Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?

Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?
4 dakika
2,634
Tüm Reklamları Kapat

İnsanların büyük bir kısmı spor yapmayı ve izlemeyi sever; ancak futbol ve basketbol gibi takım sporları olduğunda erkeklerin sevdası (ve yeri geldiğinde fanatizmi ve holiganlığı) dişilere kıyasla açık ara farkla öndedir. Çoğu zaman bu durum "toplumsal dayatmalar" ile ilişkilendirilir: erkek çocukları küçüklüklerinden beri babalarıyla maçları izleyip, onların bağırıp çağırmalarına maruz kalmalarından ötürü büyüdüklerinde babaları gibi oldukları düşünülür. Peki bir erkek çocuğu babasının sporla ilişkisi yoksa, erkek çocuğunun takım sporlarına yoğun bir sevdası oluşamaz mı? Elbette oluşabilir. Tam tersi şekilde, babası (veya genel olarak ailesi) spor fanatiği olan bir çocuk büyüdüğünde sporla hiç ilgilenmeyebilir de. Ancak bu durumda, toplumun genelinde erkeklerin takım sporlarına eğilimi ve sevdasının dişilerden bariz farklılığı bir şekilde izah edilmelidir. İşte burada yardımımıza evrimsel biyoloji ve psikoloji koşabilir.

Bu konu hakkında erkeğin evrimsel geçmişine bakmamızda fayda var. Yaygın olarak bilindiği ve sayısız bilimsel veriyle desteklendiği gibi, geride bıraktığımız birkaç milenyumdan öncesinde erkekler avlanma ve eve yemek götürme görevine sahiplerdi. Yani "avcı-toplayıcı toplum" kalıbının "avcı" kısmı çoğunlukla erkeklerin sorumluluğundaydı. Bu ciddi bir iştir. Evine yemek götüremeyen, ailesini doyuramayan erkeğin soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalırdı. Hatta doğrudan bir delilimiz bulunmuyor olsa da, bu konuda beceriksiz olan erkekler daha o zamanlarda bile toplumdan dışlanmış olabilir. Bu da, "toplum baskısı"nın en erken örneklerinden biri olabilir. İşte bu sebeple avlanmak erkeğin evriminde hem hayatta kalma mücadelesi açısından, hem de toplumsal saygınlık açısından son derece kritik öneme sahip bir eylemdi. Dişilerin sorumluluğu da erkekler kadar, belki onlarınkinden bile önemliydi: yavruları güvende tutmak, beslemek, büyütmek ve özellikle toplayıcılık yaparak evin geçimini sağlamak. Yabani bitki ve meyve toplayıcılık da genelde dişiler ve çocuklar tarafından yapılırdı.

Tüm Reklamları Kapat

İnsan türünü evrimsel süreçte bir adım öne geçiren en kritik olaylardan biri, toplumsal yaşantısının giderek karmaşıklaşan ve güçlenen bir hal almasıdır. İnsan, bireyselcilikle bugünlerine gelmemiştir. Tam tersine, toplumun gücü ve sosyal dayanışma sayesinde varlığımızı sürdürebildik. Avlanmak söz konusu olduğunda bunun önemi çok daha net olarak ortaya çıkmaktaydı: av, erkekler tarafından takım halinde yapılan bir olaydı. İnsanlar da doğadaki diğer avcılar gibidir: avını yakalamaya yönelik stratejileri vardı ve bunu -örneğin kedigiller gibi- takım oyunu halinde yapardı. Avcı, oku ya da mızrağı hedefine isabet ettirdiğinde diğer erkekler tarafından övgüyle karşılanırdı. Çünkü isabetli bir atış, başarılı bir av demektir. Başarılı bir av da hayatta kalmak demek...

Günümüzde erkekler artık avlanmak zorunda değil (evet, ciddiyiz). Böylece takım-tabanlı avcılık olayı bitmiş oldu. Ancak bir türün milyonlarca yıl boyunca (hatta belki daha eskisinden beri) sahip olduğu davranışları bir anda bir kenara bırakması mümkün değildir. Çünkü avcılıkta başarıyı sağlayabilecek fiziksel özellikleri etkileyen genler, yüz binlerce yıldır seçilmektedir. Hatta belki de erkek beyinlerinin daha çocuk yaşlardan bu tür konulara yatkın olmasını sağlayan etmenler genlerimize kazınmış olabilir. Dolayısıyla evrimin bu önemli kazanımının kısa sürede ortadan kalkması mümkün değildir. Gerçekten de erkekler, gelişen toplumsal yapı ve "modernleşme" süreci sırasında bu eksikliği yeni bir icatla kapatmıştır: takım oyunlarıyla! Çoğu takım sporları erkekler için erkekler tarafından 1800’lerde icat edildi. Takım oyunları ve ekip çalışmasına dayanan sporlar, avcılık için adeta bir alternatif olmuştu. 

