Nobel ödüllü teorik fizikçi David Gross, Live Science'a verdiği röportajda insanlığın önündeki en büyük engelin artık bilimsel değil, varoluşsal nitelikte olduğunu söyledi. UC Santa Barbara'da profesör olan ve yakın zamanda 3 milyon dolarlık Özel Atılım Ödülü'nü (Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics) kazanan Gross, zamanının bir bölümünü insanları nükleer savaş başta olmak üzere küresel tehlikeler konusunda uyarmaya ayırdığını belirtti.

Cascade Sıradağları bu hafta sakindi; sadece Mount Rainier ve Mount St. Helens’ta küçük depremler kaydedildi. Ancak bölgede asıl gündem hazırlık: Gelecek hafta 45.000 öğrenci, dünyanın en büyük volkanik çamur akıntısı (lahar) tahliye tatbikatına katılacak. 80 kilometreden fazla uzağa yayılabilen bu hızlı akıntılar, bazen bir patlama bile olmadan, aniden tetiklenebiliyor. 90.000 kişinin doğrudan risk altında olduğu bölgede, tahliye planları ve hız hayati önem taşıyor. 🌋🏃‍♂️🏃‍♀️

Biyolojik Ölümsüzlük: Turritopsis dohrnii adı verilen bir denizanası türü, yaşlandığında veya fiziksel bir hasar aldığında hücrelerini gençlik formuna (polip evresine) geri döndürebilir. Bu döngü sayesinde teorik olarak sonsuza kadar yaşayabilir.

Kafası kopan tavukların koştuğu efsanesi doğru, ama sanıldığı gibi bilinçli bir yaşam değil o. Aslında gördüğünüz, omurilikteki sinirlerin tetiklediği son an refleksleri. Beyin devreden çıktığında kaslar, merkezi kontrol olmadan bir süre kasılıp gevşirmeye devam edebilir. Bu hareketler genellikle bir dakikadan kısa sürer.

Peki ya "Mucize Mike"? O istisnai bir durumdu. Çiftçi Mike'ın kafasını keserken, beyninin solunum ve kalp atışı gibi temel fonksiyonları kontrol eden beyin sapı kısmı zarar görmemişti. Bu sayede 18 ay yaşayabildi. Yani bu, beyin sapının kritik rolünü gösteren, çok nadir görülen bir durum. Canlılık ve ölüm arasındaki o ince çizgi, hele ki beyin ölümüyle kalp ölümü farklı anlarda gerçekleşiyorken, gerçekten düşündürücü. İlginç, değil mi?

Parla, hayal et, gülümse. Haydi, geceyi yeni yıldızlar ve belki de bazı gezegenlerle aydınlatalım!

Webb, Tau 042021 (Görsel 1) ve Oph 163131 (Görsel 2) adlı iki öngezegensel diskin yandan görünümlerini yakaladı. Her birinin merkezindeki genç yıldızdan gelen parlak ışık büyük ölçüde engelleniyor. Diskin üstünde ve altında ise yıldızdan yansıyan ışıkla aydınlanan ince toz, diskten çıkarak bir bulutsu olarak yükselmiş. Tozun diskteki dağılımı, gezegenlerin nerede ve nasıl oluşabileceğini etkiliyor.

Bu görüntülerdeki disklerin kırmızı, turuncu ve yeşil renkleri, çeşitli boyutlardaki toz taneciklerini ve molekülleri gösteriyor. Webb, yakın ve orta kızılötesi aygıtlarını kullanarak, diskteki farklı boyutlardaki bu toz taneciklerini takip edebiliyor.

Büyük bir moleküler bulutun içindeki gaz yoğunlaşarak bir yıldız oluşturduğunda, artakalan gaz ve toz, yıldızın etrafında kalın bir disk halinde dönmeye devam eder. Zamanla bu toz da çarpışır ve yoğunlaşarak yavaşça gezegenimsi (planetesimal) cisimler oluşturur. Bu cisimler de gezegenlere dönüşebilir. Tam teşekküllü bir gezegen olma sıçramasını yapamayan gezegenimsi cisimler, yıldızın etrafında dolanan asteroitler ve kuyruklu yıldızlar olarak kalır. Bu süreçte tüketilmeyen gaz, on milyonlarca yıl içinde yeni yıldızın radyasyonu tarafından dışarı atılır ve öngezegensel diskin varlığı sona erer. Bu diskleri çok daha erken yaşlarda gözlemleyerek, kendi Güneş Sistemimiz için bu sürecin nasıl işlediğini ve galakside gördüğümüz farklı gezegen türlerinin nasıl oluşmuş olabileceğini anlayabiliriz.

Bu görüntülerdeki ek veriler NASA Hubble ve Oph 163131 (ikinci görsel) için Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) tarafından sağlandı. ALMA, yaklaşık bir milimetre büyüklüğündeki daha büyük toz taneciklerini görebiliyor. Bu tanecikler, diskin merkezi düzleminde yoğunlaşarak, tanelerin büyümesi ve potansiyel olarak gezegenler oluşturması için uygun koşulları sağlıyor. Oph 163131'in iç diskindeki bir boşluk, orada bir gezegenin oluştuğuna ve çevresindeki tozu temizlediğine dair kanıt olabilir.

Kaynak: ESA/Webb, NASA & CSA, ESA/Hubble, ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), G. Duchêne, M. Villenave

Görsel açıklaması yorumlarda.