Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kırmızı damarlı yusufçuk (Sympetrum fonscolombii)

Kırmızı damarlı yusufçuk (Sympetrum fonscolombii)
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Kırmızı damarlı yusufçuk
  • Bilimsel Adı Sympetrum fonscolombii
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kırmızı damarlı yusufçuk
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Red-veined darter
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Obelisk duruşu sergileyen, kırmızılaşmaya başlamış genç bir erkek.
Obelisk duruşu sergileyen, kırmızılaşmaya başlamış genç bir erkek.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Balıkesir'de gözlemlediğimiz kırmızı damarlı yusufçuklar (Sympetrum fonscolombii). Karınlarını (abdomen) havaya kaldırarak, yüzey alanlarını azaltıyorlar. Dolayısıyla sıcak günlerde Güneş'ten gelen ışığı (solar radyasyonu) da azaltmış oluyorlar. Böylece vücut sıcaklıklarını korumuş oluyorlar.

Tanım ve Genel Bilgiler

Yaşam döngülerinin belli bir dönemini suda nimf olarak geçirirler. Kafalarının büyük bölümü gözdür. Bu yüzden görüş alanları çok geniştir. Havada asılı kalabilen ve geri geri uçabilen nadir böceklerden biridirler. Vücudu 38-40 mm uzunluğu bulabilir. Cinsel dimorfizm, yani cinsiyetler arası görünüş farkı belirgindir. Erkeklerin abdomeni (karın) diğer birçok Sympetrum türünden kırmızıdır. Toraks (göğüs) bölgesinin bir kısmı da kırmızıdır. İsmini, kanatlarındaki damar benzeri kırmızı renklenmeden alır. Pterostigma denilen kanat bölgesi açık sarı renkte, siyah çizgilere sahiptir.

Dişiler ise erkeklerin aksine yeşil/sarı tonlarındadır. Vücudun yanlarında iki belirgin siyah çizgi vardır. Her iki cinsiyette bacaklar, siyah ve biraz sarıdır. Çoğu zaman kızıl yusufçuk (Crocothemis erythraea) ile karıştırılırlar. Çünkü her iki türün erkekleri fazlası benzerdir. Fakat kızıl yusufçuğun bacaklarında ve kafasında siyahlık yoktur. Vücudu da daha geniştir. Ayrıca üreme davranışları da farklılık gösterir. Kızıl yusufçuk (Crocothemis erythraea) kaydımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Parlayan kanat köşeleri pterostigma bölgesidir.
Parlayan kanat köşeleri pterostigma bölgesidir.
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Libellulidae (skimmers & perchers) ailesine üye olan Sympetrum cinsi yusufçulara İngilizce darter denir. Fakat genetik ve etolojik araştırmalar gösteriyor ki Sympetrum fonscolombii türü, diğer Sympetrium cinsi üyelere evrimsel olarak uzak akrabadır. Muhtemelen ileri analizlerle yeni bir cinse atanacaktır. İki farklı alt takım olan yusufçuklar ile kızböcekleri sürekli karıştırılır. Temelde Anisoptera takımına üye olan yusufçuklar, konduklarında kanatlarını yere paralel bir şekilde tutarken; Zygoptera ailesine üye olan kızböcekleri kanatlarını yere dik bir şekilde arkalarına kapatır. Bu konu hakkında hazırladığımız kısa belgesele buradan ulaşabilirsiniz.

Yusufçuk benzeri Meganeuropsis permiana türü 245 milyon yıl önce yaşamış, 71 cm'lik kanat açıklığı ile şimdiye kadarki bilinen en büyük böcektir. Aslında böcekler, uçma ilk evrimleştiğinde başka hiçbir organizma tarafından yaşam şekli olarak kullanılmamaktaydı. Bu nedenle rekabete girebilecek başka hayvan grupları olmadığından uyumsal başarıları da engellenememiştir. Böylece apeks ekolojik nişleri uzun zaman korunmuştur. Çünkü birtakım amfibiler dışında Dünya'da onları eleyebilecek başka bir tür yoktu. Böylece sayıları artmış ve yanında bitkilerin çeşitliliğini getirmişlerdir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın çoğu kesimine yayılmışlardır. Asya'da Sri Lanka'ya kadar güneyde izlemek mümkündür. Avrupa'da ise genellikle Akdeniz ülkelerini severler. Çoğunlukla tatlı su kaynaklarına yakın bölgeleri tercih etseler de yağmur sonrası ıslanmış kurak bölgelerde bile yaşayabilirler.

