Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı?

Sıkça karşılaşmaya başladığımız e-scooterlar, kentsel hareketlilik içerisinde bisikletin diğer ulaşım araçlarına karşı vermekte olduğu alan mücadelesinde bizlerin yanında mı, yoksa karşısında mı?

Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı? Go Carolina
E-Scooter'a binen insanlar
10 dakika
3,031

Geldi, geliyor, başladı derken, elektrikli scooterlar yolların artık bir unsuru haline geldi bile! Aslında önce İngilizce bir cümleyi Türkçe ek ile birlikte kullanmak yerine, gelin e-scooter kelimesinin Türkçe karşılığının ne olabileceği konusuna birlikte biraz kafa yoralım.

İngilizcedeki "-er" eki, bir fiilin sonuna geldiğinde, o fiili yerine getiren kişi ya da nesnenin adı yapar. Örneğin "play" oyun manasında iken "player" kelimesi "oyuncu" ya da "oynatıcı" manasına gelir. O sebeple scooter kelimesini "scoot" ve "-er" olarak ikiye ayıralım. Sonrasında "scoot" fiilinin ne anlama geldiğine bakalım. "Scoot" fiili "acele ile kaçmak" demek. Aynı zamanda "tabanları yağlamak" deyimi için de kullanan bir terim.

Tüm Reklamları Kapat

Kent ve micromobilite araçları
Kent ve micromobilite araçları
Tech Crunch

Öte yandan 12 Aralık 2019 tarihinde yayınlanan “Bisiklet Yolları Yönetmeliği”nin Genel Esaslar, Madde 4, 25. bendinde bu araçlar için Türkçe birkaç karşılık getirilmiş. Madde şöyle diyor (vurgu bize ait):

Bisiklet yollarında ayak üzerinde adale gücüyle kullanılanlar da dahil azami sürekli anma gücü 0,25 kilovatı geçmeyen elektrik motoruyla çalışan en az iki tekerlekli kaykayların (tutamaklı veya elektrikli kaykay, elektrikli scooter ve benzeri) ve akülü engelli araçlarının kullanılmasına büyükşehirlerde ulaşım ve koordinasyon merkezi kararı diğer yerlerde il trafik komisyonu kararı alınarak ilgili idarece izin verilebilir. Bisiklet otobanlarının bisiklet harici kullanımına yönelik karar alınamaz.

Burada da aslında birden fazla Türkçe karşılık var. Elektrikli kaykay, elektrikli kızak ve elektrikli scooter. Bize kalırsa, en uygun iki terim elektrikli kızak ya da elektrikli kaykay. Biz, yazımıza bu araçlara “elektrikli kaykay” diyeceğiz.

Tüm Reklamları Kapat

Bilgi: 01.11.2020 tarihi itibariyle TBMM'de görüşülmekte olan kanun değişikliği teklifine göre e-scooter cümlesi kanun ve yönetmeliklerimize "e-skuter" şeklinde geçmek üzeredir. Aynı zamanda e-skuterlere bisiklet yolu ve şeritlerini kullanma izni verilmesi öngörülüyor.

Lady Norman Autoped üzerinde
Lady Norman Autoped üzerinde
Mashable

Elektrikli kaykaylar, bize yeni gibi gelse de, aslında bu araçların geçmişi 1895 yılına kadar uzanıyor. Bugün bildiğimiz anlamda elektrikli kızağın ilk yapıldığı zamanlar da 20 yıl öncesine dayanıyor. Yani görebileceğiniz gibi, hayatlarımıza yakın zamanda giriyor gibi gözüken "yeni" teknolojiler, neredeyse her zaman yıllar önce icat edilmiş ya da üretilmiştir. Neredeyse her zaman, onun seri üretime geçmesi ve ana akım bir ürün haline gelmesi için popülerleşmesi gerekmektedir. İşte elektrikli kaykaylar da aynı yoldan geçen ürünlerden aslında...

Belki de 20 yıl önce üretilen ilk elektrikli kızağın popülerleşmemesinin sebebi, ağırlığı olabilir. Çünkü 20 sene önce üretilen ilk elektrikli kaykay, 250 kg ağırlığındaydı. Modern batarya teknolojisinin geldiği nokta elektrikli kaykayların bugünlerde yeniden popüler bir araç haline gelmesini sağladı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

ABD Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi'nde sergilenen bir Autoped
ABD Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi'nde sergilenen bir Autoped
Smithsonian

Biz yeniden 1895 yılına dönelim ve bu araçların hikâyesini baştan anlatmaya devam edelim: Kayıtlar, elektrikli kişisel araca ait ilk patentin, ilk olarak bir elektrikli motosiklet için 1895’in sonlarında Amerika Birleşik Devletleri Ohio’dan mucit Ogden Bolten Jr. tarafından alındığını gösteriyor. Ogden’in tasarımı bugünün standartlarına göre kaba ancak tasarım adına zamanında devrim niteliğindeydi.

