Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!

Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!
3 dakika
5,916
Tüm Reklamları Kapat

Katil balinalar, doğurganlıkları bittikten sonra uzun bir yaşam sürdüren sadece üç türden (diğer ikisinden biri biziz) biridir. Fakat bilim adamları hâlâ niçin yalnızca bu üçünün böyle olağandışı bir menopozal özellik geliştirdiğini bilmiyorlar.

Öğrenmek için yapılan bir girişimde NERC (Doğal Çevreyi Araştırma Konseyi) yaklaşık 500.000£’luk (yaklaşık 1.600.000 TL) bir projeyi finanse etmeyi kabul etti. Proje, katil balinaların niçin yaşam sürelerinin üçte birinde doğurganlıklarının bittiğini ve yaşamlarının kalanını yavruları ve torunlarını büyütüp korumaya adadıklarını araştırıyor. Araştırmacılar, balinaların 30-40’larında girdikleri menopozun hayvanların sosyal yapısıyla ilişkili olduğunu düşünüyorlar. Projenin araştırma lideri, Exeter Üniversitesi’nden Dr. Darren Croft şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Katil balinalar, erkek ve dişi yavruların sosyal gruplarından kopmadıkları ve anneleri yaşadığı sürece onunla kaldıkları çok olağandışı bir sosyal sisteme sahiptir. Dişi yaşlandıkça grup üyeleriyle daha fazla gen paylaşır; yaşı büyük dişilerin yavru vermektense yavruları veya torunlarına yardım etme avantajından faydalandığını tahmin ediyoruz.

Diğer bir araştırma lideri, York Üniversitesinden Dr. Dan Franks ise şunları söylüyor:

Katil balinaların durumu, insanlarınkinden oldukça farklıdır. Katil balina çifti yavru verince erkek, oradaki bir dişiyle çiftleşmek için başka bir gruba gider. Fakat insanların aksine, sonra annesinin olduğu gruba döner. Yaşı büyük dişilerin kendilerini yavruları ve torunlarına bakmak için daha fazla baskı altında hissetmelerinin bu nedenle olduğunu düşünüyoruz.

Balinalarda menopozun oluşma nedenini bulmak için ekip, 550’nin üzerinde bireyin bulunduğu iki katil balina topluluğu hakkında son 30 senedir toplanan bilgiyi kullanacak. Bu eşsiz veri kümesi, doğum ve ölüm tarihlerini içermesinin yanı sıra farklı hayvanlar arasındaki genetik ve sosyal ilişkiler gibi daha karışık verileri de kapsıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu verinin analizinde izleyeceğimiz yol, bireyin tahminî yaşayacağı süreyi baz alarak yaşam sigortasına teklif veren sigorta şirketlerininkine benzer bir yöntem kullanmaktır. Hayatta kalma şansları az olduğundan sigara içen, yaşlı veya alkoliklerin sigorta primleri yüksek olacaktır.” açıklamasını yapan Croft ekliyor: “Tabii hemen anne veya nine balinanın yaşıyor olmasının, bu genç memelinin hayatta kalma şansını nasıl etkilediği sorusu geliyor aklımıza.

Ön çalışmalara göre bilim adamları, artık üremeyen bir dişinin etrafta olmasının, yavru ve torunların hayatta kalma şanslarını hayli artırdığını kanıtlamayı umuyorlar. Yavru ve torunların edindiği faydalara ek olarak, kaynak kullanımındaki rekabetin de menopoz evrimine katkıda bulunduğu tahmin ediliyor. Franks şöyle diyor:

Farklı kuşakların yavruları arasında çoğunlukla kaynak kullanımı için mücadele vardır. Yaşça büyük olan dişi balina, dişi yavrularından biriyle aynı zamanda doğurursa, iki yavru memeli birbirleriyle rekabet hâlinde olacaktır. Teorik olarak, yaşı büyük annenin yavrularının bu yarışı kaybetmesi gereklidir. Dolayısıyla yaşça büyük dişinin üreme haklarından vazgeçerek genç kuşakların yavrularını büyütmeye yardım etmesi akla yatkın geliyor.

Bilim adamlarının bir sonraki adımı, menopoza girmiş bir dişinin, yavrunun hayatta kalmasına nasıl yardımcı olduğunu araştırmak. Yaşça büyük dişinin sosyal grup içerisinde lider rolü üstlenerek nerede ve ne zaman yiyecek bulabileceklerini göstermesiyle bu yardımı sağladığı düşünülüyor.

İnsanların menopoz süreçleri daha iyi bilindiğinden, bilim adamları bulgularını insan menopozu ile karşılaştırarak değerlendirmeyi ve böylece bu olağandışı hayvan özelliğinin daha çok anlaşılmasını sağlamayı umut ediyorlar. Franks sözlerini şöyle tamamlıyor:

Bu proje sayesinde insan menopozunun evrimi hakkında daha fazla bilgi öğrenirsek hiç şaşırmam. Önerilerimizin büyük bir kısmı, insan menopozu araştırmalarından esinlenilmiştir, araştırmamızın da insan evrimi hakkında daha fazla soru sormamıza olanak sağlayacak yeni fikirlere yol açmasını umuyoruz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/04/2024 10:55:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1567

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entropi
Karbondioksit
Sars
Yas
Doğa
Karbon
Diş Hekimliği
Tarım
Dalga
Epistemik
Mitler
Hormon
Hominidae
İyi
Eğitim
Astrofizik
Işık
Evrimsel Biyoloji
Dişler
Uydu
Küresel Isınma
Su
Gebelik
Teyit
Müfredat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
N. E. R. Council, et al. Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!. (25 Ekim 2013). Alındığı Tarih: 18 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1567
Council, N. E. R., Ölez, Ş., Bakırcı, Ç. M. (2013, October 25). Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!. Evrim Ağacı. Retrieved April 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1567
N. E. R. Council, et al. “Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şule Ölez, Evrim Ağacı, 25 Oct. 2013, https://evrimagaci.org/s/1567.
Council, Natural Environment Research. Ölez, Şule. Bakırcı, Çağrı Mert. “Fedakarlık ve Evrim: Menapoza Giren Katil Balinalar!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şule Ölez. Evrim Ağacı, October 25, 2013. https://evrimagaci.org/s/1567.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close