Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Phys.org isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Katil balinalar, doğurganlıkları bittikten sonra uzun bir yaşam sürdüren sadece üç türden (diğer ikisinden biri biziz) biridir. Fakat bilim adamları hâlâ niçin yalnızca bu üçünün böyle olağandışı bir menopozal özellik geliştirdiğini bilmiyorlar.

Öğrenmek için yapılan bir girişimde NERC (Doğal Çevreyi Araştırma Konseyi) yaklaşık 500.000£’luk (yaklaşık 1.600.000 TL) bir projeyi finanse etmeyi kabul etti. Proje, katil balinaların niçin yaşam sürelerinin üçte birinde doğurganlıklarının bittiğini ve yaşamlarının kalanını yavruları ve torunlarını büyütüp korumaya adadıklarını araştırıyor. Araştırmacılar, balinaların 30-40’larında girdikleri menopozun hayvanların sosyal yapısıyla ilişkili olduğunu düşünüyorlar. Projenin araştırma lideri, Exeter Üniversitesi’nden Dr. Darren Croft şöyle diyor:

Katil balinalar, erkek ve dişi yavruların sosyal gruplarından kopmadıkları ve anneleri yaşadığı sürece onunla kaldıkları çok olağandışı bir sosyal sisteme sahiptir. Dişi yaşlandıkça grup üyeleriyle daha fazla gen paylaşır; yaşı büyük dişilerin yavru vermektense yavruları veya torunlarına yardım etme avantajından faydalandığını tahmin ediyoruz.

Diğer bir araştırma lideri, York Üniversitesinden Dr. Dan Franks ise şunları söylüyor:

Katil balinaların durumu, insanlarınkinden oldukça farklıdır. Katil balina çifti yavru verince erkek, oradaki bir dişiyle çiftleşmek için başka bir gruba gider. Fakat insanların aksine, sonra annesinin olduğu gruba döner. Yaşı büyük dişilerin kendilerini yavruları ve torunlarına bakmak için daha fazla baskı altında hissetmelerinin bu nedenle olduğunu düşünüyoruz.

Balinalarda menopozun oluşma nedenini bulmak için ekip, 550’nin üzerinde bireyin bulunduğu iki katil balina topluluğu hakkında son 30 senedir toplanan bilgiyi kullanacak. Bu eşsiz veri kümesi, doğum ve ölüm tarihlerini içermesinin yanı sıra farklı hayvanlar arasındaki genetik ve sosyal ilişkiler gibi daha karışık verileri de kapsıyor.

Bu verinin analizinde izleyeceğimiz yol, bireyin tahminî yaşayacağı süreyi baz alarak yaşam sigortasına teklif veren sigorta şirketlerininkine benzer bir yöntem kullanmaktır. Hayatta kalma şansları az olduğundan sigara içen, yaşlı veya alkoliklerin sigorta primleri yüksek olacaktır.” açıklamasını yapan Croft ekliyor: “Tabii hemen anne veya nine balinanın yaşıyor olmasının, bu genç memelinin hayatta kalma şansını nasıl etkilediği sorusu geliyor aklımıza.

Ön çalışmalara göre bilim adamları, artık üremeyen bir dişinin etrafta olmasının, yavru ve torunların hayatta kalma şanslarını hayli artırdığını kanıtlamayı umuyorlar. Yavru ve torunların edindiği faydalara ek olarak, kaynak kullanımındaki rekabetin de menopoz evrimine katkıda bulunduğu tahmin ediliyor. Franks şöyle diyor:

Farklı kuşakların yavruları arasında çoğunlukla kaynak kullanımı için mücadele vardır. Yaşça büyük olan dişi balina, dişi yavrularından biriyle aynı zamanda doğurursa, iki yavru memeli birbirleriyle rekabet hâlinde olacaktır. Teorik olarak, yaşı büyük annenin yavrularının bu yarışı kaybetmesi gereklidir. Dolayısıyla yaşça büyük dişinin üreme haklarından vazgeçerek genç kuşakların yavrularını büyütmeye yardım etmesi akla yatkın geliyor.

Bilim adamlarının bir sonraki adımı, menopoza girmiş bir dişinin, yavrunun hayatta kalmasına nasıl yardımcı olduğunu araştırmak. Yaşça büyük dişinin sosyal grup içerisinde lider rolü üstlenerek nerede ve ne zaman yiyecek bulabileceklerini göstermesiyle bu yardımı sağladığı düşünülüyor.

İnsanların menopoz süreçleri daha iyi bilindiğinden, bilim adamları bulgularını insan menopozu ile karşılaştırarak değerlendirmeyi ve böylece bu olağandışı hayvan özelliğinin daha çok anlaşılmasını sağlamayı umut ediyorlar. Franks sözlerini şöyle tamamlıyor:

Bu proje sayesinde insan menopozunun evrimi hakkında daha fazla bilgi öğrenirsek hiç şaşırmam. Önerilerimizin büyük bir kısmı, insan menopozu araştırmalarından esinlenilmiştir, araştırmamızın da insan evrimi hakkında daha fazla soru sormamıza olanak sağlayacak yeni fikirlere yol açmasını umuyoruz.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 14:58:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1567

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
İklim Değişimi
Biyoloji
Ses
Işık
Hominid
Bakteri
Carl Sagan
Robot
Galaksi
Homo Sapiens
Dinozor
Richard Dawkins
Kadın Sağlığı
Klinik Mikrobiyoloji
Stres
Mers
Balık Çeşitliliği
Kanser Tedavisi
Kelebek
Duygu
Yeme
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Deri
Cinsiyet
Felsefe
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir kültürü yok etmek için kitapları yakmaya gerek yoktur. İnsanları kitap okumaktan caydırın, yeter.”
Ray Bradbury
Geri Bildirim Gönder