Wisconsin Üniversitesi–Madison profesörlerinden Francis Halzen, Antarktika'daki IceCube Nötrino Gözlemevi'ndeki öncü çalışmaları ve yüksek enerjili astrofiziksel nötrinoların keşfiyle 2026 Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü. 1992'den beri fizik dalında ödülü tek başına kazanan ilk isim olan Halzen, üniversitenin Nobel kazanan bilim insanları arasına adını yazdırarak kara delikler ve galaksiler hakkındaki insanlık bilgilerini dönüştürdü.

NASA’nın SpaceX Crew-12 misyonu, 8 Ekim 2026 Perşembe günü Los Angeles açıklarındaki Pasifik Okyanusu’na güvenli bir iniş gerçekleştirdi. NASA astronotları Jessica Meir ve Jack Hathaway, ESA astronotu Sophie Adenot ve Roscosmos kozmonotu Andrey Fedyaev, 237 günlük ISS görevinin ardından yerel saatle sabah 8:34'te Dünya’ya döndü.

Mürettebat bu sürede 160 milyondan fazla kilometre yol kat etti ve Dünya’yı 3.792'den fazla kez dolaştı. 13 Şubat’ta fırlatılan Crew-12 görevi, Meir ve Fedyaev için ikinci; Hathaway ve Adenot için ise ilk uzay yolculuğuydu.

Görev süresince mürettebat yüzlerce saat bilimsel araştırma yürüttü. Öne çıkan çalışmalar arasında hücre bazlı terapiler için kök hücre üretimi; gelecekteki görevler için isteğe bağlı intravenöz sıvı üretimi demosu ve pnömoniye yol açan bakterilerin kalp üzerindeki uzun vadeli etkilerinin incelenmesi yer alıyor. Mürettebat ayrıca beslenme araştırmaları ve astronot sağlığını korumaya yönelik kan akışı çalışmaları gerçekleştirdi.

Bireysel başarılar da dikkat çekici: Meir bu görev boyunca dört uzay yürüyüşü tamamlayarak kariyerindeki toplam uzay yürüyüşü sayısını yediye çıkardı; bu sayı NASA’nın tüm zamanların en fazla uzay yürüyüşü yapan kadın astronotları arasında Peggy Whitson ve Suni Williams’ın ardından üçüncü sıraya yerleştiriyor. Adenot ise üç uzay yürüyüşüyle ISS dışına çıkan ilk Fransız kadın astronot unvanını kazandı.

NASA Başkanı Jared Isaacman bu dönüşü insanlığın “daha uzağa gitme” kapasitesini güçlendiren bir adım olarak nitelendirdi.

Gök gürültüsü veya motor patlaması gibi bariz bir neden olmadan uzaklardan gelen şiddetli bir gürleme sesine birçoğumuz aşinayız. New York'ta Seneca silahları, Belçika'da mistpoeffers, Japonya'da denizden gelen feryatlar olarak bilinen bu olaylar yüzlerce yıllık tarihsel kayıtlara sahip olmalarına rağmen kaynaklarını hala gizli tutuyor.

Gizemi açıklamak için güneş patlamaları, sığ depremler, çöken su altı mağaraları ve çığlar gibi birçok mekanizma öne sürülüyor. Askeri uçakların sonik patlamaları şüpheliler arasında yer alsa da uçakların icadından çok öncesine dayanan kayıtları açıklayamıyor. Üzerinde durulan daha güçlü bir ihtimal, bolit adı verilen bir meteor türüyle ilgili. Atmosfere hızla giren bu uzay kayaları yüzeye ulaşmadan patlıyor. Patlama kalın bir bulut tabakasının üzerinde gerçekleşirse ses geniş bir alana yayılıp şiddetleniyor. Yere hiçbir kanıt ulaşmadığı için de kaynağın tespiti zorlaşıyor.

