Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erişkin erkek bireyi 23 haziran 2016 tarihinde Sakarya'nın Karasu ilçesinde gözlemledik. İngilizce southern skimmer adı ile bilinir

Tanım ve Genel Bilgiler

Erişkin bireyler yaklaşık olarak 40-45 milimetre boyutlarındadır. Göğüs (thorax) ve karın (abdomen), erkeklerde soluk mavi, dişilerde sarımsı kahverengi veya grimsi kahverengidir. Genç erkekler de kahverengimsidir. Pterostigma (Bazı böcek türlerinin kanatlarının ön kenarında bulunan koyu renk pigmentli bir bölge olup, özellikle bazı yusufçuk ve kızböceği türlerinde taksonomik karakter olarak kullanılır) sarı veya soluk kahverengidir. Kanat açıklığı 66-70 milimetreye kadar ulaşır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum), Odonata takımı içerisinde yusufçuklar ve çalıbakirelerinin bulunduğu Anisoptera alt takımında Libellulidae ailesinde sınıflandırılırlar. Kızböcekleri ve yusufçukların farkını anlattığımız kısa belgeselimize buradan ulaşabilirsiniz. Yusufçuk benzeri Meganeuropsis permiana türü 245 milyon yıl önce yaşamış, 71 cm'lik kanat açıklığı ile şimdiye kadarki bulunan en büyük böcektir. Aslında böcekler, uçma ilk evrimleştiğinde başka hiçbir organizma tarafından yaşam şekli olarak kullanılmamaktaydı. Bu nedenle rekabete girebilecek başka hayvan grupları olmadığından uyumsal başarıları da engellenememiştir. Birtakım amfibiler dışında Dünya'da onları eleyebilecek başka bir tür yoktu. Böylece sayıları artmış ve yanında bitkilerin çeşitliliğini getirmiştir.

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erkek birey çalı üzerinde güneşlenirken, Sakarya.
Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erkek birey çalı üzerinde güneşlenirken, Sakarya.
Gökhan Eren

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum), Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'ya kadar uzan bir dağılım alanına sahiptir. Genel anlamda görüldüğü ülkeler Afganistan, Arnavutluk, Cezayir, Andorra, Ermenistan, Avusturya, Belarus, Belçika, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çin, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Mısır, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Makedonya Cumhuriyeti, Malta, Moldova, Karadağ, Hollanda, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsviçre, Türkiye ve Ukrayna. Sık sık sığ, hızlı akan küçük akarsuları ve kanalları tercih ederler.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Odonata üyeleri, optimal sıcaklıktaki değişikliklere karşı çok hassastır. Küresel ısınma arttıkça ve yaşam alanları kuraklaştıkça birçok tür yaşam alanlarını değiştirmektedir. Yaşam döngüsündeki değişiklikler, gelişim aşamalarını da etkilemektedir. Optimal sıcaklık arttıkça erişkinlerde vücut boyutunda küçülmeler meydana geldiği kaydedilmiştir. Birçok tür küresel ısınma ve iklim değişikliklerine karşı dağılım alanlarını değiştirerek tepki verdiğinden, normal olarak temas etmeyen türlerin hibridizasyonlarında artma meydana gelmektedir. Küresel iklim değişikliği devam ederse, birçok tür yok olmaya başlayacaktır.

Pterostigma bölgeleri.
Pterostigma bölgeleri.
Gökhan Eren

Davranış ve Etoloji

Erişkin bireylere, haziran ortasından ağustos ayının sonlarına kadar, iyi güneşli bir havada, nehirlerin ya da sığ suların çevrelerinde karşılaşılabilir. Cinsel olgunluğa ulaşan erkekler, diğer erkekleri kovalamak için kısa teftiş uçuşları yaparak bölgelerini korurlar. Genellikle yerde ve istirahat halinde çiftleşirler. Dişi, yumurtalarını sığ su yüzeyine ya da ıslak yerlere yakın bitki örtüsüne bırakır. Uçarken sadece karnıyla (abdomen) temas eder. Bu olaya bazen çiftleştiği erkek de, diğer erkekleri uzaklaştırmak için eşlik edebilir. Larvaları avcılardır. İnce toprak örtüsünde, sığ sulardaki gölgesiz yerlerde gömülü olarak yaşarlar.

Nehirlerde su kalitesinin biyoindikatörleri olarak görülebilir, çünkü gelişmeleri için yüksek kalitede suya ihtiyaç duyarlar. Diyetleri tamamen böceklerden oluştuğu için, Odonata yoğunluğu av nüfusu ile doğru orantılıdır, bu da bulundukları ekosistemdeki av bolluğunu gösterir. Yaşam alanlarındaki bitkilerin çeşitliliği, belirli bir habitatta yaşayan tür çeşitliliği ile de pozitif yönde ilişkilidir. Bunun anlamı; göl, nehir veya bu alanların yakınında, eğer tür çeşitliliği fazlaysa, benzer şekilde çok çeşitli bitkilerin de mevcut olması gerektiği anlamına gelir.

Diyet ve Metabolizma

Diğer böcekler ve eklembacaklılar ile beslenirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Orthetrum Brunneum. (2019, Mart 28). Alındığı Tarih: 28 Mart 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/11/2019 21:46:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7718

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Varsayımlarınız, dünyaya açılan pencerelerinizdir. Arada bir tozunu alın, yoksa içeri ışık girmez.”
Isaac Asimov
Geri Bildirim Gönder