Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kayalardaki Gökkuşağı: Opal Nedir?

Kayalardaki Gökkuşağı: Opal Nedir?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Ne tam olarak mineral, ne de tam olarak kaya... Opal, mineralimsiler (mineraloidler) arasında bulunan, eşsiz yapıdaki bir jeolojik yapıdır. SiO2 x n (H2O) kimyasal formülüyle bilinen opalin kütlece %21 civarı sudur. Bu açıdan bakıldığında opali donmuş bir jel olarak düşünmek akla yatkın gelse de, bu tanım bile kafa karıştırıcı ve hatalı olacaktır.

Bir mineralin belirleyici özelliklerinden olan kristal yapısından yoksun olan opalin içeriğinde, bunun yerine silika kürecikleri bulunur. Her bir kürecik 150 ila 300 nanometre (metrenin milyarda biri) çaptadır. Bu açıdan bakıldığında, ele gelir miktarda opal elde etmek için milyarlarca ve milyarlarca silika küreciğü gerekmektedir. Bu kürecikler, tıpkı bir kutu içerisine rastgele doldurulmuş bilyeler gibi ortama yığılarak opali oluştururlar. Bu küreciklerin arasındaki boşlukları ise su molekülleri doldurur. Bu küreciklerden yansıyan ışık ışınları, görülebilir uzunlukta dalgaboyuna sahip olduğundan, opalin bulunduğu yerlerde minik gökkuşakları oluşabilir. Çapların farklılaşmasından ötürü yansıyan ışığın rengi de kolayca değişebildiğinden opal insanlar arasında çok değerli bir taş olarak bilinmektedir.

Normalde, saf opal renksizdir. Opalin yapısındaki düzensizlikler ona arkaplan rengini kazandırır. Yapıya katılan demir, manganez oksit ve organik karbon opale kremsi, turuncumsu ve siyah renk katabilir. Sütlü opal olarak bilinen taşın içeriğinde ise hava baloncukları bulunur. 

Opal, birçok jeolojik çevrede oluşabilir:

  • Genellikle magmatik ya da volkanik kayaçlara ihtiyaç duyar ancak herhangi bir silikat kaya da oluşumuna neden olabilir.
  • Silika kürecikleri kaya-su etkileşim süreçleri sonucu oluşur. Ilık bir su kaynağının bulunması bu süreçleri hızlandırır. Ancak çok yüksek bir sıcaklık da gerekmez. Silika küreciklerinin oluşması için ılık suyun haricinde asidik bir ortam, killerin ortamda bulunması ve hatta bakteriyel yaşam bile yeterli olabilir. 
  • Silika küreciklerini taşıyan bu su kaynakları, kayalardaki yarıklardan, lav içerisindeki kanallardan veya fosilleşen bir ağacın içerisindeki çatlaklardan sızarak buralara birikebilir.
  • Bu oyuk ve yarıklar içerisinde dinginleşen su içerisindeki kürecikler çökerek katı, jelsi katmanlar oluştururlar.
  • Bu çökelme sırasında küreciklerin çapları değişebilir; bu da yansıtılan ışığın renginin değişmesine neden olur. Bu sürecin sonucunda oluşan rengarenk opal taşı, oldukça değerli bir hal alır.

Yapılan hesaplamalara göre Dünya'nın yeryüzünden 40 metre derinliğindeki bölgelerinde, 1 santimetre opal birikimi için tam 5 milyon yıl zaman gerekmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/07/2020 17:33:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1010

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Beslenme Bilimi
Doğum
Yaşamın Başlangıcı
Mit
Etimoloji
Rna
Beslenme Davranışları
Metabolizma
Hafıza
Şempanze
Tıp
Göz
Balina
Yılan
Carl Sagan
Organ
Genom
Hematoloji
Covid-19
Amerika
Genler
Gazetecilik
Abiyogenez
Hayvan
Kuyruksuz Maymun
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bence Ay'a gidiyoruz çünkü zorluklarla mücadele etmek insanın doğasında var. İnsanın kökenlerinin derinliklerinde var. Bunu tıpkı bir somonun akıntıya karşı yüzmesi gibi yapıyoruz.”
Neil Armstrong
Geri Bildirim Gönder