Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?

Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?
3 dakika
4,554

En başından söyleyelim: Bilmiyoruz. Şu anda hücrelerin neden bu kadar küçük olduğunun nihai nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak bilimsel bilgilerimizden yola çıkarak bazı mantıklı çıkarımlarda bulunabiliriz. Dahası, hücreler üzerinde araştırmalar yürüten bilim insanlarının fikirlerinden bilgiler süzerek genel bir cevap çıkarabiliriz. Gelin, hep birlikte bunu yapalım:

Eğer ki hücreyle ilgili ders kitaplarına bakacak olursanız, hemen hemen hepsi aynı genel fikirde uzlaşacaktır: Hücreler, yüksek alan-hacim oranına sahip olmak zorundadır. Yani hücre yüzeylerinin toplam alanlarının, hücrenin toplam hacmine oranı olabildiğince büyük olmalıdır. Neden? Çünkü bu oran ne kadar büyük olursa, yapı o kadar verimli bir şekilde dış dünyayla madde alışverişinde bulunabilir. Bunu başarabilmek de hücreler çok önemlidir; çünkü etrafıyla alışverişte bulunmayan hücreler hayatta kalamayacaktır. Bunu başarabilmenin de en kolay yolu, olabildiğince küçük olmaktır. Küresel bir cisim ne kadar küçük olursa, alan-yüzey oranı o kadar artacaktır. 

Ancak bu sorumuza tam bir cevap vermeye yetmemektedir. Çünkü hücrelerin boyları geniş bir yelpazede değişmektedir. Bazıları ufacıktır (örneğin bir mikoplazma hücresi 0.0001 mm boyutundadır), bazıları ise devasadır (örneğin yumurtanın sarısı tek bir hücredir). Bakteriler, hayvan hücrelerine göre çok küçüktür. Dahası, madde alışverişinin sınırlandırıcılığı da soru işaretidir; zira bitkiler hücrelerinin etrafını bir zırhla kaplamışlardır ve bu, madde alışverişi önünde dikkate değer bir engeldir. Eğer ki evrimsel süreçte hücreler sadece madde alışverişi dolayısıyla küçülecek olsaydı, hayvan hücreleri de bakteri hücreleri kadar küçük olurdu (ancak değildir). Benzer şekilde, hayvan hücreleri bitki hücrelerine göre çok daha büyük olurdu (ama değildir).

Tüm Reklamları Kapat

Hücre boyutlarının evrimsel süreçteki en uygun değerini belirleyen bir diğer mekanizmanın difüzyon hızı olduğu ileri sürülmüştür. Çok büyük bir hücrenin bir ucundan diğer ucuna maddenin taşınması çok uzun sürerdi. Ancak bu yaklaşım, hücrenin içine yönelik algılarla ilgili çok büyük bir hatayı yansıtmaktadır: Hücre içerisinde "şeyler" oradan buraya rastgele süzülmezler. Öyle ki, hücre içerisindeki neredeyse hiçbir süreç difüzyon hızı ile sınırlı değildir. Hücre içerisindeki "şeyler", oradan buraya taşınırlar, süzülmezler. Ayrıca büyük hücreler genel olarak yavaş iletimli olmak zorunda değildir! Tek bir nöron hücresi birkaç metre uzunlukta olabilir ve halen vücudumuzdaki en hızlı iletimin yaşandığı hücrelerden birisidir. Dolayısıyla genel olarak diyebiliriz ki, hücre içerisindeki mesafelerle ilgili sorunlar evrimsel süreçte aşılabilmektedir. 

Bu durumda belki farklı bir perspektiften yaklaşmak mümkün olabilir: Hücreler küçüktür, çünkü hücre zarları çok zayıf yapılıdır diyebiliriz. Eğer ki hücre aşırı büyü olursa, hücre kendi bütünlüğünü koruyamayacaktır. Canlılığın tanımları arasında yapısal bütünlüğünü koruyabilmek bulunduğu için, yapısal bütünlüğünü koruyamayan bu hücreler canlılıklarını yitirirlerdi. Hücre zarının zayıflığı ile hücre boyutlarının ilişkili olması, bakteri hücrelerinin neden küçük olduğunu gayet güzel izah edebilmektedir: Bakteri hücrelerindeki hücre içi iskelet genel olarak oldukça zayıftır; hatta bunun yarattığı sıkıntıları karşılamak adına hücre duvarının evrimleşmesi gerekmiştir. Buna karşılık kas hücreleri ve nöronlarda çok güçlü bir hücresel iskelet bulunur ve bu nedenle hücreler gerçekten irileşebilir. Bu hücre içi iskelet sayesinde hücre bütünlüklerini daha kolay koruyabilirler ve büyük olsalar bile parçalanmazlar. Örneğin tavukların yumurtalarının bu kadar büyük olabilmesinin nedeni, etraflarında onları koruyan ve hücre bütünlüğünü sağlayan sert bir kabuk olmasıdır. Peki bir yumurtanın kabuğunu kırdığınızda ne olur? Hücre darmadağın olur...

Elbette bu son açıklamanın bilimsel testlere tabi tutulması gerekmektedir. Birçok farklı boyuttaki hücrenin uzunluğu ölçülmeli ve hücre içi iskelet yapısı incelenmelidir. Sonrasında ise bunların değerleri birbiriyle kıyaslanmalıdır. Hatta belki de kontrollü bir deney yaparak, bazı hücrelerin hücre içi iskeletlerini genetik yöntemlerle zayıflatabilir ve uzun dönem bir evrim deneyi yaparak ne tip hücre büyüklüklerinin evrimleştiği araştırılabilir.

İşte size bir doktora konusu!

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Featherstone. Why Are Cells Small? Why Do They Have To Remain Small In Size?. (13 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 13 Şubat 2020. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 05:13:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4966

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?. (11 Şubat 2017). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4966
Bakırcı, Ç. M. (2017, February 11). Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4966
Ç. M. Bakırcı. “Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Feb. 2017, https://evrimagaci.org/s/4966.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Hücreler Neden Bu Kadar Küçüktür? Küçük Olmak Zorundalar mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 11, 2017. https://evrimagaci.org/s/4966.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close