Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Maymun Liderlerinin ve Takipçilerinin "Özelleşmiş" Beyinleri Var!

Maymun Liderlerinin ve Takipçilerinin
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, BBC isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Yapılan bir araştırma, sosyal hiyerarşinin üst ve alt katmanlarında bulunan maymunların beyinlerinin birbirinden farklı olduğunu gösterdi. Baskın olan maymunların beyninde belli bir sinir ağı daha büyükken, daha alt konumda olanların beynindeki başka bölgeler daha büyük! Araştırma, bizler de dahil olmak üzere tüm primatların beyinlerinin, yaşam içerisinde hiyerarşinin hangi ucunda olurlarsa olsunlar özelleşebileceğini gösteriyor.

Bu farklılıklar liderliğe veya takipçiliğe olan eğilimleri veya bir hayvanın yaşamı içerisindeki role beyninin adapte olmasını veya ikisinden de birazcık yansıtıyor olabilir. PLOS Biology dergisinde yayımlanan araştırmayı yürüten sinirbilimciler, halihazırda Oxford Üniversitesi'nde bir başka araştırma için çekilen 25 makak maymunun beyin taramalarını analiz ettiler. Araştırmanın baş yazarı Dr. MaryAnn Noonan şöyle söylüyor:

"Aynı zamanda öğrenme, hafıza, karar alma ve bunları yaparken beyninizde olan diğer değişimlerle ilgili bir çalışma yürütüyorduk. Hayvanların sosyal statüsüne de bakma fikri, umulmadık bir şekilde net bir sonuç verdi. Oldukça şaşırtıcıydı. Tüm maymunlar farklı yaşlardaydı ve farklı cinsiyetlere sahipti. Ancak fMRI (fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme) ile tüm bu faktörleri kontrol edebiliyorsunuz. Sürekli olarak belirli ağların belirli statülerde belirgin olarak karşımıza çıktığını gördük."

Maymunlar 5 kişiye varan gruplar halinde yaşıyorlar. Bu sebeple uzmanlar bu maymunların sosyal statülerini, onların davranışlarını inceleyerek belirlediler. Sonrasında ise beyinlerine ait verilerin farklı açılarıyla kıyasladılar. Kendi sosyal gruplarının en tepesinde olan maymunlarda beynin 3 bölgesi daha büyük olmaya meyilliydi: amigdala, hipotalamus ve raphe çekirdeği. Alt sınıflarda olan maymunlardaysa, hepsi beynin striatum isimli bir bölgesi içerisinde bulunan kısımlar daha büyüktü.

Çevre mi, Genler mi?

Sosyal merdivenin iki ucunda da, daha ortalarda olan maymunlara nazaran, bu farklı beyin bölgelerinin aktivitesi daha senkronizedir. Araştırmacılar beyindeki bu bölgelerin, sosyal durumlar konusuyla ilişkili durumları kontrol eden beyin devrelerini barındırdığını düşünüyorlar. Örneğin sosyal ve duygusal işaretleri takip etmek, belli hareketlerin değerini anlamak, ve benzerleri gibi...

Dr. Noonan bu farklı beyin bölgelerinin, sosyal merdivenin üstlerine ve altlarına gittikçe daha da irileştiğini görmenin özellikle ilgi çekici olduğunu söylüyor. Çünkü bu, baskınlığını sadece fiziksel olarak güçlü ya da sadece büyük bir beyne sahip olmakla alakalı olmadığını gösteriyor. BBC'ye şöyle anlatıyor:

Bu araştırma, hiyerarşinin iki ucunda da başarılı olmak için belli yeteneklere sahip olmanız gerektiğini gösteriyor. Bu yetenekler, beynin söz konusu bölgelerinde, daha yüksek sinirsel taleplerde bulunuyor. Bu sebeple bu bölgelerde daha fazla irileşme görüyoruz. Hayvanlar Alemi söz konusu olduğunda dominant olmanın sırf öfkeli olmayla ilgili olduğunu düşünür insanlar. Ben daha büyük maymunum, dolayısıyla hepinizi döverim... Ancak tüm bu verileri bir araya getirdiğinizde, dominantlığın sadece fiziksel güç ya da öfkeyle ilgili olmadığını, ama aynı zamanda bağ kurmak ve koalisyonlar inşa etmekle ilgili olduğunu görüyoruz. Kime sadık olduğunuzu zeki bir şekilde seçebilmeyle de alakalı olduğunu anlıyoruz.

Bu sonuçlar ne yazık ki maymunların beyinlerindeki bu farklılıkların doğuştan gelip gelmediğini anlamak için yeterli değil. Yani beyinleri böyle olduğu için mi sosyal merdivenin belli bir kısmında yer alıyorlar; yoksa belli bir sosyal statünün beyin üzerinde yarattığı etkilerden ötürü mü beyinleri değişiyor, bunu henüz bilemiyoruz. Dr. Noonan bu ikisinin bir aradaki bir etkisiyle beynin ve sosyal statünün değiştiğini düşünüyor. Şöyle izah ediyor:

Muhtemelen ikisi de geçerli. Çünkü iki olasılık da bildiğimiz, çok önemli mekanizmalardır. Maymun dünyasının 'kaliteli mallarından' biri olduğunuzu düşünebilirsiniz, babanız çok güçlü ve kaslı olabilir, bu genleri alırsınız ve bu da beyninizin belli bir şekilde olmasına neden olabilir. Ancak tabii ki hayatta kalmak ve başarılı olmak için biraz esnek olmanız gerekmektedir. Davranışlarınızı adapte edebilmeniz gerekir; dolayısıyla beyninizin de adapte olabilmesi şarttır.

Bu araştırmadan çıkarılan sonuçların diğer primatlara, örneğin diğer kuyruksuz maymunlara veya insanlara uygulanmaması için herhangi bir sebep yok. Dr. Noonan şöyle söylüyor:

Bulduğumuz bu bölgeler insanlarda da var ve insanlar da tamamen benzer şeyler yapıyorlar. Ancak bizim toplumumuzda sosyal pozisyonlar durumdan duruma çok değişiklik gösterebiliyor. Dolayısıyla insan çalışmalarında 'baskınlık' belirlemesi yapmak daha zor. Kendi arkadaş çevremizde 'maço kişi' biz olabiliriz, ancak işyerinde henüz sosyal statü basamaklarını tırmanan biriyizdir. Sosyal pozisyonlarımızda gördüğümüz bu akışkanlık ve başarılı olabilmek için beyinlerimizin davranışlarımızı nasıl adapte ettiği gibi konular bu araştırma sahasının bir sonraki konularıdır.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/07/2020 08:24:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2683

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Kuyruksuz Maymun
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Kanser Tedavisi
İhtiyoloji
Kanser
Sosyal
Jeoloji
Karadelik
Ecza
Nörobilim
Biyokimya
Parazit
Samanyolu Galaksisi
İnfografik
Besin Değeri
Çin
Haber
Cansız
Astronomi
Zeka
Teknoloji
Robot
Tür
Balıkçılık
Halk Sağlığı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayatınızı harika bir şekilde harcamak istiyorsanız, sizden daha uzun süre yaşayacak bir şeyler yapın.”
William Jones
Geri Bildirim Gönder