Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hamamböcekleri Tuzaklardan Kaçabilecek Şekilde Evrimleşiyor!

Hamamböcekleri Tuzaklardan Kaçabilecek Şekilde Evrimleşiyor!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, BBC isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Avrupa'da yaşayan bir hamamböceği türü, onları yok etmek için insanların kullandığı şeker tuzaklarına karşı evrim geçirerek, bu tuzaklara düşmeyecek şekilde özelleştiği tespit edildi.

Amerikalı bilim insanları, yaptıkları çalışmada mutasyona uğramış bir grup hamamböceğinin tat alma duyularını yeniden organize ederek, onları yok etmek için kurulan tuzaklarda kullanılan şekeri "tatlı" yerine "acı" olarak algılayacak biçimde evrimleştiğini gösterdiler.

North Carolina State University'den araştırmacılar bu durumu, hamamböceklerine reçel ya da fıstık ezmesi sunarak test ettiler. Sonrasında hamamböceklerinin reseptörlerini analiz ettiler. Bu reseptörler, bizim tat tomurcuklarımıza benzemektedir.

Aynı ekipten araştırmacılardan bazıları, 20 sene kadar önce, haşarat savıcı ilaçların artık hamamböceklerine etki etmediğini, çünkü hamamböceklerinin yemleri yutmamaya başladığını fark etmişlerdi. Dr. Coby Schal, dünyanın en prestijli bilim dergilerinden olan Science'ta, bu mekanizmanın arkasında yatan sinirsel mekanizmayı ortaya koydu.

Reçel, Fıstık Ezmesine Karşı

Deneyin ilk kısmında araştırmacılar aç hamamböceklerine iki yiyecekten birini seçme şansı tanıdılar: fıstık ezmesi veya şeker yüklü reçel. Dr. Schal, araştırmayla ilgili şunları aktarıyor:

Reçel çok miktarda şeker içermektedir. Fıstık ezmesinde ise reçele göre çok daha az şeker bulunur. Mutasyona uğramış olan hamamböceklerinin reçeli yemeyi denedikleri anda geriye sıçrayarak bu yiyecekten uzaklaştığını ve fıstık ezmesine yöneldiklerini tespit ettik.

Deneyin ikinci kısmında ise bu yiyecekten uzaklaşma davranışının nedeni anlaşılabildi. Araştırmacılar hamamböceklerini hareketsiz hale getirdiler ve ufak elektrotlar kullanarak tat reseptörlerinin, yani böceğin ağız kısımlarında bulunan ve tatlara tepki veren mikroskobik kılların aktivitesini takip ettiler. Dr. Schal şunları söylüyor:

Bu mutant hamamböceklerinde acı tatlara tepki veren reseptörler, aynı zamanda şekere de tepki gösteriyordu. Bu sebeple şekeri acı olarak algılıyorlardı. Aslında tatlı tatlara tepki gösteren hücreler de tetikleniyordu; ancak acı tat reseptörleri bunları baskılıyordu. Sonuç olarak acı tat, tatlı tadı baskılıyordu. Hamamböcekleri, tıpkı ıspanağı reddeden küçük bir bebek gibi davranıyordu. Kafasını iki yana sallayarak bu sıvıyı tüketmeyi reddediyordu. Sonundaysa, kafasının iki yanına şeker bulaşmış bir şekilde kalıyordu.

Londra'da bulunan Zooloji Enstitüsü'nden Dr. Elli Leadbeater, araştırmayı heyecen verici buluyor ve şunları söylüyor:

Normalde, doğal seçilim bir hayvanın tat becerilerini evrimleştirdiğinde, basitçe hayvanı belli bir tada daha duyarlı veya duyarsız hale getirir. Örneğin, nektar toplamak üzere özelleşen arılar, diğer arılara göre şekere daha az duyarlıdır. Bu da, onların sadece konsantre nektar toplayabilmeleri anlamına gelir. Evrim, şekerin onlara daha az tatlı gelmesine neden olmuştur; fakat bunu hala severler. Hamamböceği vakasında ise, şeker gerçekten de acı gelmektedir. Doğal seçilim için içerisinde zehir barındıran şekerleri kabul etmemeyi sağlamak amacıyla geliştirilen etkili ve hızlı bir yöntemdir.

Dr. Schal, bunun insan ile hamamböcekleri arasındaki "silahlanma yarışı"nın bir diğer örneği olduğunu söylüyor:

Onlara böcek öldüren ilaçlar savurup duruyoruz, onlar da bunlardan kurtulacak mekanizmalar evrimleştirip duruyorlar. Her zaman, hamamböceklerine inanılmaz bir saygı duydum. Bize bağımlılar, ancak bizden faydalanmasını da biliyorlar.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2020 15:40:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1244

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Sağlık Bakanlığı
Mistisizm
Hamile
Nobel Ödülü
Karanlık Madde
Haber
Hormon
Sinir Hücresi
Tümör
Maymun
Bitki
Teori
Böcek Bilimi
Beslenme Davranışları
Anatomi
Mantık
İklim Değişimi
Diş Hekimi
Odontoloji
Bilgi Felsefesi
Evrim Kuramı
Acı
Şiddet
Böcekler
Öğrenme
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir insana mantığını nasıl kullanacağını öğretin; bir ömür boyu düşünecektir.”
Phil Plait
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol