Gece Modu

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Academic isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kontraseptif yöntemler istenmeyen gebeliklerin önlenmesi için kullanılan doğum kontrol yöntemlerini tanımlar. Ülkemizde doğum kontrol ve korunma yolları yeterince uygulanmadığı için bu yöntemler önem taşımaktadır. Oral kontraseptiflerse gebeliği engelleme amacıyla kullanılan etkili doğum kontrol haplarıdır. Hormon içeren ve düzenli kullanım gerektiren bu haplar temelde 2 çeşittir. Kombine oral kontraseptifler ve sadece progestojen içeren ilaçlar. Bunlara ek olarak ''acil oral kontraseptifler'' de piyasada bulunmaktadır.

Kombine Oral Kontraseptifler (KOK)

Östrojen ve progestojen hormonlarını içeren bu ilaçlar beyinde hipofiz bezinden ''Luteinizing Hormon (LH)'' ve ''Follikül Uyarıcı Hormon (FSH)'' salgılanmasını baskılayarak dişinin yumurtlama sürecinin gerçekleşmesini engellerler. Normal bir menstrüel döngüde (adet döngüsü) FSH ve LH yumurta oluşumunu sağlar ve oluşacak embriyonun tutunabilmesi için rahmi hazırlar. Ek olarak KOK'lar, içerdikleri progestojen sayesinde servikal (rahim) mukusun su içeriğinin azaltılmasını ve yoğunluğunun arttırılmasını sağlarlar. Böylece spermin rahim ve fallop tüplerine ulaşarak yumurtayı döllemesi engellerler. İlk menstürasyondan (adet) sonra kullanılmaya başlanabilen bu ilaçlar etkili biçimde gebeliği önler.

Sentetik Progestojen İçeren Oral Kontraseptifler (POP, Progestojen-only pills)

Sadece progestojen içeren bu haplar içerdikleri hormon dozuna göre etki göstermektedir. Dozdan bağımsız olarak bütün POP'ların asıl etki mekanizmaları servikal mukusun yoğunluğunu arttırarak sperm canlılığını ve geçişini önlemektir. Doz miktarı arttıkça yumurtlamayı önledikleri menstrüel siklus (adet döngüsü) oranları da artar. Düşük dozda %50 siklusta yumurtlamayı önleyen bu ilaçlar, yüksek dozlarda bütün adet döngülerinde yumurta oluşumunu engelleyebilmektedir.

Menstrüel siklusun şematik görüntüsü.
Menstrüel siklusun şematik görüntüsü.
Research Gate

Doğum kontrol haplarının bulantı, baş ağrısı, düzensiz kanamalar, ruhsal değişiklikler gibi yan etkileri bulunmaktadır fakat bu etkiler kullanım süresi uzadıkça azalır. Bu ilaçların nadiren de olsa önemli kardiyovasküler etkileri de olabilmektedir. Bu yüzden sağlıklı ve korunmak isteyen bütün kadınlar bu hapların düzenli kullanımı için doktoruyla görüşmelidir. Ayrıca bu ilaçlar cinsel hastalık geçişini engellemez. Bu yüzden cinsel ilişkide kondom kullanımının önemi devam etmektedir.

Acil Oral Kontraseptif Haplar

Bilinen ismiyle ''ertesi gün hapları'' korunmasız veya yetersiz korunmanın uygulandığı cinsel ilişkilerden sonra kullanılabilen ve gebeliğin oluşmasını engelleyen ilaçlardır. Adet döngüsünün herhangi bir zamanında gebelik riski devam eder ve bu ilaçlar yine döngünün zamanından bağımsız olarak kullanılabilir. Cinsel ilişkiden sonra 5 gün içinde fakat mümkün olan en kısa zamanda alındığında gebeliğin %95 oranında engellendiğini görülmüştür. Yumurtlamayı engelleyerek veya geciktirerek etki gösterirler. Oluşmuş bir gebelik üzerine etkileri bulunmaz. Bulantı-kusma, adet gecikmesi gibi nadir yan etkileri bulunan bu ilaçların sık kullanımı önerilmemektedir. Bunun yerine doktora danışılarak düzenli bir kontrasepsiyon yöntemi kullanılmalıdır.

Erkekler İçin Oral Kontraseptifler Üretiliyor mu?

Kadınların uzun zamandır bu amaçla kullandığı ilaçların maalesef erkekler için olanları henüz piyasaya çıkmadı. İyi haber şu ki son yapılan klinik çalışmalarda bu ilaçlar için de büyük adımlar atıldı. İçeriğinde progestin ve modifiye edilmiş testosteron molekülü bulunan bu haplar libidoyu etkilemeden sperm sayısını düşük tutmayı amaçlıyor. Washington Üniversitesi tarafından yürütülen bu klinik çalışmanın sonuçları 23-26 Mart 2019 tarihlerinde New Orleans'ta gerçekleşen ENDO2019 konferansında sunulmuştur.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Türev İçerik Kaynağı: Academic
  • Kathryn A Martin, MD, et al. Overview Of The Use Of Combined Estrogen-Progestin Oral Contraceptives. (2018, Eylül 25). Alındığı Tarih: 26 Nisan 2019. Alındığı Yer: UpToDate
  • Sherry Wu, et al. (2019). Safety And Pharmacokinetics Of Single-Dose Novel Oral Androgen 11Β-Methyl-19-Nortestosterone-17Β-Dodecylcarbonate In Men . The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, sf: 629-638.
  • World Health Organization. Emergency Contraception. (2018, Şubat 02). Alındığı Tarih: 26 Nisan 2019. Alındığı Yer: World Health Organization

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/11/2019 13:23:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7770

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Her insan için değişim ve denge arasında optimum bir oran vardır. Çok az değişim? Sıkılırsınız. Çok az denge? Panikler ve adaptasyon becerinizi yitirirsiniz.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder