Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Köpekler Birden Fazla Coğrafyada, Bağımsız Olarak Evcilleştirilmiş Olabilir!

Köpeklerin Evrimsel Tarihine Yönelik Sır Perdesi Giderek Aralanıyor!

Köpekler Birden Fazla Coğrafyada, Bağımsız Olarak Evcilleştirilmiş Olabilir!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Vahşi doğada evcil bir köpek ve büyük bir belirsizlik içinde hayatta kalma savaşı… Jack London’ın dünyaca ünlü eseri Vahşetin Çağrısı’ndaki evcil köpek Buck, Yukon’daki zor koşulları atlatmaya çalışırken, vahşi kuzenlerine, kurtlara dönüşmek istemişti. Tabii o da bir köpekti ve onun ataları binlerce yıl önce kurtlardan evrimleşmiş, evcilleşmişti.,

Biz insanların en yakın dostu olarak anılan köpekler, günümüzdeki hallerinden çok daha sert, çok daha “vahşi” bir geçmişe sahipler diyebiliriz. Günümüzde av arkadaşı olanlarından, bahçemizde koşturanlarına kadar birçok özelliğe bürünmüş köpek dostlara sahibiz. Peki bu köpekler nasıl oldu da bizimle birlikte yaşamaya başladılar?

Bu dostlarımızın evrimsel geçmişleri, biz insanların evrimsel geçmişleriyle bağdaşıyor. Basitçe özet geçecek olursak, atalarımızın yiyecek biriktirmeleri ve/veya artıklarını sağa sola bırakmaları kurttan köpeğe giden yolu açtı diyebiliriz. Atalarımızın yaşadığı çevrelerde yer alan etler, kemikler; kısacası artıklar, kurtları bu bölgelere doğru çekiyor, insanlardan kalanlar ve insanların biriktirdikleri kurtların midesine gidiyordu. İnsanlara zarar vermeden bu artıkları toplayan kurtlar ve bu kurtların torunları arasından, zamanla insanlara daha yakın davrananları bu yiyecekleri tüketip canlılığı devam ettirebildi. Bu yakınlık, insanların, köpekleşmeye başlayan bu kurt türlerini kullanmasıyla daha da şekillendi ve zamanla insanların amaçlarına ve ihtiyaçlarına göre köpekler yetiştirilmeye başlandı.

Kurtlardan köpeklere geçiş konusunda şüphe yokken bu işlemin hangi coğrafyada olduğu üzerinde birçok tartışma dönüyor. Bu bağlamda “Evcil köpekler nereden geliyor?” sorusu oldukça uzun bir süredir bilim insanlarının kafasını kurcalıyor.

Bazı görüşlere göre insanlar kurtları ilk kez Avrupa’da evcilleştirirken, bazı görüşler ise aynı işlemin Asya’nın merkezinde veya Çin’de gerçekleştiğini belirtiyor. Science’ta yayınlanan bilgilerse bu iki görüşe de doğruluk payı veriyor. Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) ve Doğal Çevre Araştırma Konseyi (NERC) sponsorluğunda, uluslararası bilim insanlarından oluşan bir ekip genetik bilgiler ile son arkeolojik buluntuları karşılaştırdı ve muhtemelen günümüzde yaşamayan iki kurt sürüsünün Avrasya kıtasının karşı/zıt taraflarında yaşamış olabileceğini ortaya koydu. Bu da köpeklerin bir yerde değil, büyük ölçüde kabul edilen görüşe göre, iki yerde evcilleştirildiği anlamına geliyor olabilir.

Oxford Üniversitesi’nin yönettiği, köpeklerin evcilleştirilmesi üzerine yapılan uluslararası bir araştırma, İrlanda’da çıkarılan 4.800 yıllık orta boylu bir köpeğin DNA’sından hareketle köpeklerin evrimsel tarihini oluşturdu. Paris’teki Ulusal Doğa Tarihi Müzesi’nden ve Lyon’dan Fransız araştırmacılarının da içinde bulunduğu ekip, günümüzden 14 bin ila 3 bin yıl öncesine tarihlendirilen 59 köpeğin mitokondriyal DNA’larını inceledi ve bu canlılar ile daha öncelerde üzerinde çalışılmış 2.500’ü aşkın modern köpeğin genetik açıdan ayırt edici özelliklerini karşılaştırdı. Bu analizler sonucunda, Asya’nın doğusunda ve Avrupa’da yer alan bugünkü köpeklerin genetik açıdan ayrıldığı kanıtlandı. Bu gelişmeleri yorumlayan, Oxford Üniversitesi’nden Laurent Franz şöyle diyor: 

Günümüz canlılarının DNA’larından geçmişi yeniden canlandırmak tarih kitabına bakmak gibi: Önemli parçaların silinip silinmediğini asla bilemezsiniz. Eski DNA’lar, hem de bir zaman makinesi gibi, geçmişi inceleyebilmemiz için bize imkan tanıyor.

Bu araştırma, evcil köpeklerin Asya’nın doğusu ve Avrupa olmak üzere iki ayrı bölgede ortaya çıktığını, kurtların -bugüne kadar bilinene göre- bu bölgelerde evcilleştirildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca Asya’da evcilleştirilen köpeklerin, günümüzden 14.000 ila 6.000 yıl öncesinde Batı’ya getirildiği ve Asyalı köpeklerin burada Avrupalı köpeklerin yerini aldığı söyleniyor. Avrupalı ile Asyalı köpeklerin etkileşime geçmeleri hakkında konuşan Laurent Franz’a göre, köpekler arasındaki bu etkileşim geçmişte yapılan genetik araştırmaların yorumlanamamasının nedeni. 

New Scientist'in yazdığına göre, bu araştırma saf ırk olarak adlandırılabilecek köpek türlerinden, Asyalı ile Avrupalı köpekler arasındaki etkileşimden doğan melez köpeklerin de varlığına işaret ediyor. Örneğin Tibet mastifi Asya kökenli, Alman çoban köpeği de Avrupa kökenli bir köpek olarak karşımıza çıkıyor. Sibirya köpeği ise Asya ve Avrupa kökenli köpeklerin etkileşimi sonucu meydana gelmiş diyebiliriz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • University of Oxford. Dogs Were Domesticated Not Once, But Twice... In Different Parts Of The World, Research Shows. (02 Haziran 2016). Alındığı Tarih: 10 Kasım 2019. Alındığı Yer: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
  • A. Klein. Domestic Dogs May Have Evolved Separately In Europe And Asia Read More: Https://Www.newscientist.com/Article/2091836-Domestic-Dogs-May-Have-Evolved-Separately-In-Europe-And-Asia/#Ixzz64Tmccf6Z. (02 Haziran 2016). Alındığı Tarih: 10 Kasım 2019. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • C. Intagliata. From Wolf To Woof Twice. (02 Haziran 2016). Alındığı Tarih: 10 Kasım 2019. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 05:16:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4420

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Epigenetik
Dünya Sağlık Örgütü
Akciğer
Mitler
Yüz
Maymun
Parçacık
Kimya
İklim Değişikliği
Enfeksiyon
Viroloji
Hastalık Yayılımı
Tür
Ay Görevleri
Sars Virüsü
Kromozom
Yaşam
Tarih
İnfografik
Neandertal
Kamuflaj
Süpernova
Toplum
Diş
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlar bana bilimin hayattaki büyük soruları asla yanıtlayamayacağını söylüyorlar. Saçmalık! Problem, sizin sorularınızın yeterince büyük olmaması!”
Phil Plait
Geri Bildirim Gönder