuza dili nasıl öğrettiğinize dikkat etmelisiniz.