Lazer Haritaları İskoçya'nın Doğal Ormanlarının Başarıyla Genişlediğini Gösteriyor!!

İskoçya'nın dağlık ve sarp arazileriyle bilinen Cairngorms Ulusal Parkı semalarında yürütülen lazer taramaları, yerli ormanların yüzyıllar süren kayıpların ardından geniş ölçekte yeniden canlanmaya başladığını ortaya koyuyor. Cambridge Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırma ekibi, geliştirdikleri yapay zekâ destekli analiz yöntemiyle bölgedeki orman örtüsünü ayrıntılı üç boyutlu haritalara dönüştürdü. Ortaya çıkan veriler, doğa koruma çalışmalarının uzun vadede nasıl somut meyveler verdiğini açıkça gösteriyor.

Elde ettiğimiz bulgular, 60.000 hektarlık geniş bir alanı kapsayan Cairngorms Connect doğa restorasyonu ortaklığı açısından sevindirici bir başarı hikâyesine işaret ediyor. Yüzyıllardır orman varlığından yoksun kalan açık arazilerde genç ağaçların doğal yollarla filizlenip yayıldığını gözlemliyoruz; bu canlanma, bölgede yürütülen peyzaj ölçeğindeki geyik yönetimi stratejisinin ardından belirgin bir ivme kazandı.

Üç Boyutlu Haritalama ve LiDAR Teknolojisi

Araştırmacılar, yerden yaklaşık 600 metre yükseklikte seyreden hafif bir hava aracına yerleştirilen LiDAR (İng: "Light Detection and Ranging") teknolojisinden faydalandı. Uçaktan yeryüzüne saniyede binlerce lazer darbesi gönderen sistem, darbelerin ağaçlara ve zemin yüzeyine çarpıp geri dönme sürelerini hassas bir şekilde kaydetti. Ekip, toplanan bu devasa veri yığınını yapay zekâ yardımıyla işleyerek 569 kilometrekarelik araştırma sahasında yer alan 6 milyondan fazla tekil ağacı ve her bir ağacın kesin boyunu haritalamayı başardı.

Analiz sonuçları, taranan ağaçların %40'ından fazlasına denk gelen 2,65 milyonunun 5 metreden kısa olduğunu gösteriyor. Bu genç ve hızla gelişen ağaçların büyük kısmı, tohumların en yoğun düştüğü mevcut orman sınırlarının yakınlarında kümeleniyor. Ancak bazı öncü genç fidanların, en yakın orman sınırından yarım kilometreden daha uzak mesafelerde bile tutunabildiğini görüyoruz. Haritalar ayrıca habitat yapısının doğal yenilenme üzerindeki belirleyici rolünü de ortaya koyuyor, bataklık alanlarda kuru fundalıklara kıyasla çok daha az sayıda yeni ağacın tutunduğu anlaşılıyor. Cambridge Üniversitesi Peyzaj Yenileme Merkezinden çalışmanın ortak yürütücüsü Dr. Aland Chan bu durumu şöyle açıklıyor:

Yenilenen ağaçları bu denli büyük bir ölçekte ve böylesine yüksek bir hassasiyetle haritalayabilmek, peyzaj ölçeğindeki doğa restorasyonunu izleme açısından gerçek bir dönüm noktasıdır. Bu sayede genç ağaçları etkili bir şekilde haritalayabiliyor, restorasyon hedeflerine ulaşılıp ulaşılamadığını değerlendirebiliyor ve gelecekteki restorasyon çalışmalarına yön verebiliyoruz.

