Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bundan 50 yıl öncesine kadar kıtaların hareket ettiği fikri, birçok jeolog tarafından reddedilmekteydi. Şu anda modern bilimin ışığındaysa Levha/Plaka Tektoniği Teorisi olarak bilinen bu teori, neredeyse istisnasız olarak bütün jeologlar tarafından kabul edilmektedir. Bugüne kadar elde edilen ve birçok farklı bilim dalından gelen binlerce delil, bu teoriyi doğrulamıştır ve günümüzde jeoloji dahilindeki en güçlü teorilerden biri olarak varlığını sürdürmektedir.

Tıpkı Evrim Teorisi'nde olduğu gibi, Levha Tektoniği Teorisi'ne yönelik kanıtları saymakla bitmez; dağlar (hatta sıradağlar) oluşturacak kadar delil bulunmaktadır. Ancak şu anda bile kıtaların hareket ettiğini nereden biliyoruz? Evet, tam olarak şu anda, üzerinde bulunduğumuz levha hafifçe ilerlemektedir. Bunu hissedemeyiz, müthiş yavaş bir değişimdir (tıpkı evrimsel değişimler gibi). Fakat yeterince eğitimliysek ve nereye, nasıl bakmamız gerektiğini biliyorsak, bu gerçeği görmek işten bile değildir.

Örneğin, görseldeki fotoğraf ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki El Centro bölgesinde, Ekim 1979'da meydana gelen 6.9 büyüklüğündeki depremden sonra çekilmiştir. Bu deprem, Imperial Vadisi'ni deyim yerindeyse "yerinden oynatmıştır". Deprem öncesinde düzenli bir şekilde ekilmiş lahana tarlaları, deprem sonrasında kayan plakalar sonucunda fotoğraftaki halini almıştır! 

Bunun nedeni, birbirine doğru sürtünen iki plakanın, birbirlerine göre ve aniden hareket etmeleri sonucunda bu şekilde kırılmaların oluşmasıdır. Bu kırılmalar, bir anda büyük enerjiler açığa çıkarırlar ve bunun yarattığı titreşimler yüzeyde "deprem" olarak algılanır. Ancak depremin ötesinde, ayrıca insanlar tarafından doğada gördüğümüzün aksine daha düzenli olarak inşa edilmiş yapılardaki (yollar, binalar, tarlalar gibi) kaymalar ile de gözlenebilir.

Tabii ki kıtaların hareketini görmek için illa fayların kırılmasını beklemek şart değildir. 1989 yılında NASA tarafından uzaya gönderilen ilk GPS (küresel konumlama sistemi) uydusu, bilim insanlarına levha hareketlerini görmemiz için yepyeni ve doğrudan bir araç sundu. O günden bugüne özellikle NASA Jet İtim Laboratuvarı, Dünya yörüngesine 30 GPS uydusu ve Dünya'ya 2000'den fazla alıcı yerleştirdi. Bunların her biri, Dünya'nın belirli bölgelerini ve o bölgelerdeki değişimleri takip etmektedir. Bu sırada, kıtaların yıllık birkaç milimetrelik-santimetrelik hareketleri de, bu hassas uydularca yakalanmıştır. Bu hareketlerin hızlarını gösteren vektörel çizimlere buraya tıklanarak erişebilirsiniz.

Dolayısıyla levha hareketlerine yönelik doğa yasasını açıklayan Levha Tektoniği Teorisi, jeolojinin tartışması olmayacak kadar güçlü bir teorisi haline gelmiştir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/08/2019 00:17:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3168

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Çocuklar, büyük müzisyenlere ve aktörlere hayranlık duydukları gibi büyük bilim insanlarına da hayranlık duyduklarında medeniyet bir sonraki seviyeye sıçramış olacaktır!”
Brian Greene
Geri Bildirim Gönder