Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çöp Şiş Balon Deneyi: Bir Balona, Balonu Patlatmadan Şiş Saplayabilir miyiz?

Çöp Şiş Balon Deneyi: Bir Balona, Balonu Patlatmadan Şiş Saplayabilir miyiz?
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Hayatta bazı şeyler birbiriyle bir araya getirilmemelidir: Kediler ile köpekler... Petrol ile ateş... Sivri cisimler ile balonlar... Bu deneyimizde bizi ilgilendiren, bu ikililerden sonuncusu olacak; çünkü hepimiz bir balona bir iğneyi saplayacak olursanız onu patlatacağınızı bilirsiniz. Ama ya birazcık bilim sayesinde, bırakın iğneyi, balonunuza tahtadan veya metalden bir çöp şiş bile saplayacak olsanız onu patlatmayacağınızı söyleseydik?

Çöp Şiş ve Balon Deneyi

Malzemeler

Bu deney için ihtiyacınız olan şeyler fazlasıyla basit:

  • Birkaç tane balon,
  • Birkaç tane çöp şiş,
  • Vazelin (Parafin yağı)

Eğer vazelin bulamazsanız pişirme yağı veya bulaşık deterjanı da kullanabilirsiniz.

Deneyin Basamakları

  • Balonu şişirin. Balonun ağzını bağlayın.
  • Balonunuzu inceleyin. Bağladığınız ağız kısmının ve onun tam zıttının (balonun öteki ucunun) diğer kısımlardan daha kalın olduğunu fark edin.
  • Çöp şişinizi vazelin, yağ veya deterjan kullanarak ince bir tabakayla kaplayın. Bunu yaparken elinize kıymık batmadığından emin olun.
  • Çöp şişin sivri tarafını, balonun bağladığınız ağız kısmındaki kalın alana saplayın. Şişi kendinize batırmadığınızdan emin olun. Çok sert hareketlerden kaçının ve gerekirse şişi döndürerek sokmaya çalışın.
  • Şişi balon boyunca geçirin ve diğer uçtaki kalın tarafa saplayın. Şiş, balonu yırtıp diğer uçtan çıkana kadar şişi itin.
  • Bu noktada şişi çıkarsanız bile balon patlamayacaktır. Tabii ki, zamanla hava kaçırarak ufalacaktır.

Neler Oluyor?

Bir balon, lateks adı verilen bir polimerden oluşur. Farklı tipte birçok polimer vardır, ancak polimerler genel olarak kovalent olarak birbirine bağlanmış, birçok kez kendi kendini tekrarlayan kimyasal birimlerden ("monomer"lerden) oluşan, çok uzun moleküllerdir. Moleküler düzeyde, bu polimerler her birine bir çapraz-bağlantı ağı vasıtasıyla bağlanır. Bu çapraz bağlantılar, polimerlerin gerilmesine izin veren bir ağ oluşturur. Germe sırasında, moleküllerin aynı yönde hizalanmalarına neden olan gerilme kuvveti uygulanır; bu kuvvet kaldırıldığında, çapraz bağlantılar orijinal şekillerine geri dönerler. Bu esneme ve gevşeme becerisi, esneklik olarak adlandırılır. Bir lastik bandı veya sönük bir balonu gerip bıraktığınızda, bu ürünler gerilmemiş forma geri döneceklerdir. Bununla birlikte, polimerleri çok fazla uzatırsanız, tamamen esnerler (sünerler) ve artık eski formlarına geri dönemezler. Örneğin lastik bir bandı çok çekerseniz kopar; bir balonu şişirip söndürürseniz, balonun ilk boyutundan daha iri bir boyuta döndüğünü görürsünüz.

Dinlenme halindeyken polimer molekülleri amorf bir düzene sahiptirler (yani yönelimleri birbirinden tamamen bağımsızdır) ve serbestçe hareket edebilirler. Bununla birlikte, birbirlerinden ayrılmak konusunda isteksizdirler ve yüksek bir entropiye sahiptirler. Gerilme halindeyken ise polimerler benzer bir yönde daha organize olurlar ve bu nedenle daha düşük entropi seviyelerine sahiptirler.

Bu deney gösterimini yaparken, ucu balonun bağlandığı ağzın yakınına sokma nedenimiz, balonun bu kısmının diğer kısımlarından daha az gerilmiş olmasıdır. Bu da şişin bazı polimer çapraz bağlantılarını kırmasına ve balonu patlatmadan kauçuk moleküllerini kenara itmesine izin verir. Vazelin, şişi balonun içine soktuğunuzda açılan deliği tıpayla kapatır ve havanın kaçmasını önler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 05:01:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8200

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Epigenetik
Dünya Sağlık Örgütü
Akciğer
Mitler
Yüz
Maymun
Parçacık
Kimya
İklim Değişikliği
Enfeksiyon
Viroloji
Hastalık Yayılımı
Tür
Ay Görevleri
Sars Virüsü
Kromozom
Yaşam
Tarih
İnfografik
Neandertal
Kamuflaj
Süpernova
Toplum
Diş
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İki insan, hiçbir zaman birebir aynı kitabı okumamıştır.”
Edmund Wilson
Geri Bildirim Gönder