Yerde yapılan nokta ölçümleri, elde edilen haritaların doğruluğunu kanıtlarken Cairngorms Connect ve RSPB Scotland tarafından sahada yürütülen geleneksel taramalarla yapılan karşılaştırmalar da yöntemin başarısını tescilledi. Çalışmanın detayları Journal of Applied Ecology dergisinde yayımlandı. Cairngorms Connect ortaklığından araştırmanın ortak yazarı Dr. Pip Gullett yöntemin sağladığı avantajları şu sözlerle aktarıyor:

LiDAR temelli bu yeni yöntem, yeni orman alanlarının peyzaj boyunca nerede kurulduğunu takip etmede ve iklim değişikliğiyle birlikte şiddeti giderek artan yangınların etkilerini izlemede mükemmel sonuçlar veriyor. İskoçya genelinde giderek daha fazla arazi sahibinin yerli ormanları yeniden tesis etmek istediği bir dönemde bu yaklaşım, gelecekte büyük ölçekli orman genişlemesini izlemek için harika bir araç olacak.

Geyik Yönetimi ve Doğal Yayılımın Hızlanması

İskoçya'nın kendine özgü iğne yapraklı yerli ormanları, yüzyıllar boyunca tarım arazisi açma ve avcılık faaliyetleri sebebiyle ağır bir tahribata uğradı. Günümüzde orijinal yerli orman örtüsünün yalnızca %4'ü varlığını koruyabilmiş durumdadır; arazinin geri kalanı ise geniş fundalıklar, bataklıklar ve otlaklardan meydana geliyor. Yakın geçmişe kadar aşırı çoğalan geyiklerin taze fidanları yemesi ve tel çitlerle çevrili alanlara yeni fidan dikmenin yüksek maliyeti, ormanların doğal yayılımını ciddi şekilde kısıtlıyordu.

Bu gidişatı tersine çevirmek amacıyla kurulan ve Birleşik Krallık'ın en büyük kesintisiz doğa onarım girişimi olan Cairngorms Connect ortaklığı, mevcut orman alanını büyük ölçüde doğal yenilenmeyle iki katına çıkarmayı hedefliyor. On yıl önce RSPB Scotland, Forestry and Land Scotland, NatureScot ve WildLand Ltd. kurumlarının güçlerini birleştirmesiyle başlayan bu süreç, İskoçya Hükümetinin atmosferden daha fazla karbon tutmak amacıyla her yıl ülke genelinde 3.000 ila 5.000 hektar yerli orman oluşturma yönündeki uzun vadeli stratejisiyle de örtüşüyor.

Ekosistemin İyileşmesi ve Yaban Hayatına Can Suyu

Yürütülen çalışma, on yıllık ortak çabanın ardından daha önce açık alan niteliğindeki 5.235 hektardan fazla arazide hektar başına 100'den fazla ağaç içeren genç orman dokusunun oluştuğunu belgeliyor. Bu sevindirici tablo, doğal tohum kaynaklarının bulunmadığı çok kısıtlı alanlar haricinde neredeyse tamamen doğanın kendi kendini yenilemesi sayesinde gerçekleşti. Havadan LiDAR taramaları, daha önce yalnızca küçük ölçekli deneme projelerinde test edilmişken bu araştırmayla birlikte milyonlarca ağacı üç boyutlu ölçekte tarayabileceğini ve genişleyen ormanları haritalayabileceğini kanıtlamış oldu.

Orman yenilenmesinin başarısını bu denli net takip edebilmek, gelecekteki arazi yönetimi yaklaşımlarına rehberlik etmek açısından hayati bir önem taşıyor. Ekip, geliştirdikleri yöntemin saha personelinin ve gönüllülerin yüzlerce saatlik yorucu fiziksel arazi taramalarını tamamlayabileceğini ya da kısmen ikame edebileceğini belirtiyor. Atmosferden kayda değer miktarda karbondioksit uzaklaştırmanın yanı sıra genişleyen bu ormanlar, nesli tehlike altındaki çam horozu (Lat: "Tetrao urogallus") ve kızıl sincap (Lat: "Sciurus vulgaris") gibi kritik türlerin yaşam alanlarını güvence altına alarak biyolojik çeşitliliğe güçlü bir katkı sunuyor.