Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Yavrularını doğururlar ve bütün memeliler gibi süt ile beslerler. Anne ile madde alışverişini sağlayan plasenta ve umbilikal kord (göbek bağı) sayesinde gerçekleşir. Kulaksız foklar (Phocidae) dışında dış kulakları bulunur. Eteneliler çoğunlukla diş yapısına göre sınıflandırılırlar. Yumurtalayan memeliler (Prototheria) gibi coracoid kemiğe sahip değillerdir. Sadece kürek kemiğinin bir uzantısı olan processus coracoideus olarak bulunur.

Keseli (Metatheria) ve eteneli (Theria) yavruları, annenin immün sistemini baskılayarak anne içerisinde gelişimini sürdürmeye devam eder. Fakat keseliler kısa bir hamilelik dönemi ardından yavrularını tam gelişmemiş olarak doğururken, etenelilerde bu süreç daha uzun sürdüğü için yavru gelişim sürecinde daha fazla ilerleme katedebilir. Zira keselilerin çoğunda gerçek plasenta bulunmaz.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Yaşayan neredeyse bütün memeliler bu alt sınıfın üyesidir. Sadece ornitorenk (Ornithorhynchus anatinus) türünü barındıran ornitorenkgiller (Ornithorhynchidae) ve 4 tür echidna diye bilinen dikenli karıncayiyengiller (Tachyglossidae spp.) üyesi dışındaki bütün memeliler bu alt sınıftadır. İçerisinde keseliler (Metatheria) ve eteneliler (Theria) olmak üzere iki büyük aşağı sınıfa (infraclass) ayrılır.

Erken Kretase Devri'ne ait nesli tükenmiş 160 milyon yıllık Juramaia sinensis isimli bir tür keşfedilmişti. Bu tür, ilk doğuran memeli (Theria) özelliklerini barındırıyordu. Ancak moleküler analizler, doğuran memelilerin Orta Jura gibi daha önceki zamanlarda evrimleştiğini gösteriyor.

Plasentanın gelişimi başlıca sintisin (syncytin) proteini sayesinde gerçekleşir. İlginçtir ki yapılan genetik analizlere göre bu proteini kodlayan genin memelilerde bulunması bir retrovirüs enfeksiyonu sayesinde mümkün oluyor! Çünkü retrovirüsler, ters transkriptaz enzimi ile RNA'dan DNA yapabiliyorlar. Ayrıca konak hücrenin genomuna gen yerleştirebiliyorlar veya mutasyonlara neden olabiliyorlar. Bazı omurgalı hayvanlarda bu retrovirüs enfeksiyonu takip edilirse, çeşitli plasenta benzeri yapıları görmek mümkün olabilir. Örneğin 25 milyon yıl önce yaşamış bir sürüngen fosilinde plasenta benzeri izlerin bulunma nedeni bundan kaynaklanıyor olabilir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Dünya'nın neredeyse her yerinde yayılmışlardır. Derin denizlerdeki balinalardan, gökyüzündeki yarasalara kadar görülebilirler. Örneğin Cuvier gagalı balinası (Ziphius cavirostris) 2992 metre dalabilmesi ile bilinen en derin dalabilen memelidir. Aynı şekilde çok soğuk ve çok sıcak iklime dahi uyum sağlayabilmişlerdir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Tazmanya kaplanı (Thylacinus cynocephalus), çöl fare-kangurusu (Caloprymnus campestris), Sardinya pikası (Prolagus sardus), Falkland tilkisi (Dusicyon australis), Arap ceylanı (Gazella arabica), kuagga (Equus burchelli quagga) ve Steller denizineği (Hydrodamalis gigas) gibi onlarca türün nesli tükenmiştir.

Diyet ve Metabolizma

Otçul ve etçil çok geniş bir diyet yelpazesine sahip bir alt sınıftır. Sadece böcekçil ve balıkçıl beslenenler de oldukça yaygındır.

Etimoloji

Latince Theria "meme" anlamına gelmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Theria. (2018, Temmuz 10). Alındığı Tarih: 10 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Wikipedia
  • IFPS. Yakın Zamanda Nesli Tükenmiş Türler. (2018, Temmuz 10). Alındığı Tarih: 10 Temmuz 2018. Alındığı Yer: IFPS

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/11/2019 20:54:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7273

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsan, doğası gereği politik bir hayvan türüdür.”
Aristoteles
Geri Bildirim Gönder