Tüm Reklamları Kapat

Birçok erkek, sevdikleri bu sporların her parçasına tutkuyla bağlanabiliyor. Kendileri oynamasa dahi takımın bir parçası gibi hissedebiliyorlar. Spora olan bu tutkulu bağlılık, insan erkeklerin rekabetçi doğasına dayanıyor olabilir. Bu da, erkeklerin neden birçok sefer dişilere saçma veya anlamsız gelebilecek konularda rekabete girmeyi tercih ettiklerini açıklıyor. Örneğin araba kullanma ve park etme gibi yüksek el-göz koordinasyonu gerektiren konularda dişilere nazaran daha başarılılar, çünkü bunu bir rekabet ve statü olarak görüyorlar. Eğer arabayı hedefine başarıyla sokamazlarsa, toplum içerisinde ayıplanacaklarını düşünüyorlar. Benzer şekilde, bir barda daha fazla içki içme gibi yarışlara girmeye daha yatkın olmalarının sebebi, kendilerinin fiziksel gücünü ve direncini topluma ispatlama ihtiyacı olabilir. Dolayısıyla yazımızın en başında belirttiğimiz gibi, toplumsal baskı elbette devrede. Ancak bu toplumsal baskıyı oluşturan etmenler, biyolojinin temellerinde yatıyor olabilir. Yani bir kez daha, kültürel evrimin köklerinin biyolojik evrimde yattığını görüyoruz. 

Aslında bu ayıplanacak ya da küçük görülecek bir durum olmak zorunda değil. Bir spora tutkuyla bağlanmak, o takımla gülüp, o takımla ağlamak, eğer ki topluma zarar verecek davranışlar sergilenmesine neden olmuyorsa, toplum açısından hiç de zararlı bir durum değil. Tam tersine spor sevdalılarının takımları ile kendi davranışları arasında bazı bağlantılar tespit edilmiştir: Erkekler, takımları kazanınca, aslında o takımın bir parçası olmasalar bile kazanmış hissediyorlar. İstatistikler de ilginçtir: İngiliz futbolcuların daha tatmin edici veya güzel futbol oynadıkları dönemlerde İngiltere’de suç oranları azalıyor. Tabii ki bu durum, eğer ki takımları kaybedecek olursa şiddeti de arttırabiliyor. Dolayısıyla bu konu hemen atak yargılara varabileceğimiz bir konu değil. Fakat spor sevdasını bir kalemde silip atmamıza engel olacak veriler de bulunuyor.

Bazı psikologlar erkeklerin bu spor sevdasının serbest bırakılması, hatta desteklenmesi taraftarıdır. Bunun aile yapısını güçlendirici bir araç haline getirilebileceğini bile düşünüyorlar. Eğer ki dişiler, erkeklerin spor sevdasını dizginlemeye çalışmak ya da küçük görmek yerine, sporu bir "aile etkinliği" haline getirebilirlerse, çok daha mutlu bir aile ve güçlü bağlar inşa edilebilir. Çünkü görünen o ki, dişiler erkeklerin spor sevdasıyla çatıştıkları zaman, evrimsel geçmişin derinlikleriyle de çatışmış oluyorlar. Bu kazanması güç bir mücadele. Çünkü evrim, (neredeyse) her zaman kazanır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hazırlayan: Özgür Karataş

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İğrenç! 3
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/04/2024 11:20:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2538

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Biyoçeşitlilik
Tarih
Anksiyete
Etoloji
Yıldız
Ay Görevleri
Elektrokimya
Bağışıklık
Yeme
Sıvı
Taksonomi
Popülasyon
Taklit
Habercilik
Amerika
Yaşamın Başlangıcı
Ara Tür
Madde
Tekillik
Genetik Müdahale
Zehirli Mantar
Göz
Nanoteknoloji
Stephen Hawking
İklim Değişimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Ağacı, et al. Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?. (9 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 15 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2538
Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2014, August 09). Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?. Evrim Ağacı. Retrieved April 15, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2538
E. Ağacı, et al. “Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 09 Aug. 2014, https://evrimagaci.org/s/2538.
Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 09, 2014. https://evrimagaci.org/s/2538.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close