Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir?

Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir? Fortune
4 dakika
11,763
Tüm Reklamları Kapat

Nedir? 

Mutluluk araştırmalarının tarihi karmaşıklık tarihidir. Bu terim çok farklı anlamlar taşımaktadır ve yapılan tanımlamalar mutluluğun anlamını kısıtlamaktadır. 1950’lerde, bu kavramın kullanımı refah, uyum ve ruhsal sağlık gibi kavramlarla birbirinin yerine geçer şekilde kullanılmaktaydı. Fakat, son birkaç on yılda, sosyal bilimciler bu kördüğümden kaçtılar ve mutluluğun kavramsallaştırılmasında bir kırılmaya izin verdiler. Şimdi genel anlamda, kesin bir sonuca karşılık gelmesine gerek kalmayan bir “iyilik türü” mutluluk ile bağdaştırılmaktadır. Yani bu iyilik halinin adının konulmasına gerek yoktur (Veenhoven, 1991).

Nelerden Etkilenir? 

Mutluluk insan hayatında birçok durumu etkiler ve yine birçok durumdan etkilenir. Bu etkileşim, sürekli olarak devam eder. İnsan mutluluğu üzerinde etkili olan etmenlere işaret etmek gerekirse, beş tane etmen bunlar arasında temel olarak gösterilebilir. Bunlar engellenemeyen değişikliklerden kişinin kontrolü altında olan birçok değişikliğe kadar geniş bir yelpazeye yayılabilir: genetik belirleyiciler, makro-sosyal koşullar, şans olayları, yakın çevre ve kişiliktir (Csikszentmihalyı ve Hunter, 2003). 

Tüm Reklamları Kapat

Sağduyu ve psikoloji araştırmalarının sonuçları göstermektedir ki, bir kişinin hayatında pozitif olaylar gerçekleşirse bu kişinin mutluluğu artacaktır. Örneğin, Schwartz ve Strack’ın da dediği gibi (1999), bazen çok basit olaylar bile (ev sahibi takımın maçı kazanması yada çevredeki şehirlerle karşılaştırıldığında bir şehrin havasının daha güzel olacağı bilgisi), insanların mutlu olmasına sebep olabilir. 

Fakat bu konuda dikkatli olmak gerekmektedir. Yani, öznel iyilik hali nesnel nedenlere bağlanamaz. Pozitif bir olay dahi olsa bunun mutluluk kaynağı olarak kabul edilebilmesi için yapısal bir süreçten geçmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle, dışsal olayların mutluluk üzerindeki etkisi, kişinin değer sistemi ve bilişsel yorumlayıcı yapılar aracılığı ile şekillenmektedir. Örnek vermek gerekirse, evlilik, üniversiteyi kazanıp başka bir şehre yerleşmek gibi olaylar pozitif olaylar olarak görülse de, bu olaylar yine de kişinin hayatında değişiklik gerektirdiği için mutluluktan ziyade stres kaynağı olabilmektedir. Çünkü, her değişiklik kişinin hayatında bir uyum süreci gerektirir, bu süreci etkin bir şekilde uyum sağlamak için kullanmak olayların mutluluk sebebi olarak algılanmasına neden olabilir, aksi takdirde bu bir stres kaynağı olacaktır (Csikszentmihalyı ve Hunter, 2003).

Tüm Reklamları Kapat

Sonuçların ifade ettiğine göre, insanlar eğer içinde bulundukları koşullar çok kötü değilse, kendilerini mutlu kabul etmektedirler. Uyum sağlayıcı biyolojik süreçler açısından incelendiğinde bu durum tuhaf değildir. Çünkü insanların yaşadığı ortama uyum sağlaması ve mutlu olması onların yararına olan bir durumdur. Doğa insanları mutsuz kılan özelliklerini sürdürme değil, mutlu kılan özelliklerini ön plana çıkarmaya ve gelecek nesillere aktarmaya meyillidir. Evrimsel bakış açısına göre, çevresel ortama göreceli olarak uymayan özellikler, yani hayatı sürdürmeye engel olan özellikler insan evrimi sürecinde giderek elenmektedir. Tıpkı sağlık gibi, mutluluk da normal bir koşul olarak kabul edilmektedir. Bu argümana göre, mutluluk hayati bir önem taşımaktadır. Hayattan hoşlanma durumu aktiviteyi artırmakta, sosyal bağları kuvvetlendirmekte ve sağlıklı olma durumu korumaktadır. Fakat, mutluluğu sağlayıcı koşulları yaratan kapasiteyi inceleyen kanıtlar azdır. 

