Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?

Tek Bir Adet Virüs veya Bakteri Sizi Hasta Edebilir mi?

Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı? CNN
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Mikrop Teorisi çerçevesinde incelediğimiz hastalıkların ana kaynağının bakteri, virüs, mantar gibi patojenler olduğu bilinen bir gerçek. Ancak bu konuda birçok insanın aklına takılan ortak bir soru işareti var: Bir kişiyi hasta etmek için kaç tane virüs veya bakteri gerekir? Yani bir kişiye tek 1 adet bakteri veya virüs bulaşırsa, o kişi hasta olur mu? 100 adet? 1 milyon adet? Sınır nerede?

Enfeksiyon Dozu (ID)

Biyolojideki birçok soruda olduğu gibi, bu soruda da cevap, türe ve duruma bağlı olarak değişiyor. Ancak bir patojenin (genellikle bir bakteri veya virüsün) bir konak hücreyi (yani bulaştığı hücreyi) hasta edebilmek için ihtiyaç duyduğu popülasyon büyüklüğüne Enfeksiyon Dozu (İng: "Infectious Dose") adını veriyoruz. Bunu ölçmek içinse ID50 adı verilen bir yöntemi kullanıyoruz: Yani deneklerin en az %50'sinde enfeksiyon belirtileri görmemizi sağlayan virüs/bakteri sayısı nedir? Bu sorunun cevabı, ID50 değerini belirliyor.

Örneğin 2015 yılında Journal of Virology dergisinde yayımlanan bir makalede, 2020 yılında Wuhan Koronavirüs salgınına sebep olan 2019-nCoV isimli koronavirüsün yakın bir kuzeni olan MERS-CoV için ID50 değeriyle ilgili olarak şu bilgilere yer veriliyor:

  • 100 - 1 milyon MERS-CoV bulaştırılan farelerin %100'ü öldü.
  • 1000'den fazla virüs bulaştırılan farelerin %20'sinden fazlasında aşırı kilo kaybı görüldü.
  • 10 adet virüs bulaştırılan 8 fareden 5 tanesi (%62.5'i) öldü; %8'inde kilo kaybı görüldü.
  • Yapılan incelemeler, tek bir adet MERS virüsünün bile konakların %50'sinden fazlasını hasta etmeye yettiğini gösterdi (ID50<1).

Benzer şekilde, bazı patojenlerin ID50 değerlerini şöyle özetleyebiliriz:

  • Hepatit A: 10-100
  • Norovirüs: 1-10
  • Rotavirüs: 10-100
  • E. coli (Enterohemorajik, Serotip O157): 10-100
  • E. coli (Enteroinvasif): 200-5000
  • E. coli (Enteropatojenik): 10 milyon - 10 milyar
  • E. coli (Enterotoksijenik): 10 milyon - 10 milyar
  • Salmonella enterica (serovar Typhi): ~1000
  • Salmonella enterica (serovar Typhimurium): >1
  • Shigella dysenteriae: 10-200
  • Vibrio cholerae (Serotip O139 & O1): 1 milyon
  • Vibrio parahemolyticus: 100 milyon
  • Giardia lamblia: 1
  • Cryptosporidium parvum: 10-100

Öldürücü Doz (LD)

Ancak hasta olmak bir şey, ölmek başka bir şey... Bilimde bir maddenin (veya patojenin) öldürücü dozu (İng: "Lethal Dose"), tıpkı ID50 gibi, LD50 adı verilen bir yöntemle ölçülmektedir. Bu da, bir patojenin (veya kimyasal maddenin), deneklerin en az %50'sinin ölmesine sebep olan doz olarak bilinmektedir.

Örneğin, yukarıda sözünü ettiğimiz MERS-CoV araştırmasında, ID50 değeri 1'den küçük çıkmış olsa da, LD50 değeri 10 civarında çıkmıştır. Yani tek bir virüs bile sizi hasta edebilirken, ölmeniz için ortalamada 10 MERS-CoV virüsüne maruz kalmanız gerekmektedir. Genellikle LD50 değerleri, ID50 değerlerinden daha büyüktür.

Burada kritik bir nokta, konak organizmanın büyüklüğüdür. Daha iri organizmaları hasta etmek için, doğal olarak daha fazla sayıda patojene ihtiyaç olabilir. Bu nedenle kimi zaman ID50 ve LD50 değerleri, parça başına patojen olarak bilinen bir ölçüye göre verilir. Bu, kilogram başına mikrogram/miligram/nanogram şeklinde ifade edilebilir. Bir insanı öldürmek için kilogram başına gereken patojen nanogram miktarını şöyle sıralayabiliriz:

  • Clostridium botulinum: 1
  • Atropa belladonna: 25
  • Clostridium perfringens: 100
  • Adenia volkensii: 1400
  • Tetrodotoksin: 8.000
  • Siyanobakteri: 25.000
  • Straphyllococcus aureus: 50.000
  • Clostridium perfringens enterotoksin: 81.000
  • Kolera toksin: 250.000

Daha fazla öldürücü doz örneğini buradan görebilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Bilim Budur! 6
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/10/2020 17:54:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8243

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Tedavi
Etoloji
Tıp
Araştırma
Mikoloji
Kadın Sağlığı
Carl Sagan
Viral
Nasa
Afrika
Parçacık
Neandertal
Beslenme Davranışları
Halk Sağlığı
Diş Hekimliği
Kuyruksuz Maymun
Ornitoloji
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Yas
Üreme
Astrofotoğrafçılık
Sinek
Gen
Madde
Nörobiyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünya, her insanın ihtiyaçlarını karşılayabilir; ancak her insanın açgözlülüğünü değil!”
Mahatma Gandhi
Geri Bildirim Gönder