O dönemlerde bisiklet ve motosikletlerin sergilendiği en büyük fuar, İngiltere’de düzenlenen Stanley Cycle Show’du. Bisiklet üreticisi Humber ticari ilk elektrikli bisikleti 1896 yılındaki fuarda sergilemişti. Bu elektrikli bisiklet, arka tekerlek göbeğinde bulunan elektrik motoruna güç veren bir dizi pili de barındırıyordu.

1911 yılına geldiğimizde bir motosiklet üreticisi olan Popular Mechanics, tek seferlik şarjla 120 km yol alabilen ve 56 km/s hıza ulaşabilen elektrikli motosikletini tanıttı. Ancak bu ürünlerin hepsi bir sele ya da koltuk üzerine oturularak kullanılıyordu. Bugünkü gibi ayakta sürülen yani “standup scooter” olarak tabir edilen araçlara ilk kez 1915 yılında rastlıyoruz.

Kadının özgürlüğüne vurgu yapan ve Autoped'i tanıtan dönemin tanıtım illustrasyonları
Kadının özgürlüğüne vurgu yapan ve Autoped'i tanıtan dönemin tanıtım illustrasyonları
New Atlas

1915 yılının başlarında Long Island merkezli Autoped firması, gözde ürünü olan Autoped’i tanıttı. Bu cihaz, benzin ile çalışan bir motora sahipti ve New York’taki trafik polisleri ve posta dağıtıcıları tarafından yaygın bir şekilde kullanıldı. Autoped firması daha sonra 1919 yılında Alman Krupp firması tarafından satın alındı; fakat bu el değiştirmeden sonra yalnızca iki sene daha üretime devam edebildi.

Autoped sonrası elektrikli kaykayların popülaritesini kaybettiğini ve bu alandaki teknolojinin daha çok motosiklet hacmindeki araçlara kaydığını ve ayakta durarak sürmenin cazibesini yitirdiğini görüyoruz. Bu hikâyenin yeniden yazılması için, 100 yıl beklememiz gerekti.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Micromobility Bisiklet ve E-Scooter

100 yıl önceki denemeler sonrasında, bugün, gelişen pil ve elektrikli motor teknolojileri ile elektrikli kaykaylar yeniden hayatımıza girdi. Hayatımıza girmesi, kişisel kullanımdan çok paylaşımlı sistemlerdeki yeri üzerinden oldu. Paylaşımlı ulaşım araçlarını gündemimize getiren bu şirketler, bisiklet ve otomobil dışında elektrikli kaykayları da akıllı hareketliliğin unsurlarından birisi olarak şehirlerin gündemine getirdiler. Peki bu "micromobility" denilen şey nedir?

"Mikro hareketlilik" (İng: "micromobility"), giderek daha sık kullanılan bir terim olmakla birlikte kavram, bu terimi ilk kullanan teknoloji stratejisti Horace Dediu’nun 2017 yılında yaptığı tanımından gelmektedir:[2] İlk tanımında mikro hareketlilik; çok hafif (500 kg ağırlığın altındaki) araçların kullanıldığı, küçük elektrik motoru ile desteklenen, rekreasyon ve spor değil ulaşım amaçlı insan ve yük taşımacılığında kullanılan ve paylaşımlı araçlarla yapılan yolculuklarda kullanılan araçları kapsadığı açıklanmıştı. Bu tanım kapsamına giren araçlar arasında, insan ve yük taşımakta kullanılan paylaşımlı elektrikli bisikletler (3 ve 4 tekerliler dahil), elektrik destekli bisikletler (pedelec), elektrikli kaykaylar (scooter ve skateboard) bulunmaktadır.

Autoped 1917 ABD Posta Ofisi tarafından kullanılmaya başladı.
Autoped 1917 ABD Posta Ofisi tarafından kullanılmaya başladı.
New Atlas

Ancak farklı kaynaklarda, elektrikli ve kişisel (paylaşımlı olmayan) bisikletler ve paylaşımlı küçük otomobillerin bu grupta olması konusunda görüşler bulunmaktadır. Yeni kullanılmaya başlanan ve kentlerde giderek yaygınlaşan mikro hareketlilik araçlarının sayısı ve kullanımı arttıkça uygulamadaki gereksinmeler teknolojik gelişmelerle karşılandıkça tanımlar ve aralarındaki sınırlar netleşecektir.