İnsan beyninde, pozitif deneyimleri üretmek için ayrılan bölüm negatif deneyimleri üretmek için ayrılan bölümden daha fazladır. Pozitif deneyimler için ayrılan kısım negatiflere oranla yaklaşık 5 katı oranda daha fazladır (Fordyce, 1975, p. 191). Ayrıca, mutluluğun deneyimi tamamen olumsuz duygulardan arınmış olmak zorunda değildir, mutluluk içinde acı çekme ve şikayetleri de barındırabilir. Almanya’da yapılan bir araştırma sonuçları göstermektedir ki, yüksek derecede tatminkarlığa sahip bireyler aynı zamanda oldukça sık endişe düzeyi hissettiklerini de ifade etmişlerdir (Glatzer and Zapf, 1984, p. 180). 

Göreceli midir?

Bazı insanlar ortalama olarak diğer insanlardan daha mutlu görünmektedirler. İnsanların hem kötü hem de iyi haberlere çok hızlı uyum sağlamasına rağmen, mutluluk için varsayılan “ayar noktası” (set point), bir zamandan diğer zamana, bir kişiden diğer kişiye değişiklik göstermektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kimse, takım kurmanın, işte yükselmenin veya piyango kazanmamanın mutluluğu artırdığı konusunda şüphe etmiyor, tıpkı sınıfta kalmanın, işten çıkarılmanın ve zararlı bir yatırım yapmanın iyilik halini azalttığı konusunda şüphe duymadığı gibi. Fakat, Myers ve Diener’in de önerdiği gibi (1995), bu olayların etkisi sabit bir ayar çevresinde veya kişinin kendi karakteristik özelliklerinde dalgalanmalara neden olabilir. Yakın ilişkiler kurmaktan hoşlanan, işlerine kendisini veren, kendilerine ulaşılabilir hedefler koyan ve bu hedeflere doğru kararlılıkla ilerleyen insanlar diğer insanlara oranla daha mutludur demişlerdir. Fakat, aradaki nedensellik okunun ucu sorgulanmalıdır. Bu kişiler, böyle oldukları için mi mutlu oldular, ya da mutlu olduklarından dolayı mı kendilerini motive edip bu şekilde davrandılar? (Lykken ve Auke Tellegen, 2013). Mutluluğun göreceliliği Eski Yunan’daki Stoacılara ve Epikür Felsefesi yanlılarına kadar uzanmaktadır. Modern sosyal bilimdeki birçok bilmeceyi çözmek için de Eski Yunan’daki bu görüşlerden faydalanılmaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
27
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Üzücü! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/04/2024 00:23:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1529

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Tespit
Yavru
Elementler
Elektromanyetizma
Makina Mühendisliği
Yüz
Besin
Kuantum Mekaniği
Köpek
Vejetaryen
Olumsuz
Sars-Cov-2
Kıl
Tekillik
Kuvvet
Kalıtım
Evrim Kuramı
Tehlike
Önyargı
Yüzey
Mit
Sivrisinek
Tür
Algı
Basınç
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Gürcan, et al. Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir?. (19 Ekim 2013). Alındığı Tarih: 16 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1529
Gürcan, T., Bakırcı, Ç. M. (2013, October 19). Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir?. Evrim Ağacı. Retrieved April 16, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1529
T. Gürcan, et al. “Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 19 Oct. 2013, https://evrimagaci.org/s/1529.
Gürcan, Tuğba. Bakırcı, Çağrı Mert. “Mutluluk: Nedir, Nelerden Etkilenir, Göreceli Midir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 19, 2013. https://evrimagaci.org/s/1529.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close