Mikroskobik Kan Davası: Siyanobakteriler vs. Anaerobik Bakteriler

Mikroskobik Kan Davası: Siyanobakteriler vs. Anaerobik Bakteriler
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
1,970 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

2.4 milyar yıl önce, gezegenimizin efendileri "siyanobakteriler" adı verilen mikroskobik canlılardı. İlk olarak Arkean Dönem'in ikinci yarısında, kayalar üzerinde ortaya çıkan siyanobakteriler, gerçekleştirdikleri "metabolik fotosentez" yoluyla kendilerinden önce gelen ve demir, sülfür, hidrojen ve çeşitli organik moleküllerden enerji almak için Güneş ışığını kullanan fotosentetik canlılardan ayrı düşüyordu. Çünkü siyanobakteriler, bu tip moleküller yerine, yükselen oksijen seviyeleriyle birlikte artık çok daha bol bulunabilen suyu ayrıştırabilecek şekilde evrimleşmişti. Bilim insanlarının gerçekten büyük bir "talih" olarak gördüğü bir olay gerçekleşmiş, siyanobakteriler "klorofil" adı verilen, yeşil renkli ve Güneş ışığını diğer canlıların pigmentlerine oranla çok daha etkili bir biçimde emebilen bir yapı evrimleştirmişti. Klorofil yoluyla Güneş ışığını suya kanalize ediyorlar, toplanan hidrojeni karbon dioksitle birleştiriyorlar, ortaya çıkan artık oksijeni de bünyelerinden boşaltıyorlar, gezegeni resmen "oksijene boğuyorlardı."

Fakat onlara diş bileyen bir düşmanları vardı.

Siyanobakterilerden de önce, Dünya'nın atmosferinde henüz oksijen yok denecek kadar azken, gezegenin hakimi "anaerobik mikrobiyeller" denen bir canlı sınıfıydı. "Anaerobik", kelime anlamı itibariyle "oksijensiz, havasız" anlamına geliyor. Yani bu mikroplar, oksijensiz ortamda büyümek, çoğalmak ve yaşamak üzere evrimleşmişti. "Metanojen" adı verilen bir üst sınıfa mensup bu canlılar, hidrojen ve karbon dioksiti tepkimeye sokup, ısıyı hapsetme yetisi karbon dioksitten daha fazla olan bir sera gazına, metana dönüştürüyorlar, enerjilerini de metandan alıyorlardı. Oksijen, onlar için korkunç bir zehir, bir yok oluş tehlikesiydi.

Reklamı Kapat

Siyanobakteriler ortaya öylesine muazzam miktarlarda oksijen çıkarıyorlardı ki, anaerobik canlıların neredeyse kökünü kazımakla kalmadılar, aynı zamanda Dünya'nın üst atmosferinde kümelenen oksijen moleküllerinin, Güneş ışığının zararlı morötesi ışınlarını süzebilecek bir tabakayı, yani ozon tabakasını oluşturmasına da yol açtılar. Hayatta kalmayı başaran ve oksijenle Güneş ışığından korunmaya çalışan anaeorbların bazıları derin denizlerin ve göllerin karanlık zeminlerindeki oksijensiz çamurlara, bazıları da çok daha uzun bir süre sonra karmaşık hayvanların (insanlar da dahil) düşük oksijen seviyesine sahip sindirim kanallarına çekildi. Siyanobakteriler, Dünya'daki yaşamı kökünden değiştirmişti.

Öyle ki, siyanobakterilerin hızlı bir tırmanışa geçirdiği ve onların dünyanın hakimi olmasını sağlayan oksijen seviyeleri, neredeyse onların da sonunu getirecekti; devrim az kalsın kendi evlatlarını yiyecekti. Artan oksijen seviyeleriyle birlikte azalan metan seviyeleri yüzünden sıcaklıklar hızla düştü. O kadar ki, ilki kabaca 2.4 milyar yıl önce, ikincisi 750 milyon yıl önce, üçüncüsü de yaklaşık 600 milyon yıl önce gerçekleşen, her biri uzun süre devam eden en az üç tane buz çağına davetiye çıkarıldı. Bu buz çağlarında, buzullar ekvatora kadar inmiş, okyanusların üzerini kaplayan buz kabukları tüm canlılığı neredeyse yok oluş seviyesine getirmişti. Ama canlılık dayandı.

Doğal seçilim devam ediyordu. Buz çağları, minik minik gruplar halinde varlığını sürdüren ve pes etmeye hiç mi hiç niyeti olmayan anaerobik canlılar üzerine muazzam bir evrimsel baskı uyguluyordu. Doğal seçilim sayesinde, bu anaerobların kimi popülasyonları, geçirdikleri bazı mutasyonlarla oksijeni tolere edebilir hale geldi. Bu yeni nesil "oksijensil" prokaryotlardan bir kısmı ise siyanobakterileri kendi vücutlarına sokup hapsetti ve onları hücresel birer köle olarak kullanarak kendi fotosentezlerini kendileri yapmaya başladı.

İntikam, soğuk yenen bir yemekti. O kadar soğuk ki, yenecek hale gelmesi için 1.8 milyar yılın geçmesi gerekmişti.

Doğanın, boyutları ne olursa olsun tüm canlılar için kusursuzluktan çok uzak, amansız ve ölümcül bir var oluş mücadelesine sahne olan bir savaş meydanı olduğu gerçeği bugüne has bir durum değil. Canlılık var olduğundan beri bu, "en uygun olanın" kazandığı bir mücadele.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 03:34:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2146

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Avrupa
Beyaz
Mitler Ve Gerçekler
Renk
Kedi
Hematoloji
Solunum
Hücre
Tüyler
Kimya
Zooloji
Gaz
Adaptasyon
Beyin
Doğum
Kozmoloji
Anksiyete
Eczacılık
Skeptisizm
Güneş Sistemi
İnfografik
Çiftleşme
Genel Halk
Samanyolu Galaksisi
Su Ayısı
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et