Nöronlardaki İletim Hızı

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Nöronların her biri aynı değildir. Her birinin yapısı, çalışacağı yere göre özelleşmiştir. Ancak bağlantılarına ve yapılarına göre bu nöronları kategorize etmek mümkündür. Örneğin kimi nöronlar birbirlerine fiziksel olarak bağlıdır ve bu bölgelerden iletim son derece hızlı olabilir; birçok diğer yerdeyse sinirler arasında bir boşluk vardır (sinaps) ve bu boşluk kimyasallarla doldurulur, sinyal iletimi burada yavaşlar. Kimi nöronlar arası bağlantı ise bunların bir karışımı şeklinde olabilir. Ayrıca nöronları miyelin isimli yağlı bir kimyasalla sarılı olmasına ve olmamasına göre de 2 gruba ayırabiliriz. Miyelin, iletim hızını arttıran bir yalıtıcı görevi görür. Bu yüzden miyelinli nöronlarda iletim hızı son derece yüksek olabilir.

Nöronlardaki iletim hızı, o nöronlarla taşınan bilginin beyinde ne kadar hızlı algılanacağını da belirler. Bu yüzden ağrıyı yavaş hissederiz, ancak bir iğnenin batmasına birkaç milisaniye içerisinde tepki verebiliriz. Çünkü miyelinsiz nöronlar üzerinde sinyal iletimi saniyede 50 santimetre kadarken, miyelinli nöronlarda bu hız saniyede 120 metre kadardır. Yani miyelin kılıf, sinir iletimini 240 kat arttırmaktadır. İnsan vücudunun ortalama 1.7 metre olduğu düşünülürse, ayak parmaklarınızdan beyninize ulaşacak bir sinyal birkaç milisaniyede iletilebilir.

Dolayısıyla, aslında acı geldiği anda tepki vermeyiz; her ne kadar tepkilerimiz anlıkmış gibi gelse de. Ağır çekim kameralarda bunu görmek mümkündür. Birinin vücuduna iğne batıracak olursanız, birey birkaç milisaniyeliğine hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam edecektir. Bu süre zarfında sinyal iletilir, beyin işler ve tepkiyi oluşturur, bu tepki kaslara iletilir. Bunların hepsi, çok yüksek hızlı kimyasal tepkimeler ve bu tepkimelerin enzimleri sayesinde olur. O birkaç milisaniyelik işlem süresinden sonra ise, beyinden gelen sinyallere göre kaslar kasılır ve birey acıya karşı verdiği tepkileri gösterir.

Sinir liflerindeki sinyal iletim hızlarına bir bakış atacak olursak:

A-tipi lifler: Miyelinlidir. Geniş çaplı, uzun internodlu ve yüksek iletim hızına sahiptir: 15-100 m/sn

B-tipi lifler: Daha ince miyelinli, daha küçük çaplı, daha kısa internodlu ve orta iletim hızına sahiptir: 3-14 m/sn

C-tipi lifler: İnce, miyelinsiz ve yavaş iletim hızına (0,5-2 m/sn) sahip liflerdir.

 

Teşekkür: Hülya Demirci (Evrim Ağacı Okuru)

Kaynaklar ve İleri Okuma:

Human Physiology
HyperTextbook
Wikipedia

Nöronlar Ömür Boyu Yenilenir ve Büyürler!

Beynin Kendisi Acı ve Ağrı Hissetmez!

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim