Maymun Liderlerinin ve Takipçilerinin "Özelleşmiş" Beyinleri Var!

Maymun Liderlerinin ve Takipçilerinin "Özelleşmiş" Beyinleri Var!
Yazar Jonathan Webb
3 dakika
5,283 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yapılan bir araştırma, sosyal hiyerarşinin üst ve alt katmanlarında bulunan maymunların beyinlerinin birbirinden farklı olduğunu gösterdi. Baskın olan maymunların beyninde belli bir sinir ağı daha büyükken, daha alt konumda olanların beynindeki başka bölgeler daha büyük! Araştırma, bizler de dahil olmak üzere tüm primatların beyinlerinin, yaşam içerisinde hiyerarşinin hangi ucunda olurlarsa olsunlar özelleşebileceğini gösteriyor.

Bu farklılıklar liderliğe veya takipçiliğe olan eğilimleri veya bir hayvanın yaşamı içerisindeki role beyninin adapte olmasını veya ikisinden de birazcık yansıtıyor olabilir. PLOS Biology dergisinde yayımlanan araştırmayı yürüten sinirbilimciler, halihazırda Oxford Üniversitesi'nde bir başka araştırma için çekilen 25 makak maymunun beyin taramalarını analiz ettiler. Araştırmanın baş yazarı Dr. MaryAnn Noonan şöyle söylüyor:

"Aynı zamanda öğrenme, hafıza, karar alma ve bunları yaparken beyninizde olan diğer değişimlerle ilgili bir çalışma yürütüyorduk. Hayvanların sosyal statüsüne de bakma fikri, umulmadık bir şekilde net bir sonuç verdi. Oldukça şaşırtıcıydı. Tüm maymunlar farklı yaşlardaydı ve farklı cinsiyetlere sahipti. Ancak fMRI (fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme) ile tüm bu faktörleri kontrol edebiliyorsunuz. Sürekli olarak belirli ağların belirli statülerde belirgin olarak karşımıza çıktığını gördük."

Reklamı Kapat

Maymunlar 5 kişiye varan gruplar halinde yaşıyorlar. Bu sebeple uzmanlar bu maymunların sosyal statülerini, onların davranışlarını inceleyerek belirlediler. Sonrasında ise beyinlerine ait verilerin farklı açılarıyla kıyasladılar. Kendi sosyal gruplarının en tepesinde olan maymunlarda beynin 3 bölgesi daha büyük olmaya meyilliydi: amigdala, hipotalamus ve raphe çekirdeği. Alt sınıflarda olan maymunlardaysa, hepsi beynin striatum isimli bir bölgesi içerisinde bulunan kısımlar daha büyüktü.

Çevre mi, Genler mi?

Sosyal merdivenin iki ucunda da, daha ortalarda olan maymunlara nazaran, bu farklı beyin bölgelerinin aktivitesi daha senkronizedir. Araştırmacılar beyindeki bu bölgelerin, sosyal durumlar konusuyla ilişkili durumları kontrol eden beyin devrelerini barındırdığını düşünüyorlar. Örneğin sosyal ve duygusal işaretleri takip etmek, belli hareketlerin değerini anlamak, ve benzerleri gibi...

Dr. Noonan bu farklı beyin bölgelerinin, sosyal merdivenin üstlerine ve altlarına gittikçe daha da irileştiğini görmenin özellikle ilgi çekici olduğunu söylüyor. Çünkü bu, baskınlığını sadece fiziksel olarak güçlü ya da sadece büyük bir beyne sahip olmakla alakalı olmadığını gösteriyor. BBC'ye şöyle anlatıyor:

Bu araştırma, hiyerarşinin iki ucunda da başarılı olmak için belli yeteneklere sahip olmanız gerektiğini gösteriyor. Bu yetenekler, beynin söz konusu bölgelerinde, daha yüksek sinirsel taleplerde bulunuyor. Bu sebeple bu bölgelerde daha fazla irileşme görüyoruz. Hayvanlar Alemi söz konusu olduğunda dominant olmanın sırf öfkeli olmayla ilgili olduğunu düşünür insanlar. Ben daha büyük maymunum, dolayısıyla hepinizi döverim... Ancak tüm bu verileri bir araya getirdiğinizde, dominantlığın sadece fiziksel güç ya da öfkeyle ilgili olmadığını, ama aynı zamanda bağ kurmak ve koalisyonlar inşa etmekle ilgili olduğunu görüyoruz. Kime sadık olduğunuzu zeki bir şekilde seçebilmeyle de alakalı olduğunu anlıyoruz.

Bu sonuçlar ne yazık ki maymunların beyinlerindeki bu farklılıkların doğuştan gelip gelmediğini anlamak için yeterli değil. Yani beyinleri böyle olduğu için mi sosyal merdivenin belli bir kısmında yer alıyorlar; yoksa belli bir sosyal statünün beyin üzerinde yarattığı etkilerden ötürü mü beyinleri değişiyor, bunu henüz bilemiyoruz. Dr. Noonan bu ikisinin bir aradaki bir etkisiyle beynin ve sosyal statünün değiştiğini düşünüyor. Şöyle izah ediyor:

Muhtemelen ikisi de geçerli. Çünkü iki olasılık da bildiğimiz, çok önemli mekanizmalardır. Maymun dünyasının 'kaliteli mallarından' biri olduğunuzu düşünebilirsiniz, babanız çok güçlü ve kaslı olabilir, bu genleri alırsınız ve bu da beyninizin belli bir şekilde olmasına neden olabilir. Ancak tabii ki hayatta kalmak ve başarılı olmak için biraz esnek olmanız gerekmektedir. Davranışlarınızı adapte edebilmeniz gerekir; dolayısıyla beyninizin de adapte olabilmesi şarttır.

Bu araştırmadan çıkarılan sonuçların diğer primatlara, örneğin diğer kuyruksuz maymunlara veya insanlara uygulanmaması için herhangi bir sebep yok. Dr. Noonan şöyle söylüyor:

Bulduğumuz bu bölgeler insanlarda da var ve insanlar da tamamen benzer şeyler yapıyorlar. Ancak bizim toplumumuzda sosyal pozisyonlar durumdan duruma çok değişiklik gösterebiliyor. Dolayısıyla insan çalışmalarında 'baskınlık' belirlemesi yapmak daha zor. Kendi arkadaş çevremizde 'maço kişi' biz olabiliriz, ancak işyerinde henüz sosyal statü basamaklarını tırmanan biriyizdir. Sosyal pozisyonlarımızda gördüğümüz bu akışkanlık ve başarılı olabilmek için beyinlerimizin davranışlarımızı nasıl adapte ettiği gibi konular bu araştırma sahasının bir sonraki konularıdır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/10/2021 06:17:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2683

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tespit
İhtiyoloji
Primatlar
Fosil
Kırmızı
Şempanzeler
Taklit
Onkoloji
Dinozorlar
Botanik
Kimyasal Bağ
İlaç
Aslan
Öğrenme Alanı
Aşı
Canlılık
Bilim
Enfeksiyon
Ana Bulaşma Mekanizması
Tarım
Deniz
Kas
Kuş
Eşcinsellik
Factchecking
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın