Orta Arabistan'daki Aşölyen Alet Kültürü Bize Yok Olan Homininler Hakkında Neler Söyleyebilir?

Alt Paleolitik, yaklaşık 3 milyon yıl öncesinde, ilk defa alet üretiminin izlerine rastlanan ve insanın evrim tarihindeki en uzun ömürlü kültürel-teknolojik süreç olan Aşölyen geleneğinin ortaya çıktığı dönemdir. Bu dönem, hominin evriminin yaklaşık 1,5 milyon yıllık dönemindeki el baltası gibi güçlü aletlerinin üretimi ile karakterize edilen önemli bir aşamasını temsil eder.

Avustralya Ulusal Üniversitesi, Arap Yarımadasının en büyük Paleolitik bölgelerinden biri ve şu anda hiper-kurak bir bölge olan Saffaqah'da yaklaşık bir milyon kadar eseri bulunan Aşölyen homininlerle alakalı yaptığı kazı ve yüzey çalışmalarında homininlerin bölgedeki adaptasyonunu araştırdı. 3.2 milyon km² yi kaplayan alanda Arap Yarımadasında Avrasyadaki homininler ile ortak teknolojik özelliklere sahip çok sayıda alan belgelendi.

Plos One

Homininlerin bölge kaynaklarından yararlanım şekli çevresel koşullara adaptasyonlarının başarısını ortaya koymaktadır. Özellikle Eski Dünya'nın (bugünkü Afrika ve Avrasya) büyük bir bölümüne yayılmayı başarmaları Homo cinsini ekolojik olarak baskın kılmıştı. Paleolitik dönemin (jeolojik olarak Pleistosen dönem) değişen çevre koşullarına uyum sağlamada homininler olağanüstü bir başarı göstermişti.

Akarsu yerlerinin tekrar tekrar kullanımı ve güçlü baltaları, Saffaqah homininlerinin bu bölgede ekolojik olarak baskın bir tür olduğunu gösteriyor. Ancak, Saffaqah'da Orta Paleolitik eserlerin az olması, Alt Paleolitik dönemde Aşölyen nüfusunun aynı başarıyı göstermediğini, kuraklığın başlangıcıyla yok olduklarını gösteriyor.

Plos One dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Saffaqah homininlerinin kendilerini bekleyen kuraklığa karşı adaptasyonlarında yaşadıkları olumsuzluğun nedeni, teknolojide muhafazakar bir yaklaşım sergilemeleri (örneğin çevresel koşulların değiştiğini gözlemlemelerine rağmen alet yapım tarzlarında değişikliğe gitmemişlerdi) ve tembel olmalarından kaynaklanıyordu.

Dünyanın başka yerlerindeki Aşölyenlere benzer şekilde sabit ve kolay erişilen taş ve su kaynaklarını tercih etmişlerdi, ancak bu, girişimci olmalarına engel oluşturmuştu. Örneğin, az mesafedeki bir tepede bulunan kayalıktaki kaliteli taşı kullanmak için çaba göstermek yerine, çevrede bulunan taşları ve zaman zaman kayalıktan aşağıya düşen taşlarla idare etmeyi tercih etmişlerdi.

Ayrıca, alet yapımında kaliteli taş bulmak için uzun yollar kat eden diğer Aşölyenlerin tersine Saffaqah homininleri alet yapımında ve kaynak toplamada kendilerine en az çaba sarf ettirecek yöntemler kullanmıştı. Araştırmanın baş yazarı Dr. Ceri Shipton, bu bulguyla alakalı şu sözleri söyledi:

Gerçekten çabalamış gibi görünmüyorlar. Ufka bakan kaşifler olduklarını pek sanmıyorum. Bizim sahip olduğumuz merak duygusu onlarda yoktu.

Saffaqah homininleri, güçlü ve yetenekli olmalarına rağmen yerleşim bölgelerindeki nehir yatakları kurumaya başladığında tembellikleri ve muhafazakarlıkları nedeniyle yok olmuşlardı.