Leylek (Ciconia ciconia)

Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemlediğimiz bir leylek. Sık sık elekrik direkleri ve yüksek gerilim hatlarında yuvalarını gözlemleyebilirsiniz. Biz de elektrik direği üzerindeki yuvasından kalkarken fotoğrafladık.

Tanım ve Genel Bilgiler

Oldukça büyük bir kuş olup 100–115 cm uzunluğunda, 2.3 ile 4.5 kg ağırlığındadır. kanat açıklığı ise 155–215 cm'dir. Kanatlarındaki uçuş tüyleri dışında tamamen beyaz renge sahiptir. Yavruların (juv.) gagası siyah iken; erişkinlerde (ad.) kırmızıdır. Uçarken balıkçılların aksine, boyunlarını gergin ve uzun tutarlar. Balıkçıl kuşlarda ise boyun "S" şeklinde kıvrılır.

Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kaşıkçı (Platalea leucorodia), Ciconiiformes olarak bilinen Leyleksiler takımı üyesidir; ancak Thereskionithidae olarak bilinen aynakgiller ailesinde sınıflandırılır. Evet, gagalarının "kaşık" gibi olmasından ötürü bu isim verilmiştir. Ülkemizde yaygın olarak 2 tür leylek yaşamaktadır. Biri leylek veya beyaz leylek olarak bilinen Ciconia ciconia türü. Diğeri ise kara leylek olarak bilinen Ciconia nigra türüdür. Ayrıca sarı gagalı leylek (Mycteria ibis) de rastlantısal olarak görülebilir. Göç ederken savrulan veya dinlenmek için yere inmişken fotoğraflanan kayıtları vardır.

Davranış ve Etoloji

Leylekler uzun göç kuşudur. Göç mevsiminde Sahra Altı Afrika'ya kadar göç ederler. Ardından havalar ısınınca tekrar Avrupa'ya dönerler. Göç ederken, Akdeniz üzerinden değil, doğuda Levant üzerinden, batıda da Cebelitarık Boğazı üzerinden geçerler. Çünkü uçmak için gereksinim duydukları sıcak termal akımların deniz üzerinde oluşmamasıdır.

Diyet ve Metabolizma

Etçildirler. Küçük memeliler, amfibiyenler, sürüngenler ve balıklar ile beslenirler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Sosyokültürel inançlar arasında bereketi simgeler. Öte yandan birçok masalda, çocukları getirdiği hayal edilen kuş türüdür.

Etimoloji

Leylek veya beyaz leylek olarak tanımlanır. Keza "yaygın leylek" ve "leylek" de aynı türü ifade eder. Zira zoolojide bir türün başında herhangi bir sıfat yoksa, "yaygın" tür belirtilir.