Alternatif bir açıklama göl tortularından yüzeye kaçan gazlar. Seneca gibi gökyüzü depremlerinin yoğun görüldüğü bazı bölgeler derin göllere çok yakın. Ne var ki bu olaylar su kütlelerinden uzak kurak bölgelerde de rapor ediliyor. Bunu araştırmak için 2020 yılında Kuzey Karolina Üniversitesi araştırmacıları sismograflar ve atmosferik sensörlerden oluşan bir ağın verilerini inceledi. Ekip, seslerin duyulduğu anlarda sismik aktivite tespit edemediği için sarsıntıların yer altından değil doğrudan atmosferden kaynaklandığı sonucuna vardı.

Konumların ve açıklamaların çeşitliliğine bakılırsa farklı bölgelerdeki gökyüzü depremlerinin tamamen farklı nedenlere dayanması oldukça olası. Şimdilik atmosferden gelen bu tuhaf seslerin asıl nedeni, bilimin çözülmeyi bekleyen gizemleri arasında yer almaya devam ediyor. 🌌

✏️ Çeviren: Ferit Görür · Editör: Evrim Ağacı

Kedimiz biz ayağımızı vurduğumuzda keyifleniyor mu sanırsın? Ya da hani o öksürük taklit eden papağan Jack vakası... Hayvanlar "schadenfreude" (başkalarının acısından zevk alma) yaşar mı? Bilim diyor ki: zor. Çünkü bunun için başkasının duygusal durumunu anlamak (zihin teorisi) lazım. Hayvanlarda bu yetenek ya çok sınırlı ya da yok. Yani o an "keyiflenmiş" gibi görünen davranış, aslında ilgimizi çekme çabası bile olabilir. İnsan olarak biz çok kolay atfederiz böyle hisleri, ama onların iç dünyası bizimkinden daha farklı işliyor sanki. Henüz tam bilemiyoruz tabii.

Madagaskar'da yaşamış devasa su aygırlarının etrafı okyanuslarla çevrili bu adaya nasıl ulaştığı, uzun bir süredir evrimsel biyolojinin cevap aradığı önemli sorulardan biriydi. Adada, yakın geçmişte nesli tükenmiş olan üç farklı su aygırı türü yaşıyordu. Ancak ağır ve hantal yapılarıyla bilinen bu memelilerin adaya nasıl geçtikleri ve sonrasında nasıl üç ayrı türe dönüştükleri tam bir sırdı. Adaya farklı zamanlarda yüzerek gelmiş birkaç göçmen grup mu vardı, yoksa her şey tek bir göç dalgasıyla mı başladı?

Bu sorunun cevabını bulmak için araştırmacılar, Madagaskar'ın yedi farklı bölgesinden toplanan 37 su aygırı fosilinden ilk kez antik mitokondriyal DNA elde etmeyi başardılar. Kemiklerden çıkarılan bu genetik materyal, adadaki üç su aygırı türünün tamamının tek bir soydan geldiğini gösteriyor. Üstelik bu soyun en yakın akrabası, bugün Afrika ana karasında yaşayan bildiğimiz su aygırı türü olan Hippopotamus amphibius. Yani genetik veriler, su aygırlarının Madagaskar'a farklı zamanlarda birkaç kez değil, sadece bir kez başarılı bir şekilde ulaşıp yerleştiğini kanıtlıyor.

Yaklaşık 3.24 milyon yıl önce ana karadaki akrabalarından ayrılan bu göçmen grup, adaya ulaştıktan uzun bir süre sonra, günümüzden yaklaşık 1.41 milyon yıl önce hızla çeşitlenmeye başladı. Pleistosen dönemi boyunca adanın farklı bölgelerine yayılan bu su aygırları, coğrafi engeller ve çevresel farklılıklar nedeniyle evrimleşerek üç farklı türe ve beş ayrı genetik soya dönüştü. Ne yazık ki, Madagaskar'ın bu eşsiz sakinleri yakın bir geçmişte tamamen yok oldular ve geriye sadece bize bu olağanüstü evrimsel yolculuğu anlatan kemikleri kaldı. 🦛