Nature dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, astronomların uzun süredir açıklayamadığı "aşırı parlak süpernovalar" (SLSNe-I) olgusuna çarpıcı bir yanıt sunuyor. Bu süpernova türü, sıradan süpernovalara kıyasla en az 10 kat daha fazla ışık yayıyor; ancak bu muazzam enerjinin kaynağı bugüne kadar tartışmalıydı.
Las Cumbres Gözlemevi'nden Joseph Farah liderliğindeki ekip, SN 2024afav adlı süpernovayı gözlemlerken ışık eğrisinde giderek hızlanan düzenli dalgalanmalar (titreşimler) fark etti. Bu "chirped" (frekansı değişen) sinyal, standart manyetar modeliyle açıklanamıyordu.
Araştırmacılar, bu titreşimlerin kaynağının süpernovanın merkezinde yer alan hızla dönen bir manyetar (aşırı yoğun, güçlü manyetik alanlı nötron yıldızı) ve onun etrafındaki bir akış diski olduğunu keşfetti. Disk, manyetarın dönme eksenine göre eğik konumda dönerken Lense-Thirring sarsıntısı adı verilen bir etki nedeniyle sallanıyor; bu sarsıntı ise süpernovanın parlaklık eğrisindeki dalgalanmalar olarak gözlemlenebiliyor. Tıpkı eğik dönen bir topaç gibi.
Ekip bu modelden yola çıkarak manyetarın dönme periyodunu 4,2 milisaniye, manyetik alan şiddetini ise 1,6×10¹⁴ Gauss olarak bağımsız biçimde hesapladı; her iki yöntemden elde edilen sonuçlar birbirini doğruladı.
Bu bulgu iki açıdan tarihi: Hem aşırı parlak süpernovaların enerji kaynağını ilk kez somut kanıtlarla açıklıyor, hem de Lense-Thirring etkisinin bir manyetar ortamında gözlemlendiğini kanıtlayan ilk çalışma olma özelliği taşıyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın genel görelilik teorisini süpernova gibi şiddetli ortamlarda test etmek için yeni bir kapı araladığını vurguluyor.
57 görüntülenme