Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?

Erkeklerin Takım Sporları Sevdası Evrimle İlişkili Olabilir Mi?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,928 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

İnsanların büyük bir kısmı spor yapmayı ve izlemeyi sever; ancak futbol ve basketbol gibi takım sporları olduğunda erkeklerin sevdası (ve yeri geldiğinde fanatizmi ve holiganlığı) dişilere kıyasla açık ara farkla öndedir. Çoğu zaman bu durum "toplumsal dayatmalar" ile ilişkilendirilir: erkek çocukları küçüklüklerinden beri babalarıyla maçları izleyip, onların bağırıp çağırmalarına maruz kalmalarından ötürü büyüdüklerinde babaları gibi oldukları düşünülür. Peki bir erkek çocuğu babasının sporla ilişkisi yoksa, erkek çocuğunun takım sporlarına yoğun bir sevdası oluşamaz mı? Elbette oluşabilir. Tam tersi şekilde, babası (veya genel olarak ailesi) spor fanatiği olan bir çocuk büyüdüğünde sporla hiç ilgilenmeyebilir de. Ancak bu durumda, toplumun genelinde erkeklerin takım sporlarına eğilimi ve sevdasının dişilerden bariz farklılığı bir şekilde izah edilmelidir. İşte burada yardımımıza evrimsel biyoloji ve psikoloji koşabilir.

Bu konu hakkında erkeğin evrimsel geçmişine bakmamızda fayda var. Yaygın olarak bilindiği ve sayısız bilimsel veriyle desteklendiği gibi, geride bıraktığımız birkaç milenyumdan öncesinde erkekler avlanma ve eve yemek götürme görevine sahiplerdi. Yani "avcı-toplayıcı toplum" kalıbının "avcı" kısmı çoğunlukla erkeklerin sorumluluğundaydı. Bu ciddi bir iştir. Evine yemek götüremeyen, ailesini doyuramayan erkeğin soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalırdı. Hatta doğrudan bir delilimiz bulunmuyor olsa da, bu konuda beceriksiz olan erkekler daha o zamanlarda bile toplumdan dışlanmış olabilir. Bu da, "toplum baskısı"nın en erken örneklerinden biri olabilir. İşte bu sebeple avlanmak erkeğin evriminde hem hayatta kalma mücadelesi açısından, hem de toplumsal saygınlık açısından son derece kritik öneme sahip bir eylemdi. Dişilerin sorumluluğu da erkekler kadar, belki onlarınkinden bile önemliydi: yavruları güvende tutmak, beslemek, büyütmek ve özellikle toplayıcılık yaparak evin geçimini sağlamak. Yabani bitki ve meyve toplayıcılık da genelde dişiler ve çocuklar tarafından yapılırdı.

İnsan türünü evrimsel süreçte bir adım öne geçiren en kritik olaylardan biri, toplumsal yaşantısının giderek karmaşıklaşan ve güçlenen bir hal almasıdır. İnsan, bireyselcilikle bugünlerine gelmemiştir. Tam tersine, toplumun gücü ve sosyal dayanışma sayesinde varlığımızı sürdürebildik. Avlanmak söz konusu olduğunda bunun önemi çok daha net olarak ortaya çıkmaktaydı: av, erkekler tarafından takım halinde yapılan bir olaydı. İnsanlar da doğadaki diğer avcılar gibidir: avını yakalamaya yönelik stratejileri vardı ve bunu -örneğin kedigiller gibi- takım oyunu halinde yapardı. Avcı, oku ya da mızrağı hedefine isabet ettirdiğinde diğer erkekler tarafından övgüyle karşılanırdı. Çünkü isabetli bir atış, başarılı bir av demektir. Başarılı bir av da hayatta kalmak demek...

Günümüzde erkekler artık avlanmak zorunda değil (evet, ciddiyiz). Böylece takım-tabanlı avcılık olayı bitmiş oldu. Ancak bir türün milyonlarca yıl boyunca (hatta belki daha eskisinden beri) sahip olduğu davranışları bir anda bir kenara bırakması mümkün değildir. Çünkü avcılıkta başarıyı sağlayabilecek fiziksel özellikleri etkileyen genler, yüz binlerce yıldır seçilmektedir. Hatta belki de erkek beyinlerinin daha çocuk yaşlardan bu tür konulara yatkın olmasını sağlayan etmenler genlerimize kazınmış olabilir. Dolayısıyla evrimin bu önemli kazanımının kısa sürede ortadan kalkması mümkün değildir. Gerçekten de erkekler, gelişen toplumsal yapı ve "modernleşme" süreci sırasında bu eksikliği yeni bir icatla kapatmıştır: takım oyunlarıyla! Çoğu takım sporları erkekler için erkekler tarafından 1800’lerde icat edildi. Takım oyunları ve ekip çalışmasına dayanan sporlar, avcılık için adeta bir alternatif olmuştu. 

Reklamı Kapat

Birçok erkek, sevdikleri bu sporların her parçasına tutkuyla bağlanabiliyor. Kendileri oynamasa dahi takımın bir parçası gibi hissedebiliyorlar. Spora olan bu tutkulu bağlılık, insan erkeklerin rekabetçi doğasına dayanıyor olabilir. Bu da, erkeklerin neden birçok sefer dişilere saçma veya anlamsız gelebilecek konularda rekabete girmeyi tercih ettiklerini açıklıyor. Örneğin araba kullanma ve park etme gibi yüksek el-göz koordinasyonu gerektiren konularda dişilere nazaran daha başarılılar, çünkü bunu bir rekabet ve statü olarak görüyorlar. Eğer arabayı hedefine başarıyla sokamazlarsa, toplum içerisinde ayıplanacaklarını düşünüyorlar. Benzer şekilde, bir barda daha fazla içki içme gibi yarışlara girmeye daha yatkın olmalarının sebebi, kendilerinin fiziksel gücünü ve direncini topluma ispatlama ihtiyacı olabilir. Dolayısıyla yazımızın en başında belirttiğimiz gibi, toplumsal baskı elbette devrede. Ancak bu toplumsal baskıyı oluşturan etmenler, biyolojinin temellerinde yatıyor olabilir. Yani bir kez daha, kültürel evrimin köklerinin biyolojik evrimde yattığını görüyoruz. 

Aslında bu ayıplanacak ya da küçük görülecek bir durum olmak zorunda değil. Bir spora tutkuyla bağlanmak, o takımla gülüp, o takımla ağlamak, eğer ki topluma zarar verecek davranışlar sergilenmesine neden olmuyorsa, toplum açısından hiç de zararlı bir durum değil. Tam tersine spor sevdalılarının takımları ile kendi davranışları arasında bazı bağlantılar tespit edilmiştir: Erkekler, takımları kazanınca, aslında o takımın bir parçası olmasalar bile kazanmış hissediyorlar. İstatistikler de ilginçtir: İngiliz futbolcuların daha tatmin edici veya güzel futbol oynadıkları dönemlerde İngiltere’de suç oranları azalıyor. Tabii ki bu durum, eğer ki takımları kaybedecek olursa şiddeti de arttırabiliyor. Dolayısıyla bu konu hemen atak yargılara varabileceğimiz bir konu değil. Fakat spor sevdasını bir kalemde silip atmamıza engel olacak veriler de bulunuyor.

Bazı psikologlar erkeklerin bu spor sevdasının serbest bırakılması, hatta desteklenmesi taraftarıdır. Bunun aile yapısını güçlendirici bir araç haline getirilebileceğini bile düşünüyorlar. Eğer ki dişiler, erkeklerin spor sevdasını dizginlemeye çalışmak ya da küçük görmek yerine, sporu bir "aile etkinliği" haline getirebilirlerse, çok daha mutlu bir aile ve güçlü bağlar inşa edilebilir. Çünkü görünen o ki, dişiler erkeklerin spor sevdasıyla çatıştıkları zaman, evrimsel geçmişin derinlikleriyle de çatışmış oluyorlar. Bu kazanması güç bir mücadele. Çünkü evrim, (neredeyse) her zaman kazanır.

Hazırlayan: Özgür Karataş

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İğrenç! 2
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2021 08:22:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2538

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Homeostasis
Video
Maskeler
Yas
Biyocoğrafya
Antikor
Mühendislik
Jeoloji
Evrimsel Biyoloji
Nasa
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Eğitim
İnsanlık
Kalıtım
Toplum
Kuantum
Uzun
Doğal
Organ
Kadın
Evrenin Genişlemesi
Ara Tür
Beslenme
Oyun Teorisi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın