ReklamTüm Reklamları Kapat

Permiyen-Triyas Yok Oluşu Sanılandan Daha Hızlı Gerçekleşti!

1dk
ReklamTüm Reklamları Kapat
Permiyen-Triyas Yok Oluşu Sanılandan Daha Hızlı Gerçekleşti!

Bu Makalede Neler Öğreneceksin?

Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.
  • Permiyan-Triyas Yokoluşu yaklaşık 250 milyon yıl önce gerçekleşmiş ve dünya üzerindeki türlerin yüzde 83'ünün yok olmasına neden olmuştur.
  • Yapılan yeni araştırmalar, bu kitlesel yok oluşun sadece 48.000 ila 60.000 yıl sürdüğünü ve Sibirya Dağları'ndaki volkanik aktivitelerin atmosfere yüksek miktarda karbondioksit saldığını göstermektedir.
  • Artan karbondioksit seviyeleri okyanusların asitlenmesine ve sıcaklığın 10 derece yükselmesine yol açarak deniz yaşamının büyük bölümünün yok olmasına sebep olmuştur.

Tüm türlerin yüzde 83'ü yaklaşık 250 milyon yıl önceki Permiyan Triyasik Yokoluşu'nda dünyadan silindi. Bu o zamana kadar gezegende meydana gelmiş en büyük yokoluştu. Bugüne dek ilk defa araştırmacıları bu yok oluşun tam olarak nasıl meydana geldiği konusunda aydınlatacak bir zaman çizelgesi hazırlandı. 

Çalışma MIT'den Samuel Bowring'e ait ve Proceedings in the National Academy of Science dergisinde yayımlandı. 

Kitlesel yok oluşlar makroorganizmaların biyolojik çeşitliliği kısa bir zaman içinde birden düştüğünde gerçekleşir. Tür çeşitleri atıllaştıkça bu olaylar büyük evrimsel değişime sebep olurlar. Tarih boyunca bu tür olaylar beş kez gerçekleşmiştir, ancak Permiyan dönemin sonunda yaşanan yokoluş eşi görülmemiş bir kayba neden olmuştur: Deniz yaşamının yüzde 96'sı ve kara yaşamının yüzde 70'i dünya üzerinden silinmiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Aynı laboratuarın 2011 tarihli bir çalışmasında Permiyan-Triyasik döneme ait olduğu bilinen jeolojik örnekler incelendi ve olayın sadece 200.000 yıl içinde meydana geldiği ancak başlama sebebi konusunda kesin sonuçlara varmanın mümkün olmadığı belirtildi. Bunun yanında çalışma, araştırmayı geliştirmek için güzel bir başlangıç noktası sağlıyordu. 

Devam eden çalışma için, ekip beş tarihi volkanik kül yatağından örnekler topladı, ve uranyum izotoplarını mukayese etti. Bu; olayın 60.000 yıl, ya da aşağı yukarı 48.000 yıl sürdüğünü tespit etmelerini sağladı. Aradaki fark çok büyük bir esneklik payı gibi görünebilir, ama sınırları belirsiz bir kitlesel yokoluştan bahsetmek için aslında gayet kesin bir ifadedir. 

Triyas'ta yaşamış bir Batrachotomus türü.
Triyas'ta yaşamış bir Batrachotomus türü.
Live Science

Göz açıp kapayıncaya kadar diye ifade edilebilecek bir sürede o kadar çok organizmanın yok olması çok şaşırtıcıydı ve bunun sebebinin bulunması gerekliydi. Permiyan Yokoluşu'nun sebebi konusunda başta gelen teori, Sibirya Dağları'ndaki yüksek volkanik püskürmenin atmosferdeki karbondioksit oranını çok yükseltmesi, bu karbondioksitin okyanusa karışarak okyanusu yavaş yavaş asitleştirmesi ve sıcaklığı 10 derece kadar yükseltmesi olduğunu öngörür. Bu kadar aşırı şartlar okyanus hayatı için zorludur, zira deniz yaşamına ait canlıların büyük kısmı en ufak bir değişikliğe karşı bile çok hassastır. Bowrings'in ekibi bu teoriyi destekleyen kanıtlar elde etti. Yokoluşun 10.000 yıl evvelinde, okyanusların karbon içeriğinde havadaki artan karbondan ötürü olabilecek bir ani yükselme olduğunu keşfettiler. 

Sibirya Dağları, 250-251 milyon önceki tarihin en büyük püskürmesinin izini taşıyan geniş bir alandır. Bu kadar net bir takvime sahipken, jeologlar artık Sibirya Dağları'ndan daha çok örnek alarak karbondioksit gibi belli kimyasal maddelerin o zaman dilimi ile uyuşup uyuşmadığını ve o kadar kısa bir zamanda o kadar büyük bir değişikliğe sebep olacak miktarda olup olmadıklarını bulabilir. Eğer dağların volkanik faaliyeti karbon artışına sebep olmuşsa, biliminsanlarının bu faaliyetin doğal sebeplerle mi yoksa bir çarpma darbesi gibi dış bir kuvvet dolayısıyla mı meydana geldiğini bulmaları gerekecek.

8
Alt Başlıklar
Bu Makale Sana Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    5
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    4
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    2
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    1
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  1. Çeviri Kaynağı: IFLS | Arşiv Bağlantısı

Bilimsel bir hata mı gördün?

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 16:50:55 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/1977

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Keşfetmeye Devam Et