Hawaii Takımadalarının En Yeni Üyesi İle Tanışın: Loihi!

Hawaii Takımadalarının En Yeni Üyesi İle Tanışın: Loihi!
Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
3 dakika
1,468 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Evet, yanlış duymadınız! Hawaii takımadalarına yeni bir üye daha geliyor. Adı da Loihi. Ancak yapılan araştırmalar Loihi’nin öyle kısa bir zaman diliminde deniz seviyesinin üzerine çıkacağını göstermiyor. Şu an deniz seviyesinin yaklaşık 970-980 metre altında yer alan Loihi denizaltı yanardağının su yüzeyine çıkması için 10.000 ile 100.000 yıllık bir sürecin işlemesi gerekiyor!

Hawaii ABD’nin 50 eyaletinden biri olup tek ada eyaletidir. 1959’da Alaska ile birlikte eyalet statüsü alıp ABD’nin en yeni eyaletleri olmuşlardır.

Hawaii takımadaları Büyük Okyanus’ta kuzeybatı-güneydoğu yönünde sıralanmış adalar zinciridir. Bu adalar zincirinde bulunan, Kauai, Oahu, Molokai, Lanai, Niihau Kahoolawe, Maui ve Hawaii adaları takımadaların temel elemanlarıdır. Bunun sebebi de bu adaların diğer küçük adacıklara göre yüzölçümlerinin büyük olmasıdır. Takımadaların genel adına Hawaii denmesinin sebebi de Hawaii adasının grubun en büyük adası olmasından dolayıdır. Biz bu yazımızda Hawaii takımadalarının ve Loihi’nin oluşum sürecinden bahsedeceğiz.

Reklamı Kapat

Hawaii Sıcak Nokta Volkanizması Teorisi

Birçok yanardağın oluşumu levha sınırlarındaki hareketlere bağlıdır. Bu sınırlardan uzak bölgelerde oluşan yanardağlar olağanüstü sıcak bölgelerin varlığı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Kanadalı jeofizikçi John Tuzo Wilson’un 1963 yılında ortaya koyduğu teori, Hawaii takımadalarının oluşum mekanizmasını şöyle açıklıyor:

Teoriye göre Pasifik levhası kuzeybatıya doğru hareketini sürdürürken sıcak nokta üzerinden geçiyor. Levhanın sıcak nokta üzerinden geçişi esnasında magma yüzeye çıkarak yanardağları oluşturuyor. Levha hareketini kuzeybatıya doğru devam ettirdikçe sabit olan sıcak noktadaki magma yüzeye çıkıyor. Bunun sonucunda kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan Hawaii takımadaları meydana geliyor. Daha kuzeybatıda bulunan Kauai ve Hawaii adalarındaki kayaların yaş tayini yapıldığında durum net bir şekilde ortaya çıkıyor.

Bu teori uzun bir süre kabul görse de bu teoriye karşı üretilmiş farklı fikirler de mevcut. Stanford Üniversitesi’nde görev yapan jeofizik profesörü David Scholl, 8 Ocak 2003 tarihli bildirisinde Hawaii’deki sıcak noktanın sabit olmayabileceğini savunmuştur. David Scholl ve arkadaşlarının yaptığı çalışmalar neticesinde Hawaii takımadalarından kuzeybatıya doğru uzanan denizaltı dağ silsilesinin keskin bir şekilde kuzeye doğru uzandığı belirtiliyor. Bu denizaltı dağ sırası doğrudan Aleut Adaları’na yöneliyor. David Scholl bu yön değişiminden de etkilenerek Hawaii sıcak noktasının sabit olmadığını, 45-81 milyon yıl öncesinde güneye sürüklendiğini ifade ediyor. 

1987’de Peter Molnar ve Joann Stock yayınladıkları çalışmalarda sıcak noktanın Geç Kretase ve Erken Paleosen dönemlerinde yılda 1-2 cm oranında kaydığını belirtiyor.

Hawaii sıcak noktası ile ilgili üretilmiş birçok teori mevcuttur. Günümüzde hala Hawaii sıcak noktası ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Aslında Loihi’nin de Hawaii adasının güneydoğusunda yer alıyor olması biraz da John Tuzo Wilson’un sabit sıcak nokta teorisini doğrular niteliktedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Teorilerden hangisinin doğru olduğu bir yana dursun, Hawaii sıcak noktasının bugüne kadar 129’dan fazla volkan oluşturduğu belirtiliyor. Bunun en yeni örneği de konumuzun temel unsuru olan Loihi denizaltı yanardağı. Loihi 1996 yılını çok hareketli geçirmiş. 1996 yılının 16 Temmuz-9 Ağustos tarihleri arasında bölgede tam 4.070 deprem kaydedilmiş. Bu depremlerin şiddeti fazla olmasa da bu kadar kısa zaman diliminde fazla sayılabilecek düzeyde depremin gerçekleşmesi Hawaii Üniversitesi’nin de Loihi hakkında çalışmalarını artırmasına neden olmuş durumda.

Not: Bu yazıyı hazırlayan Muhammet Ergün'e teşekkür ederiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2021 23:36:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5210

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Ağız
Büyük Patlama
Kara Delik
Tedavi
Böcekler
Mikroevrim
Psikiyatri
Yiyecek
Foton
Canlı
Mikrop
Tüyler
Biyokimya
Köpek
Elektromanyetizma
Eğilim
Abd
Virüsler
Sanat
Kozmoloji
Ara Tür
Allah
Korku
İnsanlar
Çekirdek
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın