Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çiçekler Ne Zaman Açıp Ne Zaman Açmayacaklarına Nasıl Karar Veriyorlar?

Çiçekler Ne Zaman Açıp Ne Zaman Açmayacaklarına Nasıl Karar Veriyorlar? Meltem Çetin Sever
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İlkbahar geldiğinde doğanın göz kamaştırıcı güzelliği bir anda ortaya çıkar. Ağaçlar çiçeklenir, kırlar ve bayırlar rengarenk olur. Peki ağaçlar ve bitkiler çiçeklerinin açıp açmaması gerektiğine nasıl karar verirler? Bu güzelliğin arkasındaki bilimsel olgu ve genetik süreç nedir? Ağaçların ve bitkilerin değişik zamanlarda çiçeklenmesine sebep olarak aklımıza ilk önce sıcaklık gibi dış etmenler gelir. Bitkiler de değişikliklere adapte olurlar; çok erken açtıklarında başarısız ürünler vereceklerdir, dolayısıyla ağaç ve bitkilerin de çiçeklenme zamanlarını düzenleyen mekanizmaları vardır. Charles Darwin’in sözü “Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan… Değişime en çok adapte olabilendir, hayatta kalan.” bütün canlılar için geçerlidir.

İlkbaharın habercilerinden biri olan çiğdemin bir türü Crocus ancyrensis, aynı zamanda Ankara çiğdemi olarak bilinir.
İlkbaharın habercilerinden biri olan çiğdemin bir türü Crocus ancyrensis, aynı zamanda Ankara çiğdemi olarak bilinir.
Meltem Çetin Sever

Texas Austin Üniversitesinde moleküler biyolog olan Sibum Sung, bitkilere kışın geldiğini hatırlatan ve bitkilerin ilkbaharda çiçeklenmesini sağlayan özel molekülü keşfetti. Sung’ın bu keşfi Aralık 2010’da Science Express dergisinde yayımlandı. Sung ve bir meslektaşı, Arabidopsis thaliana adlı küçük lahana benzeri bitkideki bu özel molekülün üretiminin bir genetik malzeme dizisi tarafından nasıl yönetildiğini keşfetti. Bitki, kışları bu molekülü üretmiyor ve bitkinin çiçeklenme yeteneği bastırılıyor. Ancak, 20 gün sürekli devam eden soğuk havaların ardından, molekül üretimi tekrar devreye girerek bitkiyi bahara hazırlanması için uyarıyor.

Arabidopsis thaliana bitkisinin çiçeği.
Arabidopsis thaliana bitkisinin çiçeği.
Institute for Basic Science

Sung, COLDAIR olarak adlandırılan bu molekülün, milyonlarca yıl süren evrimleşme sürecinde bir çeşit hücresel hafıza yarattığını ve bu hafızanın bitkiye kışın veya baharın geldiğini hatırlattığını söylüyor. Sung’ın çalışma arkadaşı Amasimo şöyle diyor:

Çiçekli bitkiler 150 milyon yıl önce Dünya çok farklı bir durumdayken önce evrimleşmiş ve değişmişti. O zamanlar, Dünya çok daha sıcaktı ve Atlantik Okyanusu henüz mevcut değildi. Yani bitkiler nispeten yakın bir zamanda kışa karşı savaşmak zorunda kaldılar.Gelecekte bu bitki araştırmalarının amacı, bu sistemlerin farklı bitki türlerinde nasıl geliştiğini keşfetmek olacak.
Başka bir çiğdem türü olan, Crocus tommasinianus.
Başka bir çiğdem türü olan, Crocus tommasinianus.
Meltem Çetin Sever

Daha yeni bir araştırma, Temel Bilim Enstitüsü (IBS) bünyesinde Center for Plant Aging Research’de yapıldı. KWAK June M. tarafından yönetilen bir bitki bilimcisi ekip, bu kolay ama karmaşık soruyu açıklayan yeni bir mekanizmayı keşfettiler. Araştırmaları 11 Kasım 2016'da Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)’da yayımlandı. Bu çalışmanın yazarlarından biri olan KIM Yun Ju şöyle diyor:

Çok erken tomurcuklanan bitkiler başarısız bir şekilde çiçek üretir. Bu nedenle bitkiler çiçeklenme zamanlarını düzenleyen epigenetik bir mekanizma geliştiriyorlar.
Armut çiçeği.
Armut çiçeği.
Meltem Çetin Sever

Bilim insanları bu mekanizmayı incelemek için bir önceki araştırmada da kullanılan Arabidopsis adlı küçük beyaz çiçekleri olan bitkiyi kullandılar. Epigenetik düzenleme çiçeklenme zamanını kontrol eden ana mekanizmalardan biridir. Bu mekanizma DNA dizilimini değiştirmeden, DNA'daki kimyasal değişim ve etkileşen proteinler yoluyla gen ekspresyonunu düzenler. DNA'yı tüm bilgileri içeren büyük bir kitap gibi düşünürseniz eğer, kimyasal değişimler kitap ayracı gibi düşünülebilir. DNA’ya bağlı proteinlerde (histon) gerçekleşen ve asetilasyon olarak adlandırılan özel bir kimyasal değişim tipi, spesifik proteinler tarafından teşvik edilebilir veya kaldırılabilir. Arabidopsis’de bu kimyasal değişimleri kaldıracak en az 18 tane protein bulunmaktadır. Bu çalışma ile çiçeklenme zamanını kontrol eden bu kimyasal değişimlerden birine etki eden proteinler (HDACs) keşfedildi.

IBS araştırmacıları dokuzuncu HDAC yani HDA9 proteini üzerine yoğunlaştılar, bu protein çiçeklenme zamanı ve tohum dinlenmesi gibi çeşitli biyolojik süreçleri düzenler. Araştırmacılar bu proteini barındırmayan bitkilerin daha erken çiçek açtığını buldular. Aynı durum PWR proteini yokluğunda da ortaya çıkıyordu. Bilim insanları PWR ve HDA9'un, histon 3 adı verilen DNA'ya bağlı bir protein oluşturduğunu ve bu proteinin belirli kimyasal değişimleri ortadan kaldırdığını keşfettiler. Bu kimyasal değişimin kaldırılması, erken çiçeklenmeye neden olan bir protein olan AGL19'un üretimini azaltıyor ve sonuç olarak bitkiler doğru zamanda çiçeklenebiliyorlar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Y. J. Kim, et al. Powerdress And Hda9 Interact And Promote Histone H3 Deacetylation At Specific Genomic Sites In Arabidopsis. (05 Aralık 2016). Alındığı Tarih: 11 Nisan 2019. Alındığı Yer: PNAS | Arşiv Bağlantısı
  • Phys.org. How Plants Decide That It Is Time To Flower. (19 Aralık 2016). Alındığı Tarih: 11 Nisan 2019. Alındığı Yer: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
  • K. Gammon. The Science Of Spring: Plants Rely On Internal Alarm Clocks To Tell Them When To Wake Up From Winter. (21 Mart 2011). Alındığı Tarih: 11 Nisan 2019. Alındığı Yer: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/10/2020 07:08:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5154

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Sars-Cov-2
Balık
Ağız
Kafatası
Değişim
Manyetik Alan
Nöron Hücresi
Mers
İlaç
Bilim İnsanı
Bilgisayar
İstatistik
Ortak Ata
Eğitim
Kök Hücre
Erkek
Analiz
Skeptisizm
Öğrenme Alanı
Olasılık
Bağışıklık
Evrim
Hastalık
Renk
Bilim İnsanları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilimsel bilgi hem iyi, hem kötü şeyler yapmanızı mümkün kılar. Ancak bilim, bir kullanma kılavuzu ile gelmemektedir.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder