Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hücre Biyolojisi: Mikroskobik Yapı Taşlarımızın Bilimi

Hücre Biyolojisi: Mikroskobik Yapı Taşlarımızın Bilimi
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Hücre biyolojisi hücrenin yapısı ve işlevi üzerinde çalışır ve hücrenin yaşamın temeli olduğu görüşü etrafında dolaşır. Hücreye üzerine yoğunlaşma, hücrelerin oluşturduğu doku ve organların derinlemesine anlaşılmasına olanak verir. Kimi organizmalar çok yüksek sayıdaki hücrelerden oluşan kooperatif/ortak gruplar halinde örgütlenirken kimileri sadece tek hücreye sahiptir. Hücre biyolojisi genel olarak, tüm hücrelerle paylaşılan en bütünsel/tümel özelliklerden başlayıp, tekil/tikel bağlamda farklı olarak özelleşmiş son derece girift fonksiyonlara dek odaklanır.

Bu disiplinin başlama noktası olarak 1830'lar düşünülebilir. Bilim insanları mikroskobu yüzyıllardır kullanıyor olsalar da neye baktıklarından her zaman emin değillerdi. Robert Hooke’un 1965 yılında yaptığı mantar meşesi kabuğundaki bitki-hücresi duvarı ile ilgili ilk gözlemini, kısa süre sonra Antonie van Leeuwenhoek’un canlı hücrelerin gözle görünen hareketli parçalarına ilişkin ilk tanımlamaları takip etti. 1830larda arkadaş olan iki bilim insanı – bitki hücrelerini inceleyen Schleiden ve hayvan hücrelerini ilk kez inceleyen Schwann – hücrenin tanımını ilk olarak açıkça ortaya koydular. Tanımları, tüm canlı yaratıkların - basit ya da kompleks - bir ya da daha fazla hücreden yapıldığını ve hücrenin yaşamın yapısal ve işlevsel birimi olduğunu bildiriyordu - daha sonra hücre teorisi olarak bilinen konsept.

On dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda mikroskoplar ve boyama teknikleri (staining techniques) geliştikçe bilim insanları hücrenin içini daha da detaylı olarak görebildiler. Van Leeuwenhoek tarafından kullanılan mikroskop örnekleri tahminen birkaç yüz kat büyütüyordu. Bugün yüksek-güçlü elektron mikroskobu örnekleri bir milyondan çok büyütebiliyor ve organellerin şekillerini bir mikrometre ya da daha az bir ölçekte gösterebiliyor. Eş-odaklı mikroskopla bir dizi imaj birleştirilebilir; ki bu araştırmacıların, hücrelerin detaylı, üç-boyutlu gösterimlerini oluşturmalarını mümkün kılar. Bu geliştirilmiş görüntüleme teknikleri bizim, hücrelerin mükemmel göz kamaştırıcı karmaşıklığını ve bunların oluşturdukları yapıyı daha iyi anlamamıza yardımcı olur. 

Hücre biyolojisi içinde birkaç ana alt-alan vardır. Bunlardan biri hücre enerjisi üzerinde yapılan araştırma ve hücre metabolizmasını destekleyen biyokimyasal mekanizmalardır. Hücreler kendi kendilerine birer makine oldukları için hücre enerjisi üzerine odaklanış, milyarlarca yıl önceki orijinal primordiyal(ilk, en eski) hücredeki enerjinin ilk olarak nasıl ortaya çıktığı sorular silsilesini beraberinde getirir. Hücre biyolojisinin diğer bir alt-alanı, hücrenin genetiği ve onun, çekirdekten hücre sitoplazmasına genetik bilgi çıkışının kontrolünü yapan proteinlerle olan sıkı bağlantısı ile ilgilidir. Bununla birlikte, diğer bir alt-alan hücreiçi kısımlar (subcellular compartments) olarak bilinen hücre kısımlarının yapısına odaklanır. Hücre iletişimi ve işaretleşmesine(sinyalizasyon), hücrelerin diğer hücrelerden ve kendilerinden alıp verdiği mesajlara yoğunlaşma ile ilgili olarak pekçok biyolojik disiplini kapsamına alması hücre biyolojisinin ek alt-alanıdır. Ve sonunda, başlıca hücre döngüsü(cell cycle – hücre bölünmesinin başlayış ve bitiş fazlarının rotasyonu) ile ilgili olan alt-alan vardır, bu, büyümenin farklı periyotlarına ve DNA replikasyonuna odaklanır. Pekçok hücre biyoloğu bu alt-alanların iki ya da daha fazlası üzerinde çalışır, zira hücreleri daha kompleks/karmaşık yollardan analiz etme yeteneğimiz artmaktadır.

İnterdisipliner (disiplinler arası) çalışmaları sürekli artışına paralel olarak son zamanlarda sistem biyolojisinin ortaya çıkışı pek çok biyolojik disiplini etkilemiştir; bu, canlı sistemlerin diğer sistemler dolayımında(bağlamında) analizini teşvik eden bir metodolojidir. Hücre biyolojisi alanında, sistem biyolojisi, gen düzenleyici ağlar(gene regulatory networks), genomlar arasındaki evrimsel ilişkiler ve hücreiçi sinyalizasyon ağları(intracellular signaling networks) arasındaki etkileşimler gibi daha karmaşık soruları sormayı ve yanıtlamayı mümkün kılmıştır. Sonuçta, hücre biyolojisi keşiflerimiz için ne kadar büyük bir mercekten bakarsak, muhtemelen tüm canlı sistemlerin - büyük ya da küçük - karmaşıklığının kodlarını o kadar çok çözebiliriz. 

Çeviren: Bilen Kale

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • N. Bisceglia. Cell Biology. (27 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/11/2020 05:29:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4648

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Göz
Ağız
Dağılım
Yiyecek
Evrim Kuramı
Stephen Hawking
Doğa Olayları
Mitler
Ribozim
Elektron
Yeni Koronavirüs
Afrika
Canlılık
Zihin
Dünya
Ortak Ata
Deney
Evrimsel Psikoloji
Coronavirus
Sars
Biyografi
Göğüs Hastalığı
İmmünoloji
Kalp
Ara Geçiş Türleri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünya dışında yaşam olmadığını mı iddia ediyorsunuz? Bu, okyanustan aldığınız bir kap suya bakarak okyanusta balinaların yaşamadığını iddia etmeye benziyor!”
Neil deGrasse Tyson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol