Kör Köstebek Faresi

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Spalax cinsi kör köstebek fareleri oldukça ilginç ve adlarının belirttiği gibi kör olan Avrasyalı toprak kazıcı memelilerdir. Yakın zamanda meydana gelen evrimsel değişimlerin en ilginç örneklerinden biri olarak bu farelerin gözleri tam olarak oluşmaktadır, ancak gözlerinin üstü kalın bir deri katmanı ile kaplıdır, bu da görüşlerinin pratik olarak sıfır olmasına neden olur. Yani bu köstebeklerde tam olarak gelişen bir göz, hiçbir işe yaramadan vücutta varlığını korumaktadır.

Evrimsel süreçte toprak altı ortamına adapte olarak gözlerinin evrimsel önemi yitirilen bu canlıların bazı soylarında bulunan gözler, deri altında olmalarına rağmen halen ışığı ve karanlığı ayırt etmelerine yarar; ancak bir görüntü görmelerine yetmez. Çoğu soy hattında ise gözler ışığı bile algılayamaz. Yani kör köstebek farelerinin popülasyonları, günümüzde sürmekte olan evrimin en net örneklerinden birisidir. Körelme süreci tamamlanmamıştır; hatta daha yeni başlamıştır ve bunu tür içi popülasyondaki genetik ve fiziksel dağılımda net olarak görebiliriz (tıpkı insanlardaki 20 yaş dişleri gibi).

Dolayısıyla gözleri, evrimsel süreçte kademeli olarak yitirilmektedir. Muhtemelen evrimsel sürecin ilerleyen basamaklarında, evrimsel ekonomi dahilinde bu teorik olarak fonksiyonel ama pratik olarak işlevsiz olan gözler daha da küçülecektir. Bunu doğrulayan bir şekilde, zaten daha şimdiden atalarına ve yakın kuzenlerine göre oldukça küçük gözlere sahip oldukları bilinmektedir. 

Aynı coğrafyada yaşayan kör farelerde bile ciddi miktarda fiziksel farklılıkların evrimleştiği tespit edilmiştir. Bu açıdan kör fareler, "yaşam stiline bağlı ayrışma tipi türleşme" olarak tabir edilen bir evrimsel sürecin güzel örnekleridirler. 

Bunun haricinde kör köstebek farelerini ilginç kılan bir diğer özellik de, kansere karşı son derece yüksek bir dirence sahip olmalarıdır. Yaşadıkları düşük oksijenli alanlarda (toprak altlarında), bir memeli olarak birçok hücreleri apoptosise uğrayarak ölür. Bu yüksek miktardaki hücre ölümlerine karşı, evrimsel süreçte yüksek bir hücre direnci ortaya çıkmıştır. Özellikle tümör baskılayıcı protein olarak bilinen p53'ün evrimi açısından kör köstebek fareleri oldukça yaygın olarak çalışılmakta olan türlerdir.

 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Macdonald, D., ed. (2006). The Encyclopedia of Mammals. Oxford: Oxford University Books. p. 203. ISBN 0-87196-871-1.
  2. ScienceNews

Öksürme

Özgürlük Anıtı ve Yıldırım

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim