Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!

Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!
2 dakika
1,207
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya yüzeyinde çelik, su ve havayla paslanır. Peki ya Dünya'nın içinin derinliklerinde ne olur?

Dünya'nın çekirdeği, Dünya üzerindeki en geniş karbon deposudur. Neredeyse %90'lık bir kısım orada gömülüdür. Bilim insanları; tektonik plakaların üzerinde duran ve yitim süreciyle içeriye doğru düşen okyanusal kabuğun, sulu mineraller içerebildiğini ve bazen de çekirdek-manto sınırına kadar inebildiğini gösterdiler. Çekirdek-manto sınırındaki sıcaklık, lavların en az iki katı kadar ve sulu minerallerden suyun buharlaşmasına yetecek kadar yüksek. Bu yüzden, çelik paslanmasına benzer bir kimyasal tepkimeye, Dünya'nın çekirdek-manto sınırında da rastlanabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Arizona State Üniversitesi doktora mezunu Byeongkwan Ko ve ekip arkadaşları, çekirdek-manto sınırı hakkındaki bulgularını Geophysical Research Letters dergisinde yayımladı.[1] Deneylerini, Argonne Ulusal Laboratuvarı Gelişmiş Foton Kaynağında yaptılar. Demir karbon alaşımını ve suyu, alaşımı eriterek Dünya'nın çekirdek-manto sınırında beklenilen basınç ve sıcaklığa kadar sıkıştırdılar.

Araştırmacılar, tıpkı Dünya'nın yüzeyindeki paslanmada olduğu gibi su ile metalin tepkimeye girip demir oksit ve demir hidroksit oluşturduğunu tespit ettiler. Bununla birlikte, çekirdek-manto sınırı koşulları için karbonun sıvı demir-metal alaşımından çıktığını ve elmas oluşturduğunu buldular. Arizona Üniversitesinin Dünya ve Uzay Keşfi bölümü profesörü Dan Shim şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Silikat manto ve metalik çekirdek arasında 3,000 km derinlikteki sınırda sıcaklık neredeyse 3871 °C oluyor. Bu, birçok mineralin atomik ölçekli yapılarında tutulan H2O'yu kaybetmeleri için yeterince yüksek bir sıcaklık. Hatta sıcaklık, o koşullarda bazı mineralleri eritebilecek kadar yüksek durumda.

Karbon, demiri seven bir element olduğundan çekirdekte yüksek miktarda bulunması bekleniyor. Manto da ise nispeten daha düşük düzeylerde olduğu düşünülüyor. Ancak bilim insanları, beklenilenden daha fazla karbonun mantoda bulunduğunu keşfetti. Shim şöyle söylüyor:

Dünya'nın çekirdek-manto sınırındaki basınçlarda hidrojenin sıvı demir metalle karışması, çekirdekteki diğer hafif elementlerin çözünürlüğünü azaltıyor. Böylece Dünya'nın çekirdeğinde bulunabilen karbonun çözünürlüğü, dehidrasyon yoluyla hidrojenin mantodan çekirdeğe girdiği alanlarda azalıyor. Dünya'nın çekirdek-manto sınırının basınç-sıcaklık koşullarında karbonun sabit formu, elmastır. Dolayısıyla sıvı dış çekirdekten kaçan karbon, mantoya giriş yaptığında elmasa dönüşüyor.

Ko şöyle söylüyor:

Karbon, yaşam için gerekli bir element ve birçok jeolojik süreçte önemli bir rol oynuyor. Çekirdekten mantoya doğru gerçekleşen karbon transfer mekanizmasının keşfi, Dünya'nın derinliklerindeki karbon döngüsünü anlamamızda bize yardımcı olacak. Çekirdek-manto sınırındaki elmas oluşumunun gezegendeki ilk yitim sürecinden itibaren milyarlarca yıldır devam ediyor olma ihtimali çok heyecan verici.

Ko'nun yeni çalışmasına göre bu elmas oluşum sürecinde çekirdekten mantoya karbon sızması, mantodaki artan karbon miktarını da açıklıyor. Ko ve ekibi ayrıca, elmas yönünden zengin yapıların çekirdek-manto sınırında bulunabildiğini ve sismik çalışmaların bu yapıları tespit edebildiğini öne sürdü. Bunu sebebi ise, sismik dalgaların yapılara göre fazlasıyla hızlı hareket etmesi. Shim bunu şöyle açıklıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sismik dalgalar, çekirdek-manto sınırındaki elmas yönünden zengin yapıların arasında son derece hızlı yayılır çünkü elmas aşırı derecede sert ve çekirdek-manto sınırındaki diğer maddelerden daha az yoğundur.

Ko ve ekibi, tepkimenin çekirdekteki silikon, sülfür ve oksijen gibi diğer hafif elementleri nasıl etkileyeceğini ve bu değişikliklerin derin mantonun mineralojisi üzerinde nasıl izler bırakacağını araştırmaya devam edecek.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/02/2024 04:16:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12499

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Kuramı
Dağılım
Mantık Hatası
Mavi
Renk
Komplo
Dünya
Kuş
Doğa Olayları
Skeptisizm
Protein
Alzheimer
Doğal Seçilim
Karadelik
Goril
Kartal
Hava
Biyoçeşitlilik
Sürüngen
Erkek
Sinek
Uçuş
Bilinç
Nükleik Asit
Optik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Küçükkıvanç, et al. Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!. (3 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 29 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12499
Küçükkıvanç, S., Bakırcı, Ç. M. (2022, October 03). Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved February 29, 2024. from https://evrimagaci.org/s/12499
S. Küçükkıvanç, et al. “Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 03 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/12499.
Küçükkıvanç, Sena. Bakırcı, Çağrı Mert. “Dünya'nın Çekirdek-Manto Sınırı, Milyarlarca Yıl Boyunca Adeta Bir Elmas Fabrikası Gibi Çalışmış Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 03, 2022. https://evrimagaci.org/s/12499.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close