Obelisk postürünün arkadan görünüşü. Bacaklarındaki sarı renklenmeye dikkat.
Obelisk postürünün arkadan görünüşü. Bacaklarındaki sarı renklenmeye dikkat.
Pedram Türkoğlu

Davranış ve Etoloji

Sıcak yaz aylarında sık sık, abdomenlerini yukarı kaldırarak obelisk (dikili taş) davranışı sergilerler. Güneş'in yükselmesi ile abdomenlerinin (karın) ucunu Güneş'e doğrulturlar. Sonuçta yüzey alanları azalacağı için etki edecek ışık miktarı da azalacaktır. Böylece termoregülasyon sağlayacaklar ve vücut sıcaklıklarını korumuş olacaklar. Laboratuvar ortamında 250 watt'lık lamba ile test edilmiş ve 30 türün sıcaklık artınca lambaya doğru karınlarını kaldırdıkları tespit edilmiş. Bu davranışı çeşitli kızböceği ve yusufçuk türleri sergileyebilir. Duruşları dikili taşa (İng: Obelisk) benzediği için bu isim verilmiştir.

Öte yandan Pachydiplax longipennis türü mavi yusufçuklar, bölgelerini korumak amaçlı da diğer erkeklere karşı bu pozisyonu sergileyebilirler. Örneğin Diastatops intensa yusufçuk türünün kanatları siyah olduğundan ötürü, bu davranış için abdomenlerinden ziyade, kanatlarını Güneş'e yönlendirmeyi tercih eder. Bu sayede siyah kanatları ile absorbe edeceği ışık miktarını azaltırlar. Ayrıca unutulmamalıdır ki yusufçuklar ve kızböcekleri güneşlenmek almak zorundadır. Böylece uçuş kasları sıcak kalacak ve uçabileceklerdir. Mesela kanatlarını Güneş ışığını kendilerine yansıtmak için kullanabilirler. Sadece aşırı sıcak günlerde ve yaz aylarında fazla ısınmamak için obelisk duruşuna geçerler. Genelde Mayıs ve Ekim arası uçarlar. Bu türler diğer Sympetrum türlerinin aksine 1 yılda birkaç kere ürerler.

Diyet ve Metabolizma

Etçil böceklerdir. Bu yüzden sinek gibi diğer uçan böceklerle beslenirler. Hatta bazen kızböceklerini ve başka yusufçukları da avlandıkları gözlemlenmiştir. Genelde yumuşak vücutlu uçan böcekleri tercih ederler. Hatta uçarken bile beslenebilirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimoloji

Sympetrum cinsi yusufçuklara İngilizce "darter" denir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/10/2020 09:00:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7366

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Beslenme Biçimi
Çekirdek
Hastalık Kataloğu
Avrupa
Uzay Görevleri
Wuhan Koronavirüsü
Köpekgil
Gelişim
Yok Oluş
Ölüm
Paleontoloji
Tardigrad
İlaç
Primat
İnsanlık
Cinsel Seçilim
Maske
Hastalık Yayılımı
Kalıtım
Yemek
Toplumsal Cinsiyet
Maymun
Neandertaller
Editör Seçkisi
Beslenme Bilimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki kendimiz ile doğa arasındaki duygusal bağı kuramazsak, türleri ve çevreyi kurtarmayı da asla başaramayacağız... Çünkü biz, sevmediğimiz şeyler için mücadele vermeyen bir türüz.”
Stephen Jay Gould
Geri Bildirim Gönder