Reklamı Kapat
Yazar Jerzy Michal Pawlak
3 dakika
2,893 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Hiç düşündünüz mü, Evren'deki her şeyi oluşturan ve her atomda bulunan elektronların rengi nedir? Kırmızı, sarı, yeşil? Siyah? Beyaz? Transparan? Bu soruya yanıt verebilmek için, fizikten önce sinirbilime bakmamız ve renkleri nasıl algıladığımızı kısaca da olsa anlatmamız gerekiyor.

Gözlerimiz renklere dair bilgileri beynimize iletirken sadece ışığın şiddetini değil, aynı zamanda yaklaşık bir biçimde de olsa dalgaboyunu da ölçer. Çok çok nadiren monokromatik (tek renkli) ışığa maruz kalırız. Yani etrafınızda gördüğünüz ışıkların neredeyse tamamı birden fazla dalgaboyunun karışımı sonucu oluşan ışıktır. Bizim gözlerimiz evrimsel süreç dahilinde sadece belli bir karışım aralığını algılayabilecek şekilde özelleşmiştir. Eğer ki bu karışım içerisindeki dalgaboylarının oranı birbirine yakınsa, bunu "doğal ışık" olarak algılarız ve bu renk beynimizde "beyaz" olarak değerlendirilir (örneğin Güneş ışığı). Ancak eğer ki ışığı yansıtan ya da kıran bir cisme bakıyorsanız ve bu cisim tüm dalgaboylarını kabaca eşit bir şekilde yansıtıp dağıtıyorsa, bu cismi "nötral" (veya "beyaz") olarak algılarsınız. Belli bir renkte olan (örneğin kırmızı) bir cisim gördüğünüzde olan, cismin üzerine düşen ışığın içerisindeki kırmızıya denk gelen dalgaboylarını, diğer renklere denk gelen dalgaboylarından daha fazla yansıtmasıdır. Yani bu durumda "orantısız yansıtma" söz konusudur. 

Peki elektronlarda durum nedir? Elektronlar da tüm dalgaboylarını aynı şekilde mi yansıtırlar, yoksa belli bir dalgaboyunu orantısız olarak yansıtmaktalar mıdır? Bu sorunun cevabı, duruma göre değişmektedir. Bir elektron eğer ki bir atom veya moleküle bağlı olarak bulunuyorsa, yalnızca belli dalgaboylarını yansıtabilir ve sadece belirli dalgaboylarını emebilir. Aslına bakarsanız etrafınızda gördüğünüz renklerin hemen hepsi bu mekanizmanın bir ürünüdür: Boyaların içerisindeki elektronlar, farklı dalgaboylarını farklı miktarlarda yansıtırlar. Yani o boya molekülüne o rengi veren elektronların davranışının ta kendisidir!

Peki bu durumda elektronların kendilerinin de bir rengi vardır diyebilir miyiz? Hayır. Çünkü tek bir elektronu alıp, şu veya bu moleküle aktaracak olsaydınız, farklı dalgaboylarını farklı yansıttığını görebilirdiniz. Dolayısıyla renk, elektronun kendisinin bir özelliği değildir. Dolayısıyla eğer ki elektronların özünde bir renge sahip olup olmadıklarını anlamak istiyorsak, onları atom veya moleküllerden bağımsız halde, özgür formlarında incelememiz gerekmektedir.

Reklamı Kapat

Ne yazık ki tekil bir elektronu alıp da incelemenin pek bir yolu yoktur. Bunun yerine, serbest haldeki elektron bulutlarını inceleyebilmekteyiz. Bunun da en kolay yolu, örneğin ayna gibi cisimlerdeki metalik yüzeylere bakmaktır. Metal dediğimiz şey, kristal ızgara (crystal lattice) düzenindeki atomlardan oluşmaktadır. Her ne kadar metalik yüzeylerdeki elektronların çoğu bir atoma bağımlı olsa da, özellikle en dış katmanda bulunan elektronlar bu kristal ızgara yapı içerisinde ve etrafında özgürce dolaşabilmektedir. Bu durumda, ayna örneğinden de görebileceğiniz gibi, bu yüzeylere düşen ışık aynı renkte geri yansıtılır. Bu durumda elektronların "renk-nötral" yapılar olduğu söylenebilir. Yani elektronun kendisinin bir rengi yoktur; üzerine düşen her neyse onu geri yansıtır.

Bu durumda bir diğer metal olan altının neden sarı olduğunu sorabilirsiniz. Altına "altın" rengini veren şey elektronların "altın" renkte olması değildir. Altına o rengi veren, elektronların özgür halde değil, atomlara bağlı halde bulunuyor olmasıdır. Eğer ki altının elektronlarını söküp alacak olursanız, o elektronların da tıpkı ayna yüzeylerde olduğu gibi renk-nötral yapıda olduğunu görürsünüz. Yani onlar da üzerlerine her ne dalgaboyu düşerse onu yansıtacaklardır. Ancak elektronlar altın atomları içerisinde bulunurken üzerlerine düşen mavi ve etrafındaki dalgaboylarını emer, geri kalanını yansıtır. İşte bu nedenle altın sarımsı bir renkte görülür.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Quora | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/04/2021 04:25:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4708

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Diş Hekimliği
Sağlık Personeli
Astrobiyoloji
Veri
Doğa Yasası
Balık
Santigrat Derece
Özel Görelilik
Neandertaller
Cinsiyet
Ekoloji
İnsanlar
Safsata
Mikrobiyoloji
Eğitim
Gezegen
Kan
Fotosentez
Canlı
Ağız
Uzay Görevleri
Bilim Tarihi
Evrim Ağacı
Tekillik
Burun
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku