Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, Ay'ın en büyük ve en eski çarpışma krateri olan Güney Kutbu-Aitken (SPA) havzasının nasıl oluştuğuna ilişkin önemli ayrıntıları netleştirdi. Yaklaşık 2.000 kilometre çapındaki bu dev kraterin kökeni, 2028'de planlanan Artemis III görevinin bilimsel çıktılarını doğrudan etkileyebilir.
Yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu simülasyonlar kullanan ekip, kraterin en iyi, yaklaşık 260 kilometre genişliğinde, çekirdekleşmiş (farklılaşmış) bir cismin kuzeyden güneye doğru yüzlek açıyla çarptığı senaryo ile açıklandığını buldu. Çarpma hızının yaklaşık 13 km/s olduğu tahmin ediliyor; bu da çarpanın, Mars bölgesinden gelen ve düşük eğimli bir yörüngede seyreden bir gezegen oluşum artığı olduğuna işaret ediyor.
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu ise mantodan fırlatılan malzemenin nereye düştüğü. Simülasyonlar, bu malzemenin kraterin güney yönünde yaklaşık 550-650 kilometre ötesine kadar uzandığını gösteriyor. Artemis III'ün planlanan iniş bölgesi tam da bu alana denk geliyor. Çarpmanın kuzey-güney yönlü olduğu doğrulanırsa Artemis astronotları, Ay'ın derinlerinden fırlatılmış mantosu kayaçlara erişebilir; bu, Ay'ın iç yapısı ve yaşı hakkında son derece değerli bilgiler sunacak.
Ekip, simülasyonlarının bazı ince ayrıntıları gözden kaçırabileceğini kabul ederken Artemis örneklerinin bu tahminleri doğrudan sınayacağını vurguluyor.