Kentlerdeki yolculukların büyük bölümünde yolculuk mesafesinin 6-7 km uzunluğunu geçmediğini dikkate alan çalışmalar mikro hareketlilik araçlarının kent merkezlerindeki payının %50 düzeylerine ulaşabileceğini öngörmektedirler.[3]

Tüm Reklamları Kapat

Autoped'i oturma eklentisi ile kullanan bir kullanıcı (1920)
Autoped'i oturma eklentisi ile kullanan bir kullanıcı (1920)
Mashable

Mikro hareketlilik araçlarının ortaya çıkması ve kullanımının yaygınlaşmasının arkasında günümüzdeki otomobil ağırlıklı çözümlerin kentlerde ve çevrede yarattığı olumsuzlukları azaltmaya yönelik iki temel yaklaşım bulunmaktadır. Bunlar:

  1. “Kısa mesafeli yolculuklara küçük araçların, uzun mesafeli yolculuklarda büyük araçların kullanılması” gereği: Özelliklerine göre ayrıştırma (unbundling) olarak da tanımlanan bu yaklaşımda, kısa yolculuklarda küçük araçlar (mikro hareketlilik türleri), uzun mesafeli yolculuklarda ise öncelikle toplu ulaşım olmak üzere diğer taşıtların kullanılması çözümdür.[4]
  2. Mikro hareketlilik kapsamının sürücüsüz ve elektrikli otomobillerden farklılaşan temel özelliği Dediu’nun tanımıyla “4 tekerlekli otomobillere bilgisayar takmak yerine, akıllı telefonlara iki (ya da 3-4) tekerlek takarak kentlerdeki ulaşım sorunlarının çözülmesi” sözü ile özetlenmektedir.

Bu tanımla kentlerde gelecekte ulaşımın, büyük yer kaplayan, enerjiyi, kentlerin yollarını ve otopark alanlarını verimsiz kullanan otomobillerin modernleşmesiyle değil; kullanımı yaygınlaşan ve kişisel bilgisayar niteliğine dönüşen "akıllı telefonlara tekerlek takmakla" çözülebileceğini vurgulamaktadır.[5]

1925 yılında Berlin'den bir Autoped
1925 yılında Berlin'den bir Autoped
GETTY IMAGES

ABD 2018 yılında mikro hareketlilik, özellikle elektrikli kaykay kullanımı konusunda büyük bir patlama yaşamış, bir önceki yıla göre kentlerdeki kullanım katlanarak artmış ve 84 milyon yolculuk mikro hareketlilik araçları ile yapılmıştır.[6]

Örneğin istasyonlu paylaşımlı bisiklet sistemleri ABD’de 2010 yılında başlamıştı. Elektrikli kaykay sistemleri ise 2017 yılında hizmete girdi. İstatistiklerin bu noktada bize söylediği şey elektrikli kaykaylar bisikletlerin 8 yılda taşıdığı (2010-2018) kadar insanı sadece 2017-2018 yılları arasında taşıdı. Bu karşılaştırma elektrikli kaykayların ne kadar kabul gördüğü ve yaygınlaştığını gösteren en çarpıcı rakamdır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hario V60 02 Seramik Kahve Demleme Seti Beyaz

Hario V60 02 Seramik Kahve Demleme Seti

Hario’nun ikonik V60 Seramik Dripper’iyla birlikte gelen bu yeni kahve demleme seti taze kavrulmuş kahvelerinizi en iyi şekilde demlemenizi sağlayacak her şeyi bir arada sunuyor.
Özel tasarımlı kutuya sahip bu set ister kendiniz ister sevdikleriniz için güzel bir hediye alternatifi olacaktır.

Hario V60 Seramik Kahve Demleme Setinin İçindekiler

• V60 02 Seramik Dripper -Beyaz

• V60 Servis Sürahisi

• 100 adet Filtre Kâğıdı

• Ölçü Kaşığı

Devamını Göster
₺581.00
Hario V60 02 Seramik Kahve Demleme Seti Beyaz

Avrupa ve ABD’de oldukça yüksek rakamlara ulaşan elektrikli kaykay sayısı ve kullanım istatistikleri bizim ülkemizde henüz bu rakamlara ulaşmamıştır. Ancak bizim dışımızdaki ülkelerdeki trend, bu araçların birkaç yıl içerisinde bizim ülkemizde de yaygınlaşacağını ve çoğalacağını öngörmemizi sağlamakta.

Farklı Ülkelerde Yasal Düzenlemeler

Bu araçların yaygınlaşması aynı zamanda bir düzenleme gereğini de ortaya çıkarmış durumda. Trafik kanunlarında bu aracın tanımını çoktan yapmış olan Avrupa ülkeleri ve ABD’deki eyaletlerde çeşitli düzenlemeler sonrası bu araçların kullanıldığını görüyoruz. Gelin Avrupa’da bu konudaki düzenlemelere kısaca bir göz atalım.

Almanya

  • 20 km/s hız sınırı var,
  • Kaza sigortası isteniyor (15-30 avro yıllık),
  • Sürücü belgesi gerekli değil,
  • 14 yaş sınırı var,
  • Otobanlar ve yayalaştırılmış yollar dışında kullanım serbest.

Fransa

  • Yakın zamanda 18km/s olan hız sınırı 25 km/s’e çıkarıldı,
  • 12 yaş sınırı var,
  • Kaldırımlar dışında şehir içi yollarda kullanım serbest,
  • Geniş yüzölçümüne sahip yaya alanlarında yazılımdan kontrollü hız sınırlandırması var. Kullanıcılar bu alanlara girdiğinde hızları 8 km/s’e düşüyor.

İtalya

  • Elektrikli kaykaylara uygulanan kuralları bisiklet ile eşitlemiş durumda.
  • 20 km/s hız sınırı var, yaya alanlarında bu sınır 6 km/s.
  • Belge gerekli değil.
  • 16 yaş sınırı var.

Hollanda

  • Hollanda’da kullanım, bisiklet yolları ile sınırlı. Ancak ülke zaten otomobillere ait yollardan daha çok bisiklet yollarına sahip olduğundan bu bir sınır sayılmaz sanırım.
  • 16 yaş sınırı var,
  • Hız sınırı 40 km/s,
  • Belge istenmiyor.

Kopenhag

  • 20 km/s ve 15 yaş sınırı var,
  • Diğer ülkelerden farklı olarak bölgesel elektrikli kaykay sayı sınırlaması uygulanıyor.
  • Örneğin merkez bölgede 200’den fazla elektrikli kaykay olması yasak.

İngiltere

AB ülkeleri içinde (henüz yeni Brexit ile ayrıldı) en farklı uygulama İngiltere’de. İngiltere’de kamusal alanda elektrikli kaykay kullanımı yasak. Sadece özel mülk alanlarında kullanılabiliyor. Büyük parklar özel işletme alanları olduğundan örneğin park içinde kullanabiliyorsunuz. Ancak yeni girişimler ve planlar yapılmakta.

İngiltere merkezi hükümeti Future of Transport adında bir proje ve fon oluşturmuş durumda. Bu proje için oluşturulmuş fonun kullanılması için şehirler arasında bir yarışma yapıldı. Yarışmaya katılan şehirler, kendi sınırları içerisinde geleceğin ulaşım teknolojilerinin kullanılacağı alanları bir plan kapsamında sundular. Sonuç olarak dört bölge fonu kullanmaya hak kazandı.

Bu bölgelerde kullanılacak teknoloji ve altyapının kullanım aşamasında ulaşım politikalarının ve kanunlarının da geleceğe yönelik biçimlendirilmesi planlanmakta. Elektrikli kaykaylar da bu bölgelerde geleceğin ulaşım araçlarından birisi olarak kabul edilerek hem kullanım hem de buna bağlı yönergelerin oluşturulması için deneme aşamasına alınacak.

Bir firmanın mikromobilite araçları
Bir firmanın mikromobilite araçları
iCrowd News Wire

Yolu Paylaş!

Ülkemizde bisiklet kullanıcılarının çoğunun elektrikli kaykay kullanıcılarının bisiklet yollarındaki tavrını dayanak göstererek bu araçlara karşı olduğunu gözlemliyoruz. Bu konuda konuştuğumuz bisiklet kullanıcılarının çoğunun bu araçların yasaklanması gerektiği yönünde fikirleri olduğunu gördük. Bu görüşün aslında birçok sebebi var.

Bu sebeplerden birisi ülkemizdeki yetersiz bisikletli ulaşım altyapısının kullanıcılarının yeni bir kullanıcı türüne olan tahammülsüzlüğü. Bisikletliler zaten kendileri için yetersiz olan yollarda bisikletten başka bir araç görmek istemiyorlar. Aynı görüş ve hissiyat, bisiklet paylaşım sistemlerini kullanan kişiler için de geçerli. Bisikletliler, kendileri gibi bisiklet üstünde olan ama sürüş tecrübesi ve alışkanlığı olarak zayıf gördükleri bisiklet paylaşım sistemi kullanıcılarını da bisiklet yollarında görmek istemiyorlar genelde.

Bu düşüncenin altında, bu sistemlerin kullanım amacının halen ulaşım amaçlı olmaması yatıyor. Bisikleti ile spor yapmakta olan, performansını koruma derdinde olan ya da işine gitmekte/gelmekte olan bisiklet kullanıcıları, eğlence amacı ile elektrikli kaykay veya bisiklet üzerinde olan kullanıcıları, kendileri ile aynı yolda görmekten pek hoşnut değiller.

Oysa otomobil dışında farklı her ulaşım tercihi bisikletlilerin lehinedir ve özel otomobil dışında bir ulaşım türünü tercih eden her birey bisikletlilerin dostu ve müttefikidir. Buna toplu ulaşımı kullanan kişiler de dahildir. Bu kişilere "Bir kişi daha kentte otomobil ile hareket etmek yerine başka bir aracı tercih etti." görüşü ile bakılması gerektiğini düşünüyoruz. Ancak bu, mikro hareketliliği sağlayan tüm araçların hiçbir düzenleme olmadan kullanılması anlamına gelmiyor.

Kentlerdeki hareketlilik türlerinin en üstüne yayayı yerleştirerek oluşturulması gereken hareketlilik planlarının içerisine otomobil dışında ne kadar fazla araç ekleyebilirsek o kadar iyi. Bu araçlar aynı zamanda yenilenebilir enerji kaynaklarına dayanıyor, fosil yakıt tüketmiyor ve alan olarak şehirde otomobillerden kat kat daha az yer kaplıyorsa bunun bisikletliler için bir sakıncası olmaması gerekir diye düşünüyoruz.

Otomobillere "Yolu paylaş!" diyen bizlerin, yanımızda bizimle hemen hemen aynı hacimde ve hıza sahip farklı bir aracı gördüğümüzde onlara "Çık bu yoldan!" demesi ne kadar doğru? Gelin, mikro hareketlilik araçları üzerine yeniden düşünelim. Özel otomobil dışındaki kişisel, çevreci ve az yer kaplayan tüm araçların şehirlerdeki çokluğunun, otomobil kullanımı üzerindeki azaltıcı etkisi buradaki en önemli noktadır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ K. Dallas. 1915 Autopeds - First Electric And Gasoline Motor Scooters. (27 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 3 Aralık 2020. Alındığı Yer: Stolen History | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Dediu. Micromobility, An Introduction. (20 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 20 Şubat 2021. Alındığı Yer: Micromobility America | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Reed. Micromobility Potential In The Us, Uk And Germany. (22 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 22 Şubat 2021. Alındığı Yer: Inrix | Arşiv Bağlantısı
  • ^ O. Bruce. Episode 1 Of The Micromobility Podcast: Setting The Scene For The Great Unbundling. (22 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 22 Şubat 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ O. Bruce. Episode 2: What Is Micromobility, How Do We Define It, And Why Is It Disruptive?. (22 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 22 Şubat 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Nacto. (Bilimsel Rapor, 2021). Shared Micromobility In The U.s.: 2018. Not: Nacto.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2022 13:27:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9639

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Tüy
Nükleer Enerji
Elektrik
Element
Rna
Hormon
Astronot
Canlı
Bilim Felsefesi
Nükleer
İnfografik
Nörobiyoloji
Ekonomi
Evrim Ağacı Duyurusu
Çocuklar İçin Bilim
Kadın Sağlığı
Bilgi Felsefesi
Nöron
Transkripsiyon
Şeker
Test
Cinsellik
Atmosfer
Teknoloji
Yüzey
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Kantık, et al. Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı?. (27 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9639
Kantık, T., Kantık, T., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 27). Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı?. Evrim Ağacı. Retrieved December 01, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9639
T. Kantık, et al. “Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 27 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9639.
Kantık, Tanzer. Kantık, Tanzer. Bakırcı, Çağrı Mert. “Elektrikli Scooter, Kentsel Hareketlilik ve Ulaşım Aracı Alternatifi Olarak Dost mu, Düşman mı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 27, 2021. https://evrimagaci.org/s/9639.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.