Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum)

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum)
Gökhan Eren
Güney Çalıbakiresi (Orthetrum brunneum)
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Güney çalıbakiresi
  • Bilimsel Adı Orthetrum brunneum
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Güney çalıbakiresi
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Southern Skimmer
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erişkin erkek bireyi 23 haziran 2016 tarihinde Sakarya'nın Karasu ilçesinde gözlemledik. İngilizce southern skimmer adı ile bilinir

Tanım ve Genel Bilgiler

Erişkin bireyler yaklaşık olarak 40-45 milimetre boyutlarındadır. Göğüs (thorax) ve karın (abdomen), erkeklerde soluk mavi, dişilerde sarımsı kahverengi veya grimsi kahverengidir. Genç erkekler de kahverengimsidir. Pterostigma (Bazı böcek türlerinin kanatlarının ön kenarında bulunan koyu renk pigmentli bir bölge olup, özellikle bazı yusufçuk ve kızböceği türlerinde taksonomik karakter olarak kullanılır) sarı veya soluk kahverengidir. Kanat açıklığı 66-70 milimetreye kadar ulaşır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum), Odonata takımı içerisinde yusufçuklar ve çalıbakirelerinin bulunduğu Anisoptera alt takımında Libellulidae ailesinde sınıflandırılırlar. Kızböcekleri ve yusufçukların farkını anlattığımız kısa belgeselimize buradan ulaşabilirsiniz. Yusufçuk benzeri Meganeuropsis permiana türü 245 milyon yıl önce yaşamış, 71 cm'lik kanat açıklığı ile şimdiye kadarki bulunan en büyük böcektir. Aslında böcekler, uçma ilk evrimleştiğinde başka hiçbir organizma tarafından yaşam şekli olarak kullanılmamaktaydı. Bu nedenle rekabete girebilecek başka hayvan grupları olmadığından uyumsal başarıları da engellenememiştir. Birtakım amfibiler dışında Dünya'da onları eleyebilecek başka bir tür yoktu. Böylece sayıları artmış ve yanında bitkilerin çeşitliliğini getirmiştir.

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erkek birey çalı üzerinde güneşlenirken, Sakarya.
Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum) erkek birey çalı üzerinde güneşlenirken, Sakarya.
Gökhan Eren

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Güney çalıbakiresi (Orthetrum brunneum), Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'ya kadar uzan bir dağılım alanına sahiptir. Genel anlamda görüldüğü ülkeler Afganistan, Arnavutluk, Cezayir, Andorra, Ermenistan, Avusturya, Belarus, Belçika, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çin, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Mısır, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Makedonya Cumhuriyeti, Malta, Moldova, Karadağ, Hollanda, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsviçre, Türkiye ve Ukrayna. Sık sık sığ, hızlı akan küçük akarsuları ve kanalları tercih ederler.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Odonata üyeleri, optimal sıcaklıktaki değişikliklere karşı çok hassastır. Küresel ısınma arttıkça ve yaşam alanları kuraklaştıkça birçok tür yaşam alanlarını değiştirmektedir. Yaşam döngüsündeki değişiklikler, gelişim aşamalarını da etkilemektedir. Optimal sıcaklık arttıkça erişkinlerde vücut boyutunda küçülmeler meydana geldiği kaydedilmiştir. Birçok tür küresel ısınma ve iklim değişikliklerine karşı dağılım alanlarını değiştirerek tepki verdiğinden, normal olarak temas etmeyen türlerin hibridizasyonlarında artma meydana gelmektedir. Küresel iklim değişikliği devam ederse, birçok tür yok olmaya başlayacaktır.

Pterostigma bölgeleri.
Pterostigma bölgeleri.
Gökhan Eren

Davranış ve Etoloji

Erişkin bireylere, haziran ortasından ağustos ayının sonlarına kadar, iyi güneşli bir havada, nehirlerin ya da sığ suların çevrelerinde karşılaşılabilir. Cinsel olgunluğa ulaşan erkekler, diğer erkekleri kovalamak için kısa teftiş uçuşları yaparak bölgelerini korurlar. Genellikle yerde ve istirahat halinde çiftleşirler. Dişi, yumurtalarını sığ su yüzeyine ya da ıslak yerlere yakın bitki örtüsüne bırakır. Uçarken sadece karnıyla (abdomen) temas eder. Bu olaya bazen çiftleştiği erkek de, diğer erkekleri uzaklaştırmak için eşlik edebilir. Larvaları avcılardır. İnce toprak örtüsünde, sığ sulardaki gölgesiz yerlerde gömülü olarak yaşarlar.

Nehirlerde su kalitesinin biyoindikatörleri olarak görülebilir, çünkü gelişmeleri için yüksek kalitede suya ihtiyaç duyarlar. Diyetleri tamamen böceklerden oluştuğu için, Odonata yoğunluğu av nüfusu ile doğru orantılıdır, bu da bulundukları ekosistemdeki av bolluğunu gösterir. Yaşam alanlarındaki bitkilerin çeşitliliği, belirli bir habitatta yaşayan tür çeşitliliği ile de pozitif yönde ilişkilidir. Bunun anlamı; göl, nehir veya bu alanların yakınında, eğer tür çeşitliliği fazlaysa, benzer şekilde çok çeşitli bitkilerin de mevcut olması gerektiği anlamına gelir.

Diyet ve Metabolizma

Diğer böcekler ve eklembacaklılar ile beslenirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 10:15:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7718

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Köpek
Astrofotoğrafçılık
Taksonomi
Organ
Ses
Memeli
Deizm
Kimya
Cinsellik
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Mühendislik
Bakteri
Makale
Depresyon
Diş
Pandemi
Doktor
Maskeler
Tutarlılık
Hastalık
Öğrenme Alanı
Kas
Dünya Dışı Yaşam
Mistisizm
Homo Sapiens
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Önceleri, insanların gerçeği bulmalarını engellemek için bir sürü kitabı imha etmeniz gerekiyordu. Bugün ise gerçeği, bir Google aramasının 20. sayfasına yönlendirerek gizlemeniz yeterli oluyor.”
Lenny Pozner
Geri Bildirim Gönder