Yazar Jerzy Michal Pawlak
3 dakika
3,530 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Hiç düşündünüz mü, Evren'deki her şeyi oluşturan ve her atomda bulunan elektronların rengi nedir? Kırmızı, sarı, yeşil? Siyah? Beyaz? Transparan? Bu soruya yanıt verebilmek için, fizikten önce sinirbilime bakmamız ve renkleri nasıl algıladığımızı kısaca da olsa anlatmamız gerekiyor.

Gözlerimiz renklere dair bilgileri beynimize iletirken sadece ışığın şiddetini değil, aynı zamanda yaklaşık bir biçimde de olsa dalgaboyunu da ölçer. Çok çok nadiren monokromatik (tek renkli) ışığa maruz kalırız. Yani etrafınızda gördüğünüz ışıkların neredeyse tamamı birden fazla dalgaboyunun karışımı sonucu oluşan ışıktır. Bizim gözlerimiz evrimsel süreç dahilinde sadece belli bir karışım aralığını algılayabilecek şekilde özelleşmiştir. Eğer ki bu karışım içerisindeki dalgaboylarının oranı birbirine yakınsa, bunu "doğal ışık" olarak algılarız ve bu renk beynimizde "beyaz" olarak değerlendirilir (örneğin Güneş ışığı). Ancak eğer ki ışığı yansıtan ya da kıran bir cisme bakıyorsanız ve bu cisim tüm dalgaboylarını kabaca eşit bir şekilde yansıtıp dağıtıyorsa, bu cismi "nötral" (veya "beyaz") olarak algılarsınız. Belli bir renkte olan (örneğin kırmızı) bir cisim gördüğünüzde olan, cismin üzerine düşen ışığın içerisindeki kırmızıya denk gelen dalgaboylarını, diğer renklere denk gelen dalgaboylarından daha fazla yansıtmasıdır. Yani bu durumda "orantısız yansıtma" söz konusudur. 

Peki elektronlarda durum nedir? Elektronlar da tüm dalgaboylarını aynı şekilde mi yansıtırlar, yoksa belli bir dalgaboyunu orantısız olarak yansıtmaktalar mıdır? Bu sorunun cevabı, duruma göre değişmektedir. Bir elektron eğer ki bir atom veya moleküle bağlı olarak bulunuyorsa, yalnızca belli dalgaboylarını yansıtabilir ve sadece belirli dalgaboylarını emebilir. Aslına bakarsanız etrafınızda gördüğünüz renklerin hemen hepsi bu mekanizmanın bir ürünüdür: Boyaların içerisindeki elektronlar, farklı dalgaboylarını farklı miktarlarda yansıtırlar. Yani o boya molekülüne o rengi veren elektronların davranışının ta kendisidir!

Reklamı Kapat

Peki bu durumda elektronların kendilerinin de bir rengi vardır diyebilir miyiz? Hayır. Çünkü tek bir elektronu alıp, şu veya bu moleküle aktaracak olsaydınız, farklı dalgaboylarını farklı yansıttığını görebilirdiniz. Dolayısıyla renk, elektronun kendisinin bir özelliği değildir. Dolayısıyla eğer ki elektronların özünde bir renge sahip olup olmadıklarını anlamak istiyorsak, onları atom veya moleküllerden bağımsız halde, özgür formlarında incelememiz gerekmektedir.

Ne yazık ki tekil bir elektronu alıp da incelemenin pek bir yolu yoktur. Bunun yerine, serbest haldeki elektron bulutlarını inceleyebilmekteyiz. Bunun da en kolay yolu, örneğin ayna gibi cisimlerdeki metalik yüzeylere bakmaktır. Metal dediğimiz şey, kristal ızgara (crystal lattice) düzenindeki atomlardan oluşmaktadır. Her ne kadar metalik yüzeylerdeki elektronların çoğu bir atoma bağımlı olsa da, özellikle en dış katmanda bulunan elektronlar bu kristal ızgara yapı içerisinde ve etrafında özgürce dolaşabilmektedir. Bu durumda, ayna örneğinden de görebileceğiniz gibi, bu yüzeylere düşen ışık aynı renkte geri yansıtılır. Bu durumda elektronların "renk-nötral" yapılar olduğu söylenebilir. Yani elektronun kendisinin bir rengi yoktur; üzerine düşen her neyse onu geri yansıtır.

Bu durumda bir diğer metal olan altının neden sarı olduğunu sorabilirsiniz. Altına "altın" rengini veren şey elektronların "altın" renkte olması değildir. Altına o rengi veren, elektronların özgür halde değil, atomlara bağlı halde bulunuyor olmasıdır. Eğer ki altının elektronlarını söküp alacak olursanız, o elektronların da tıpkı ayna yüzeylerde olduğu gibi renk-nötral yapıda olduğunu görürsünüz. Yani onlar da üzerlerine her ne dalgaboyu düşerse onu yansıtacaklardır. Ancak elektronlar altın atomları içerisinde bulunurken üzerlerine düşen mavi ve etrafındaki dalgaboylarını emer, geri kalanını yansıtır. İşte bu nedenle altın sarımsı bir renkte görülür.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Muhteşem! 3
  • İnanılmaz 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Quora | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2021 00:56:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4708

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Ağız
İlaç
Deney
Hasta
Veri
Doğa Gözlemleri
Eşcinsellik
Kuyruk
Konuşma
Sperm
Viral
Köpekgil
Orman
Öğrenme Teorileri
İklim Değişikliği
Nükleer
Hamile
Kimya Tarihi
Normal Doğum
Jeoloji
Aşılar
Sosyal Mesafelendirme
Bitki
Tehdit
Cinsel Seçilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın